Цивилизация IV: Стратегиялық ойын және империя құрушылық

Кіріспе

2005 жылғы Civilization IV (Сид Мейердің Цивилизациясы IV деп те аталады) – 4X кезектік стратегиялық компьютерлік ойын және Civilization сериясының төртінші бөлімі. Оны Сид Мейер мен оның Firaxis Games ойын дамыту студиясының жетекшілігімен Сорен Джонсон жасаған. Ол Солтүстік Америка, Еуропа және Австралияда 2005 жылдың 25 қазаны мен 4 қарашасы аралығында жарық көрді, одан кейін Civilization V шықты.

2005 video game

Civilization IV (also known as Sid Meier's Civilization IV) is a 4X turn based strategy computer game and the fourth installment of the Civilization series, and designed by Soren Johnson under the direction of Sid Meier and his video game development studio Firaxis Games. It was released in North America, Europe, and Australia, between October 25 and November 4, 2005, and followed by Civilization V.

Civilization IV uses the 4X empire building model for turn based strategy gameplay, in which the player's main objective is to construct a civilization from limited initial resources. Most standard full length games start the player with a settler unit and/or a city unit in the year 4000 BC. As with other games in the series, there are by default five objectives the player can pursue in order to finish the game: conquering all other civilizations, controlling a supermajority of the game world's land and population, building and sending the first sleeper ship to the Alpha Centauri star system, increasing the "Culture ratings" of at least three different cities to "legendary" levels, or winning a "World Leader" popularity contest by the United Nations. If the time limit for the game is reached and none of the previous goals has been fulfilled by any players including game AI players, the civilization with the highest total game score is declared winner. A large departure from earlier Civilization games is a new graphics engine created from scratch, based on the Gamebryo engine by Numerical Design Limited (NDL). The game has received critical acclaim and was hailed as an exemplary product of one of the leading video game producers in the turn based strategy genre, and has been listed as one of the best video games of all time. Civilization IV sold over 3 million copies by 2008 and won multiple awards, including several Game of the Year awards. Its title song, "Baba Yetu", was the first piece of video game music to win a Grammy Award. Two major expansions were released, Civilization IV: Warlords and Civilization IV: Beyond the Sword, as well as the stand alone expansion pack Civilization IV: Colonization, which were all combined in 2009 into one release edition titled Sid Meier's Civilization IV: The Complete Edition.

Civilization IV кезектік стратегиялық ойын үшін 4X империя құру моделін пайдаланады, онда ойыншының басты мақсаты – шектеулі бастапқы ресурстардан өркениет құру. Көптеген стандартты толыққанды ойындар ойыншыны б.з.д. 4000 жылы қоныстанушы немесе қала бірлігімен бастайды. Сериядағы басқа ойындар сияқты, ойыншы ойынды аяқтау үшін бес мақсаттың бірін таңдай алады: барлық басқа өркениеттерді жаулап алу, ойын әлемінің жері мен халқының көп бөлігін бақылауға алу, алғашқы ұйқы кемесін Альфа Центавр жұлдыз жүйесіне салу және жіберу, кем дегенде үш қаланың «мәдениет деңгейін» «аңызға толы» деңгейге көтеру немесе Біріккен Ұлттар Ұйымының «Әлемдік көшбасшы» танымалдылық конкурсында жеңіске жетіп, даңққа ие болу. Егер ойынның уақыт лимиті бітіп, ешбір ойыншы (оның ішінде ойынның жасанды интеллектісі) жоғарыда аталған мақсаттардың ешқайсысын орындамаса, ең көп ұпай жинаған өркениет жеңімпаз деп жарияланады. Civilization ойындарының бұрынғы нұсқаларынан ерекшеленетін жаңалық – Numerical Design Limited (NDL) компаниясының Gamebryo ойын қозғалтқышы негізінде жасалған графикалық қозғалтқыш. Ойын сыншылардың жоғары бағасын алды және кезектік стратегия жанрындағы жетекші ойын дамытушылардың бірінің үлгілі туындысы ретінде мақталып, барлық уақыттағы ең жақсы ойындардың бірі саналды. 2008 жылға дейін Civilization IV 3 миллионнан астам дана сатылып, көптеген жүлделерді жеңіп алды, соның ішінде бірнеше «Жыл ойыны» сыйлығына ие болды. Оның «Baba Yetu» әні видео ойындарының музыкасынан алғаш рет Грэмми сыйлығын жеңіп алды. Екі ірі кеңейтім шықты: Civilization IV: Warlords және Civilization IV: Beyond the Sword, сондай-ақ жеке кеңейтім – Civilization IV: Colonization. Олардың барлығы 2009 жылы Sid Meier's Civilization IV: The Complete Edition деген бір жинақта біріктірілді.

