Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Швед ақыны, ән жазушы және композитор (1740–1795)
Swedish poet, songwriter and composer (1740–1795)
Карл Майкл Беллман (; 4 ақпан 1740 – 11 ақпан 1795) Оның мұрасы Стокгольмдегі мұражайды және оған, сондай-ақ оның шығармаларына қызығушылықты күшейтумен айналысатын қоғамды қамтиды.
Carl Michael Bellman (; 4 February 1740 – 11 February 1795) His legacy further includes a museum in Stockholm and a society that fosters interest in him and his work.
Орындау және жазбалар
Беллменнің бейресми Баки ордені (Бахус ордені) 1770 жылдары 21 ғасырда әлі де бар, құрылымдырақ Баканалиялық қоғам – Пар Брикольмен алмастырылды. Бұл Беллменге 1783 жылы «Бахус ғибадатханасы» атты кітабын жариялауға мүмкіндік берді. Оның әндерін жеке орындау дәстүрі тоқтап қалғанда, Пар Бриколь оның әндерін хорлық туындылар ретінде орындауды жалғастырды. Беллменнің өлеңдері 19 ғасыр бойы оқылды және әнделді, бұл зерттеушілер арасында оның осы кезеңде ұмытылғаны туралы кең таралған пікірге қайшы келеді. Оның әндерін ең көп қалалық буржуазия мен студенттік бірлестіктер, сондай-ақ аристократиялық орталар мен ауылдағы қарапайым халық орындады. «Хабарламалар мен әндер» кітабы кішкентай жинақтарда жарық көрді, мерекелерде әнделді және түрлі концерттер мен ойын-сауықтарда орындалды. Фредман, Улла Винблад және Мовиц сияқты кейіпкерлер, сондай-ақ Беллменнің өзі таверналардың қабырғаларына, тарелкалар, сыра кружкалары және тасқынға қарсы құтылар сияқты естеліктерге салынды. Бірақ Беллменнің әндерінің цензураланған нұсқаларымен бірге, әдепті және қанағаттанған орталарда да оның құрметке ие болғаны таң қалдырады. Беллменнің әндерін интерпретациялаған негізгі орындаушылардың қатарында 1960 жылдардағы Беллменнің қайта жандануына көмектескен Свен Бертил Таубе, Беллменнің интерпретациясына жаңа реализм әкелген Фред Åкерстрём және Голландияда туған Корнелис Вриесвик, оның әндерін американдық блюз стиліне бейімдеген адамдар бар. Эверт Таубе де жазбалар жасады, ал Йоаким Тåстрём, Candlemass немесе Marduk оны рок музыкасы ретінде орындады. Олар хор музыкасы және ішімдік әндері ретінде де орындалады. Мартин Багге Беллменнің драмалық стилін дәуірлік костюмдермен толықтырып қайта жаңғыртты. 2020 жылы Уппсала қалалық театры мен Вестманланд театры Николай Цедерхолмнің режиссерлігімен «Фредманның хаттары» мен «Фредманның әндерінен» тұратын, гитара, электрогитара, контрабас, виолончель, туба, кларнет, барабан, перкуссия, синтезатор, аккордеон және бес дауысқа арналған костюмдік театр концерті – Bellman 2.0-ны жасады.
