Кіріспе
Еуропалық фольклор мен мифтерде Ерлкинг – орманды мекендейтін қастық эльф. Ол ұзақ уақыт орманға кірген балаларды қуалап, бір тиісімен өлтіреді. "Эрлкинг" (Erlkönig) – неміс романтизміндегі рух немесе "эльфтердің патшасы" деп аталатын тұлға. Бұл атаудың даниялық фольклордағы ellekonge (ескіше elverkonge, яғни "Эльф патшасы") сөзінен туындағаны қабылданады. Атауды алғаш рет Иоганн Готфрид Хердер "Erlkönigs Tochter" (1778) балладасында қолданды, бұл Олуф ханның салт атты (1739) туындысының бейімделуі болды, ал Иоганн Вольфганг фон Гёте оны "Erlkönig" (1782) поэмасында пайдаланды, оны Шуберт сияқты композиторлар музыкаға қосты. Гёте жаңа мағына берді, себебі "Эрл" сөзі "эльф" емес, "қара терек" дегенді білдіреді – Эрленкойнг туралы поэма Тюрингиядағы Саале өзені жағасындағы терек кенішінің маңында өтеді. Гёте поэмасының ағылшын тіліне аудармаларында бұл есім кейде Эрл король деп беріледі.
In European folklore and myth, the Erlking is a sinister elf who lingers in the woods. He stalks children who stay in the woods for too long, and kills them by a single touch. The name "Erlking" (Erlkönig) is a name used in German Romanticism for the figure of a spirit or "king of the fairies". It is usually assumed that the name is a derivation from the ellekonge (older elverkonge, i. e. "Elf king") in Danish folklore. The name is first used by Johann Gottfried Herder in his ballad "Erlkönigs Tochter" (1778), an adaptation of the Danish Hr. Oluf han rider (1739), and was taken up by Johann Wolfgang von Goethe in his poem "Erlkönig" (1782), which was set to music by Schubert, among others. Goethe added a new meaning, as "Erl" does not mean "elf", but "black alder" – the poem about the Erlenkönig is set in the area of an alder quarry in the Saale valley in Thuringia. In English translations of Goethe's poem, the name is sometimes rendered as Erl king.
Шығу тегі
Якоб Гриммнің айтуынша, бұл термин скандинавиялық (дандық) "ellekonge" – "эльфтердің патшасы" деген сөзден шыққан, немесе әйел рухы үшін "elverkongens datter" – "эльф патшасының қызы" деген сөз қолданылған. Олар адамдарды өздерінің құштарлығын, қызғанышын немесе кек алу ниетін қанағаттандыру үшін тұзаққа түсіруге жауапты. Жаңа Оксфорд америкалық сөздігі осы түсіндірмеге сәйкес келіп, Ерлкингті "кішкентай балаларды өлім еліне сүйреп апаратын сақалды алып немесе жын" деп сипаттайды. Хердер 18 ғасырдың соңында "ellerkonge" сөзін қате түсініп, "Erlkönig" деп аударған. Немец тілінде дұрыс сөздер – "Elbkönig" немесе "Elbenkönig" болған, кейіннен Кристоф Мартин Виланд 1780 жылы жазған "Оберон" поэмасында "Elfenkönig" түрінде өзгертіліп қолданылған. Басқа да ұсыныстар жасалған; 1836 жылы Холлинг бұл сөздің түркі және моңғол өлім құдайымен немесе психопомппен байланысты болуы мүмкін деген болжам айтқан.
Ерлкиннің қызы
Иоганн Готфрид фон Хердер бұл кейіпкерді неміс әдебиетінде "Erlkönigs Tochter" атты балладасында енгізді, бұл баллада 1778 жылы "Stimmen der Völker in Liedern" жинағында жарияланды. Ол 1739 жылы "Danske Kæmpeviser" басылымында жарық көрген Дания халық балладасы "Hr. Oluf han rider" ("Мырза Олуф атқа мінеді") негізінде жазылған. Оқиғада мырза Олуф үйлену тойына атпен бара жатқанда эльфтердің музыкасына баурап қалады. Хердердің аудармасында Эльф патшасының қызы болып суреттелген эльф қызы пайда болып, оны билеуге шақырады. Ол оның сыйлықтары мен алтынынан бас тартады. Ашуланған ол оны ұрып, өлімге шалынып жолға шығарып жібереді. Ертеңіне, той күні, оның келіні оны қызыл плащының астында өлі жатқан күйде табады. Анджей Сапковскийдің "Ведьмак" сагасында Ақшақар эльфтер халқының ең жоғарғы басшысы Ауберон Мюркетак сонымен қатар Ақшақар патшасы деп те аталады. Оқиғада ол адамдарды ұрлау тақырыбымен байланысты: адамдарды ұрлаумен танымал Жабайы аңшылық оған бағынышты, ал ол Сирилланың тұтқындалуын ұйымдастырады.