Кіріспе

Құранның 14-ші тарауы – Ибрахим (إبراهيم, "Ибрахим") – Құранның 52 аяттан тұратын 14-ші тарауы (сүре). Бұл сүреде тек Құдай ғана адамның бойындағы ниетін біледі, сондықтан біз бір-біріміздің сөздерімізге сеніммен қарауымыз керек екеніне назар салынған (14:38). Аянның уақыты мен жағдайына байланысты (асбāb al nuzūl), бұл "Мекке сүресі" болып саналады, яғни ол Мединада емес, Меккеде түскен деп есептеледі. Бұл сүре Хижрадан 2-3 жыл бұрын, Мұхаммед пайғамбардың Меккеде уағыз айтқан шағында, оған және оның ізбасарларына қарсы қысым күшейген кезде аяты түскен.

Атауы

Бұл тараудың аты – Ибрахим сүресі (арабша) немесе Ибрахим тарауы (ағылшынша). Құран сүрәлерінің аты әрқашан мазмұнымен сәйкес келе бермейді, бірақ осы сүренің үлкен бөлігі (35–41 аяттар) Ибрахимның дұғасына арналған, ол Ибрахимның мінезінің қадір-қасиетін көрсетеді.

Аян уақыты

Бұл сүренің мәтінінен көрініп тұрғандай, ол Мекке кезеңінің соңғы сатысында түсірілген сүрәлер тобына жатады. Мысалы, 13-аятта: "Кәпiрлер өз елшiлерiне: «Сiстер бiздiң қауымымызға қайта оралуларыңыз керек, әйтпесе бiз сiстердi елiмiзден қуып шығамыз» дедi" делінген. Бұл аят мұсылмандарға жасалған зұлымдықтардың осы сүре түсірілген кезде өте күшті болғанын көрсетеді. Меккелiктер бұрынғы пайғамбарлардың үмметтері сияқты, мүміндерді елден қууға бейiл болған. Сондықтан 14-аятта оларға: «Бiз осы зұлымдық жасағандарды жоямыз», – деп ескертілген, ал мүміндерге бұрынғылардан келе жатқан нығметтер сияқты: «Олардан кейiн сендердi осы жерге қоныстандырамыз» деп сендірілген. Сонымен қатар, 43-52 аяттардағы қатаң ескертулер де осы сүренің Мекке кезеңінің соңғы сатысына қатысты екенін растайды.

Басты тақырып

Бұл сүре, Мұхаммедтің (оған Алланың игілігі мен сәлемі болсын) хабарламасын жоққа шығарып, оның миссиясын жою үшін ашкере амалдар жасаған сенімсіздерге ескерту және насаяттама. Соған қарамастан, айыптау, жамандау, сөккен сөздер насаяттамадан басым түседі. Өйткені, бұрынғы сүрелерде де жеткілікті мөлшерде жарыс жасалған болатын, бірақ осыған қарамастан, олардың мойынбұрушылықтары, жаман ниеттері, қарсылығы, зұлымдықтары, масқаралаулары және т.б. одан да күшейді.