Ойын процесі

Civilization IV кезекпен жүзеге асырылатын стратегиялық ойындардың 4X моделіне сәйкес келеді, бұл жанрда ойыншылар империяны басқарады және «зерттеуге, кеңейтуге, игеруге және жоюға» ұмтылады, ойыншы аз бастапқы ресурстары бар базадан шағын халық тобын сәтті империяға немесе өркениетке айналдыруға тырысады. Ойынды жеңу шарты бес жолдың бірі арқылы орындалады: ойын әлеміндегі барлық басқа өркениеттерді әскери жолмен жеңу, ойын әлемінің жерінің және халқының үштен екісінен астамын бақылауға алу, Ғарыш дәуірінде алғашқы ғарыш кемесін құрастырып, оны Альфа Центаврға жіберу, басқа өркениеттерге қарағанда жоғары мәдени рейтингтерге ие болу немесе Біріккен Ұлттар Ұйымының дауыстары арқылы «Әлемдік көшбасшы» атану. Сонымен қатар, әр өркениеттің іс-қимылдары мен түрлі факторларға байланысты ойын барысында әр өркениет үшін бірнеше ұпайлар жиналады, ал ойын уақыты біткен жағдайда осы ұпайлардың жалпы сомасы бойынша жеңіске жетуге болады. Ойын бірнеше режимде ойналуы мүмкін: компьютермен басқарылатын бір немесе бірнеше қарсыластарға қарсы жеке ойыншы ретінде, «ыстық орындық» режимінде немесе онлайн көп ойыншылы ойындар арқылы. Басқа кезекпен жүзеге асырылатын стратегиялық бейнеойындардағыдай, ойыншы ойын әлемінің сыртқы түрін және сезімін, сондай-ақ ойын басталғанға дейін кез келген ойынды ИИ ойыншыларының қиындық деңгейін өзгерте алады. Әрбір карта учаскесінде жазық, тундра немесе шөл сияқты жер бедері болады, ол ойыншылардың қоршаған ортадан алатын ресурстарына және белгілі бір бөлімдердің сол жер бедері арқылы қозғалысына әсер етеді. Ойыншыға әрқайсысының артықшылықтары мен кемшіліктері бар 18 түрлі өркениетті таңдау мүмкіндігі беріледі, сонымен қатар көшбасшы бейнесі, өркениет технологиясының бастапқы жиынтығы және осы өркениетке тән бөлімдер де бар. Ойын басталғанда, ол алдын ала белгіленген шаршылы картада орналасу үшін кездейсоқ жерлерді таңдайды. Басқа стратегиялық ойындар сияқты Civilization IV-те соғыс тұманы бар, онда зерттелмеген аумақтар қараңғы болып қалады және белгіленген шаршыда бөлімдері жоқ аумақтар қараңғы түстермен көлеңкеленеді.

Civilization IV follows some of the 4X model of turn based strategy games, a genre in which players control an empire and "explore, expand, exploit, and exterminate", by having the player attempt to lead a modest group of peoples from a base with initially scarce resources into a successful empire or civilization. The condition for winning the game is accomplished through one of the five ways: militarily defeating all other civilizations in the game world, controlling over two thirds of the game world's land and population, building the first spaceship in the Space Age and sending it to Alpha Centauri, having the most dominant Culture ratings over other civilizations, or becoming "World Leader" through the United Nations votes. Additionally, there are multiple game scores for each civilization throughout the game based on the actions of each civilization and a number of different factors, allowing for a win condition based on the total of these points if the game timer runs out. The game can be played in multiple modes: as a single player facing against one or more computer controlled opponents, in hot seat mode, or through online multiplayer games. As with other turn based strategy video games, the player can customize the look and feel of their game world as well as the difficulty of any game AI players before the game starts. Each map space has a terrain type, such as plains, tundra, or desert, that affects the available resources players can extract from their environments and the movements of certain units through that terrain. The player is then given a total of 18 different civilizations to choose from, each with their own pros and cons, plus a leader avatar, an initial set of civilization technology, and any units unique to that civilization. When the game starts, however, it chooses random locations to place across a predefined square grid map. Like other strategy games, Civilization IV has a fog of war feature, in which unexplored territory remains darkened and territories without any units stationed on its designated square is shaded with darker colors.

Бірліктер мен ұрыстар

Ойыншы құра алатын және пайдаланатын бірліктердің көпшілігі әскери бірліктер болып табылады, олардың әрқайсысының жауынгерлік күші және қозғалыс жылдамдығы сияқты белгілі бір қасиеттері бар. Әрбір бірлік соғыста тәжірибе жинақтап, кейіннен ойыншыға әскери бірліктерге жаңа бонустар тағайындауға мүмкіндік беретін көтермелерге айналады. Ойын жеті дінді (буддизм, христиандық, конфуциандық, индуизм, ислам, иудаизм және даосизм) қамтиды, олар әр дінге тән әртүрлі технологияны зерттеген алғашқы өркениетпен құрылады. Діндер миссионерлік бірліктерді өндіру арқылы белсенді түрде немесе сауда жолдары сияқты тәсілдер арқылы пассивті түрде таратылуы мүмкін. Діндер отандық және шетелдік қалаларға таратылуы мүмкін, ал бір қаладағы діндер санына ешқандай шектеу жоқ. Ойыншы бір уақытта тек бір мемлекеттік дінді таңдай алады, және олардың барлығы бірдей артықшылықтар ұсынады (мысалы, мемлекеттік діні бар қалалар бақыттың артуын, сондай-ақ өндіріс, ғылым, алтын және тіпті әскери бірліктердің тәжірибе ұпайларын алу мүмкіндігін иеленеді).

