Рим империясының 438 жылғы заң жинағы – Theodosian Code. Христиан императорларының заңдары, құқықтық кодекс, тарих, заңгерлерге арналған маңызды дереккөз.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Рим империясының заңдарының жинағы (438)
Compilation of laws of Roman Empire (438)
Теодосиан кодексі («Теодосиан кодекси») – 312 жылдан бері христиан императорлары тұсында Рим империясының заңдарының жинағы. Император Феодосий II және оның әріптес императоры Валентиан III 429 жылдың 26 наурызында комиссия құрды, ал жинақ 438 жылдың 15 ақпанында конституция арқылы жарияланды. Ол империяның шығыс және батыс бөліктерінде 439 жылдың 1 қаңтарында күшіне енді. Кодекс түпнұсқасы Алариктің қысқаша жинағында (Lex Romana Visigothorum деп те аталады), 506 жылдың 2 ақпанында жарияланған нұсқасында да кездеседі.
The Codex Theodosianus ("Theodosian Code") was a compilation of the laws of the Roman Empire under the Christian emperors since 312. A commission was established by Emperor Theodosius II and his co emperor Valentinian III on 26 March 429 and the compilation was published by a constitution of 15 February 438. It went into force in the eastern and western parts of the empire on 1 January 439. The original text of the codex is also found in the Breviary of Alaric (also called Lex Romana Visigothorum), promulgated on 2 February 506.
Даму
429 жылдың 26 наурызында император Феодосий II Константинополь Сенатына Константиннің билігінен бастап Феодосий II және Валентиний III-ге дейінгі барлық заңдарды (леген, жекелеген лекс) кодификациялау үшін комиссия құру ниеті туралы хабарлады. Кодекс 312 жылдан 438 жылға дейін қабылданған заңдарды қамтиды, сондықтан 438 жылы “императорлық заңдардың көлемі басқаруға келмейтіндей” болды. 429 жылы екі топта жұмыс істеген 22 ғалым 9 жыл бойы Теодосиан кодексі деп аталатын жинақты дайындады. Бұл жұмыстың басқарушысы Антиохиялық заңгер, префект және консул Антиох Хузон болды. Олардың құрамына 16 кітаптан тұратын жинақ кірді, онда 313 және 437 жылдар аралығында шығарылған 2500-ден астам конституция бар, сонымен қатар ескірген ережелер мен артық сөздер алынып тасталды, сондай-ақ қосымшалар, түзетулер және өзгерістер енгізілді. Джон Ф. Мэтьюс Теодосий кодексінің маңыздылығын былай түсіндірді: “Теодосий кодексі – Рим үкіметі он екі тақтадан бері мемлекеттік билік арқылы өз заңдарын жинап, жариялауға тырысқан алғашқы рет”. Кодекс Рим империясының 4 және 5 ғасырларындағы саяси, әлеуметтік-экономикалық, мәдени және діни мәселелерін қамтиды. Императорлық актілердің жинағы Codex Gregorianus деп аталды, ол шамамен 291-4 жылдары жазылған, ал Codex Hermogenianus, шамамен 295 жылы қайта жазылған, шектеулі жинақ ретінде жарияланды. Сырмондиялық конституциялар да императорлық заңдардың шағын жинағы болуы мүмкін. Дегенмен, Теодосий кейінгі империяда (321-429) заңға терең түсінік беретін толық кодекс құруды көздеді. Питер Стейн: “Теодосий өзінің Шығыс империясындағы заң білімінің нашарлығына алаңдады” деді. Ол Константинопольде заң мектебін ашты. 429 жылы ол Константиннің кезінен бергі барлық императорлық конституцияларды жинау үшін комиссия тағайындады. 6 жылдан кейін, 435 жылы алғашқы нұсқасы аяқталды, бірақ жарияланбады. Оның орнына, ол жақсартылып, кеңейтілді және ақыры 438 жылы аяқталды, содан кейін Рим мен Константинопольдегі Сенатқа ұсынылды. Мэтьюс екі әрекеттің де алғашқы сәтсіз әрекеттің нәтижесі емес деп санайды; алайда, екінші әрекет “редакциялық процестің жаңа кезеңінде бастапқы мақсаттардың қайталауын және жетілдірілуін” көрсетеді. Басқалар ұзақ редакциялық процесті және екі комиссияны түсіндіру үшін басқа теориялар ұсынды. Будевин Сыркс “кодекс Константинополь, Рим немесе Равеннада табылған императорлық көшірмелерден құрастырылды, сондай-ақ бірнеше жеке жинақтардан алынған материалдармен толықтырылды, ал кешігулер мәтіннің дұрыстығын тексеру және жұмыстың заңдық тұжырымдылығын жақсарту сияқты мәселелерге байланысты болды” деп санайды. Жұмыстың стилі авторлардың риторикалық дайындығын көрсетеді, ал Аверил Камерон оны “әдемі, моральдық және мақтанғақ” деп сипаттайды.