Bellman's informal Bacchi Orden (Order of Bacchus) was replaced in the 1770s by the more structured Bacchanalian society Par Bricole, which still exists in the 21st century. It enabled Bellman to publish his book Bacchi Tempel in 1783. When the tradition of solo performance of his songs died out, Par Bricole continued to perform his songs as choral pieces. Bellman's poetry continued to be read and sung throughout the 19th century, contrary to the widespread belief among researchers that he was largely forgotten during this period. His songs were sung especially by the urban bourgeoisie and in fraternities, but also in aristocratic circles and ordinary people in the countryside. The Epistles and Songs were published in chapbooks, sung at festivals and performed in a variety of concerts and entertainments. Figures such as Fredman, Ulla Winblad and Movitz, as well as Bellman himself were painted on tavern walls and memorabilia such as plates, beer tankards and hipflasks. Curiously, Bellman was celebrated at least as enthusiastically in polite and abstemious circles, though with bowdlerized versions of the songs. Major interpreters of Bellman's songs include Sven Bertil Taube, who helped to start the 1960s Bellman renaissance; Fred Åkerström, who brought a fresh earthiness to Bellman interpretation; and the Dutch born Cornelis Vreeswijk, who fitted Bellman to the style of American blues. Other recordings have been made by Evert Taube, and as rock music by Joakim Thåström, Candlemass or Marduk. They are also performed as choral music and as drinking songs. Martin Bagge has recreated Bellman's dramatic style complete with period costume. In 2020, Uppsala stadsteater and Västmanlands Teater created Bellman 2.0, a costumed theatre concert, directed by Nikolaj Cederholm with Fredman's Epistles and Fredman's Songs arranged by Kåre Bjerkø for guitar, electric guitar, double bass, cello, tuba, clarinet, drumkit and percussion, keyboards, accordion, and five voices.
Аудармалар
Беллмен кем дегенде 20 тілге аударылған, оның ішінде ағылшын тіліне, ең белгілісі Пол Бриттен Остин аудармасы, және неміс тіліне, Ханнес Вадердің де аудармалары бар. Германия коммунистік партиясының жетекшісі Карл Либкнехт Беллменнің әндерін ұнатып, олардың бір бөлігін неміс тіліне аударған. Ханс Кристиан Андерсен Беллменді дания тіліне алғаш аударғандардың бірі болды. Беллменнің әндері исланд тілінде (Бабби арқылы), итальян, француз, фин (мысалы, Веса Матти Лоири арқылы), орыс, чуваш және идиш тілдеріне аударылып, жазылған. Ағылшын тіліндегі нұсқаларын Уильям Клаусон мен Мартин Бест жазды, ал Фредди Лангринд 2008 жылы норвегия тіліне бірнеше аударма жасады.
Bellman has been translated into at least 20 languages, including English, most notably by Paul Britten Austin, and German, including by Hannes Wader. German Communist leader Karl Liebknecht liked Bellman's songs and translated some into German. Hans Christian Andersen was one of the first to translate Bellman into Danish. Bellman's songs have been translated and recorded in Icelandic (by Bubbi), Italian, French, Finnish (for instance by Vesa Matti Loiri), Russian, Chuvash and Yiddish. English interpretations have been recorded by William Clauson, Martin Best, Freddie Langrind made some Norwegian translations in 2008.
Мұра
Беллмен 1844 жылы Аугуст Борннвилл хореографиялаған балеттің тақырыбы болды. Беллмен Улья Винблад пен король Густав III қатар, SVT Drama арнасының "Nisse Hults historiska snedsteg" (Ниссе Хулттың тарихи қате қадамдары) швед телесериалының бірінші эпизодында кейіпкер ретінде пайда болады. Беллмен 2014 жылы Беата Бухт салған және 100 швед кронасы номиналындағы пошта маркасында өз цитрасымен және Фредман хаттары мен әндерінен алынған әртүрлі заттармен бейнеленген; ол туғанына 200 және 250 жыл толуына орай 1940 және 1990 жылдары, сондай-ақ 2006 жылы швед маркаларында да көрсетілген. Стокгольмнің Сёдермальм ауданындағы Беллмансгатан көшесі Беллменнің құрметіне аталған; Стиг Ларссон өзінің "Мыңжылдық" трилогиясының басты кейіпкері Микаэль Бломквисттің пәтерін Беллмансгатанға орналастырған, бұл Дэн Бурштейн мен Арне де Кейджердің пікірінше, Беллменмен байланыстыру мақсатында жасалған.
