Кіріспе

Исландиялық ғалым және қолжазбалар жинаушы (1663–1730) – ғалым

Арни Магнуссон (13 қараша 1663 – 7 қаңтар 1730) – исландиялық ғалым және қолжазбалар жинаушы, Арнамагнеан қолжазбалар жинағын құрастырған.

Ерте өмір және білім

Арни 1663 жылы Батыс Исландиядағы Даласисладағы Квеннабреккада дүниеге келді, оның әкесі Магнус Йонссон пастор (кейіннен прокурор және шериф) болды. Оның анасы Гудрун Кетилсдотир, Хваммур архидиаконы Кетилл Йорундарсонның қызы еді. Ол әжесі мен әйелінің бауыры тәрбиеледі. 17 жасында ол Скалхолт собор мектебіне түсті, содан кейін үш жыл өткен соң, 1683 жылы Данияға барды (әкесі сауда өкілдері тобымен бірге).

Мансап

Бартолин 1690 жылы қайтыс болғаннан кейін, Арни Дания мемлекет қайраткері Маттиас Моттың (София Амалия Моттың інісі, король Кристиан V-нің 1699 жылы қайтыс болғанға дейін сүйіктісі) кітапханашысы және хатшысы болды. Данияға оралған соң, ол қайтадан Моттың қызметінде жұмыс істеді, бірақ 1697 жылы Патшалық құпия мұрағатының (Det Kongelige Gehejmearkiv) хатшысы болып тағайындалды. Одан өзі аударуы күтілді, алайда ол осы және басқа да бірнеше ресми тапсырмаларын орындамай қалды.

Жинақтар мен еңбектер

Арни өмір бойы негізінен исландиялық, сонымен қатар басқа да скандинавиялық елдердің қолжазбаларын жинауға құштар болды. Бұл, мүмкін, Бартолиннің әсерінен бастау алған. 1685 жылы әкесі қайтыс болғандықтан уақытша Исландияға оралған кезде, ол Арниге қолы жеткен барлық қолжазбаларды әкелуді бұйырды, содан кейін 1689–90 жылдары Норвегия мен Лундқа одан да көп жинауға жіберді. Оның үстіне, оның әйелі жазушы болған, ал атасы Кеттиль Йорундссон өте көп көшірме жасаған. Оның көшірушісі Йон Олафссон бір қолжазбаның мазмұнын жадынан жазып алды, себебі ол және оның жасаған көшірмесі өртте жоғалып кеткен. Арни коллекциясын жылжытуды бастамас бұрын тым кешіккені үшін кінәланды. Ол өз жинағының толық тізімін жасаған жоқ және бірнеше рет жоғалғандардың көлемі жалпы есептелгеннен көп деп мәлімдеді. Бартолинге сапарлағанда алғаш танысқан Арни, өз заманы үшін дереккөздерді мұқият көрсетуімен және дәлдікке назар аударуымен ерекшеленді. Оның өзіндік афоризмі бойынша:

Арни 1709 жылы патшалық ат жабдықтарын жасаған жесірі, 19 жасқа үлкен және бай Метте Йенсдаттер Фишерге кеш үйленді. Ол бірнеше айдан кейін Исландияға оралып, жер тізіліміндегі жұмысын жалғастырды; олар Копенгагенге оралғанға дейін хаттар арқылы хабарласып тұрды. Копенгагендегі өрттен кейін ол бір жылдан астам өмір сүрмеді, тұру үшін достарына тәуелді болды және үш рет көшті; қыс суық болды, ал ауырған кезде өсиетіне қол қоюға көмек қажет болды. Ол келесі күні ерте, 1730 жылдың 7 қаңтарында қайтыс болды және әлі қираған Во Фруэ шіркеуінің солтүстік хорында жерленді. Оның әйелі қыркүйекте қайтыс болды және оның қасына жерленді.