On 26 March 429, Emperor Theodosius II announced to the Senate of Constantinople his intentions to form a committee to codify all of the laws (leges, singular lex) from the reign of Constantine up to Theodosius II and Valentinian III. The laws in the code span from 312 to 438, so by 438 the "volume of imperial law had become unmanageable". Twenty two scholars, working in two teams, worked for nine years starting in 429 to assemble what was to become the Theodosian Code. The chief overseer of the work was Antiochus Chuzon, a lawyer and a prefect and consul from Antioch. Their product was a collection of 16 books containing more than 2,500 constitutions issued between 313 and 437, while, at the same time, omitting obsolete provisions and superfluous phrases, and making additions, emendations, and alterations. John F. Matthews illustrated the importance of Theodosius' code when he said, "the Theodosian Code was the first occasion since the Twelve Tables on which a Roman government had attempted by public authority to collect and publish its leges." The code covers political, socioeconomic, cultural, and religious subjects of the 4th and 5th centuries in the Roman Empire. A collection of imperial enactments called the Codex Gregorianus had been written in c. 291–4 and the Codex Hermogenianus, a limited collection of rescripts from c. 295, was published. The Sirmondian Constitutions may also represent a small scale collection of imperial laws. However, Theodosius desired to create a more comprehensive code that would provide greater insight into law during the later empire (321–429). Peter Stein states, "Theodosius was perturbed at the low state of legal skill in his empire of the East." He started a school of law at Constantinople. In 429, he assigned a commission to collect all imperial constitutions since the time of Constantine. After 6 years, an initial version was finished in 435 but was not published. Instead, it was improved upon and expanded and finally finished in 438 and taken to the Senate in Rome and Constantinople. Matthews believes that the two attempts are not the result of a failed first attempt; however, the second attempt shows "reiteration and refinement of the original goals at a new stage in the editorial process". Others have put forth alternate theories to explain the lengthy editorial process and two different commissions. Boudewijn Sirks believes that "the code was compiled from imperial copy books found at Constantinople, Rome, or Ravenna, supplemented by material at a few private collections, and that the delays were caused by such problems as verifying the accuracy of the text and improving the legal coherence of the work." The tone of the work reflected the rhetorical training that the drafters had received, and Averil Cameron has described it as "verbose, moralizing and pretentious".
Контекст
Кодекс латын тілінде жазылған және Константинополь (Constantinopolitana) мен Рим (Roma) екі астанасына нақты сілтеме жасады.
The code was written in Latin and referred explicitly to the two capitals of Constantinople (Constantinopolitana) and Rome (Roma).
Негізгі дереккөздер
Теодосиан кодексі (латынша), ancientrome.ru. Теодосиан кодексі (латынша) Моммсен, Мейер және Крюгер (лат.). Гренобль UPMF веб-сайты. 311 жылдан 431 жылға дейінгі императорлық заңдар тізімі, Теодосиан кодексінен және басқа да дереккөздерден алынған дінге қатысты көптеген заңдардың мазмұндамасын хронологиялық тәртіппен қамтиды. Кодекс Теодосиан XI–7–13; XV–5–1, –12–1; XVI–1–2, –5–1, –5–3, –7–1, –10–4 (Дін туралы), Оливер Дж. Тэтчер және авторлар тобының 1907 жылғы ағылшын тіліне аудармасы. fordham.edu веб-сайты.
Codex Theodosianus (Latin), ancientrome. ru. Codex Theodosianus (Latin) Ed. Mommsen, Meyer, & Krueger (Latin). Website upmf grenoble. fr. A list of imperial laws of 311 until 431 contains summaries of many laws involving religion from the Theodosian code and other sources, in chronological order. Codex Theodosianus XI–7–13; XV–5–1, –12–1; XVI–1–2, –5–1, –5–3, –7–1, –10–4 (on Religion), English translation Oliver J. Thatcher e. a., 1907. Website fordham. edu.
Екіншілік көздер
Джордж Лонгтың "Грек және рим ежелгіліктерінің сөздігіндегі" "Кодекс Теодосиан", Джон Мюррей, Лондон, 1875 ж. "Кодекс Теодосиан" Кодекс туралы және оның қолжазбалық дәстүрі туралы ақпарат Bibliotheca legum regni Francorum manuscripta веб-сайтында. Каролингтік заманғы зайырлы құқық мәтіндерінің деректер базасы (Карл Убл, Кёльн университеті, Германия).
Codex Theodosianus by George Long in A Dictionary of Greek and Roman Antiquities, John Murray, London, 1875. Codex Theodosianus Information on the code and its manuscript tradition on the Bibliotheca legum regni Francorum manuscripta website. A database on Carolingian secular law texts (Karl Ubl, Cologne University, Germany).