Bellman was the subject of an 1844 ballet choreographed by August Bournonville. Bellman features as a character, along with Ulla Winblad and King Gustav III, in the first episode of the Swedish television series "Nisse Hults historiska snedsteg" (Nisse Hult's historical slips) by SVT Drama. Bellman appears with his cittern and various objects from Fredman's Epistles and Fredman's Songs on a 100 Swedish kronor postage stamp issued in 2014 and designed by Beata Boucht; he was shown on earlier Swedish stamps in 1940 and 1990, commemorating the 200th and 250th anniversaries of his birth, and again in 2006. Bellmansgatan in Stockholm's Södermalm district is named for Bellman; Stieg Larsson places the apartment of his Millennium trilogy hero Mikael Blomkvist in Bellmansgatan, which Dan Burstein and Arne de Keijzer suggest is meant to provide Bellman associations.
Беллмен мұражайы
Stora Henriksvik, сонымен қатар Беллмен мұражайы (Bellmanmuseet) деп аталады, өйткені онда Беллменнің шағын тұрақты көрмесі бар, ол оның өмірі мен шығармашылығын суреттермен, көшірме заттармен және 17 ғасырдағы Стокгольм үйіндегі жағажай кафесімен тойлайды. Ланггольм жағалауында орналасқан бұл жер Беллменнің заманында Lilla Sjötullen (Кіші көл кеден үйі) деп аталды, онда Меларен көлінің шаруалары Стокгольмнің Гамла стан ауданындағы базарға әкелген тауарлары үшін жол төлемін төлеуге міндетті болды. Бұл жер 48-хат, «Solen glimmar blank och trind» атты шығармада еске алынған.
Stora Henriksvik, also called the Bellman museum (Bellmanmuseet) for its small permanent Bellman exhibition, celebrates his life and work with paintings, replica objects and a beachside café in a 17th century Stockholm house. The place, beside the beach at Långholm, was in Bellman's time called Lilla Sjötullen (The Small Lake Customs House) where farmers from Lake Mälaren had to pay a toll on the goods they were taking to market in Stockholm's Gamla stan. The place is mentioned in Epistle No. 48, Solen glimmar blank och trind.
Беллмансұллетс
Беллменнің 1919 жылы туған күніне орай Стокгольмде құрылған Беллмен қоғамы (Bellmansällskapet) Беллменге деген қызығушылықты күшейтеді және оның өмірі мен шығармашылығын зерттеуді қолдайды. Осы мақсатта концерттер, лекциялар және саяхаттар ұйымдастырылады. 1924 жылдан бастап «Bellmanstudier» сериясын шығарып келеді, қазірге дейін 24 томға жетті, сондай-ақ Беллменнің құжаттарының көшірме басылымдарын, эсселер жинақтарын және Ингве Бергтің Беллмен фарфорын жарыққа шығарады. «Alla Fredmans Epistlar» (Фредманның барлық хаттары) және «Alla Fredmans Sånger» (Фредманның барлық әндері) сияқты жазбаларды да жариялаған. Қоғамның ақпараттық бюлетені «Hwad behagas?» деп аталады. Басқа елдердегі бауырлас қоғамдардың қатарында Данияның «Selskabet Bellman i Danmark» және Германияның «Deutsche Bellman Gesellschaft» қоғамдары бар.
The Bellman Society (Bellmansällskapet), founded in Stockholm on the anniversary of Bellman's birth in 1919, fosters interest in Bellman and supports research into the man and his work. To these ends it organises concerts, lectures, and excursions. It produces the series of Bellmanstudier, starting in 1924, so far running to 24 volumes, as well as facsimile prints of Bellman documents, essay collections, and Yngve Berg's Bellman porcelain. It has published recordings including Alla Fredmans Epistlar (All Fredman's Epistles) and Alla Fredmans Sånger (All Fredman's Songs). The Society's newsletter is called Hwad behagas?. Sister societies in other countries include the Danish Selskabet Bellman i Danmark, and the German Deutsche Bellman Gesellschaft.