Өзіндікке бейімдеу

IV өркениеті өз алдыңғыларына қарағанда өзгертуге көбірек мүмкіндік береді. Ойын деректері мен ережелері XML файлдарында сақталады, ал ойынның жасанды интеллектын (ИЖ) бейімдеу үшін 2006 жылдың сәуір айында бағдарламалық жасақтама жиынтығы жарияланды. Карта редакторы Python тілін қолдайды. World Builder ойыншыға картаны бастапқыдан құруға немесе жаңа ойын үшін бастапқы нүкте ретінде алдын ала жүктелген карта үлгісін өңдеуге мүмкіндік береді. Ойыншы картаны кез келген мөлшерде өзендер, құрлықтар, таулар, ресурстар, әскерлер және қалаларды орналастыру және өзгерту арқылы өзгерте алады, сондай-ақ олардың мәдениет өндіру сияқты қасиеттерін де өзгерте алады. Civilization IV-тегі World Builder ойынның ішінде орналасқан, бұл алдыңғы Civilization ойындарынан өзгеше, онда карта редакторы жеке бағдарлама болған. Көбірек ойын қасиеттері XML файлдарында сақталады, оларды сыртқы мәтін редакторымен немесе бағдарламамен өңдеуге болады. 2005 жылдың 20 қыркүйегінде Firaxis Games аға өндірушісі Барри Кодиль: «Бұл файлдарды өңдеу ойыншыларға қарапайым ойын ережелерін өзгертуге және мазмұнды өзгертуге немесе қосуға мүмкіндік береді. Мысалы, олар жаңа әскер түрін немесе ғимараттарды қосуы, ғажайыптардың құнын өзгертуі немесе жаңа өркениеттерді қосуы мүмкін. Ойыншылар белгілі бір уақытта ойнатылатын дыбыстарды өзгерте алады немесе сіздің музыкалық қосымшаңыз үшін ойнату тізімін өңдей алады» деді.

Өндіріс және даму

Civilization IV ойын қозғалтқышы толығымен бастапқы кодтан құрылды, NDL-дің Gamebryo қозғалтқышы шамалы көмектесті. Бұл оқуды жеңілдетті.

Анонимді өркениет

Ойынның вирустық маркетингтік науқаны болды, ол өзін-өзі көмектесу ұйымы ретінде танымал болған «Анонимді өркениет» (қысқаша CivAnon) ұйымына негізделді, мақсаты – ойынның қаншалықты тәуелділік тудыратынын сатиралық түрде көрсету. «Енді бір жүріс жоқ» деген ұранмен, науқанның мәні мынадай болды: ««Тағы бір жүріс» франшизасының ең жаңа нұсқасы жақындап келеді деген қауесет тарады. Бұл ойыннан барынша сақтаныңыз. Оған бір рет тап болсаңыз, оның күшті тәуелділік қасиетіне қарсы тұру мүмкін емес». Әртүрлі кейіпкерлер жасалды, олардың сценарийлері «Civilization нашақорлары үшін CivAnon отырысының» ішін көрсеткен трейлерлерге енгізілді, ал біріншісі 2005 жылғы E3 көрмесінде 2K Games стендінде сағатына бір рет көрсетілді. Бұл «өзін-өзі құтқаруға тырысқан Civilization ойыншыларының бейне куәліктерінде» Сид Мейердің де эпизодтық түрі болды. Бұған қоса, 2K Games қосымша контенті бар «ресми» веб-сайт құрды. «Анонимді өркениет» науқаны келесі Civilization V ойыны үшін қайта қолданылды. Break бұл науқанды «күлкілі» деп сипаттады, Destructoid осы пікірмен келісті, қолдау тобының науқаны «ақылды маркетингтік құрал» екенін айтты, бірақ «біз бәріміз білетіндей, тағы бір жүріс істейтін адамдар бар еді» деп тіледі. VantureBeat науқанды «өте ақылды және күлкілі» деп атады, «оны осылай күшті еткені – мінсіз орындалуы мен егжей-тегжейлілігі емес, оның шындыққа жақын болу мүмкіндігі» деді. «Ctrl Alt Play: Essays on Control in Video Gaming» еңбегі пародия серияның «гипер тәуелді, кезектік ойынға негізделген» ерекшелігін атап көрсетті.