Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Метени немесе Метинес – ежелгі латыш көктемді күту мерекесі, ол Күл мерекесімен аяқталады, одан кейін Ұлы ораза басталады. Метени ақпан немесе наурыздың басында, Лieldienas мерекесіне жеті апта бұрын тойланады.
Meteņi or Metenis is an ancient Latvian spring waiting holiday, that ends on Ash Wednesday, which is followed by Lent. Meteņi is celebrated in February or early March, seven weeks before Lieldienas.
Шығу тегі
Метеņi мерекесі жаңа жыл мерекесінің ежелгі дәстүрлерін сақтады, себебі ежелгі үнді-еуропалық халықтар жаңа жылды ақпан айының ортасында тойлаған. Бұл латыш тіліндегі "meti" сөзінен туындаған, ол "уақыт тоғысы", "уақыт өлшемі" деген мағынаны білдірген. Алғашқы мағынасы "laikmets" (көне дәуір) сөзінде сақталған. Литва тіліндегі "metai" сөзі бүгінге дейін "жыл" дегенді білдіреді.
The Meteņi celebration preserved the ancient traditions of New Year's Eve, because ancient Indo European people celebrated New Year's Eve in mid February. This came from the early Latvian word "meti", which meant turn of time, gauge. The original meaning is preserved in the word "laikmets" (era). Lithuanian word "metai" even now means "year".
Басқа тілдердегі атауы
Ливон және Рига халқы қоныстанған аймақтарда бұл мереке Фастелавен (мүмкін неміс тілінен келген Fastnacht – аштық түні) деп аталады. Басқа жерлерде оны Ластаваг, Аизгавинис, Миесметис, Будули Иві, Пирог күні деп те атайды. Литвалықтар оны užgavėnės, ал эстондықтар vastlapäev деп атайды. Орыстар және басқа православие христиандары бұл мерекені Масленица (орысша: Масленица, белорусша: масьленіца, украинша: масниця) деп біледі. Еуропа мен Американың басқа аймақтарында бұл мереке карнавалмен бірге келеді және оны Шыршалы сейсенбі (французша: Mardi Gras, немісше: Fastnachtsdienstag, итальянша: Martedì grasso, ағылшынша: Shrove Tuesday) немесе "Панкейк күні" деп атайды. Латын елдерінде оны карнавал, карнавал немесе "ет тағамдары" деп атайды, бұл ораза басталар алдында тойланатын, көп жеу мерекесі. Бұл мереке 1 сәуірдегі Ақпанның бірінші күні тойланатын Рим империясы дәуіріндегі ақымақтар күні дәстүрімен де байланысты. Мереке кезінде маскарадты шерулер, түрлі қойылымдар, шектен тыс той-қуаныш пен ішімдіктер болады. Қысқа қоштасу айту үшін бір жылдық жылан немесе аждаха, сабаннан жасалған қуыршақтар мен бұтақтарды жағып жіберіп, күлін жерге сепкен, жаңа жылдың берекелі болуын тілеген.
In Livonian populated regions and Riga, this celebration is known as Fastelavn (possibly originating from German Fastnacht hunger night). Elsewhere, it is also called Lastavāgs, Aizgavēnis, Miesmetis, Buduļi Eve, and Pie Day. Lithuanians call it užgavėnės, while Estonians call it vastlapäev. To Russians and other Orthodox Christian peoples this festival is known as Maslenitsa (Russian: Масленица, Belarusian: масьленіца, Ukrainian: масниця). Elsewhere in Europe and America, this festival coincides with the carnival time and referred to as Shrove Tuesday (French: Mardi Gras, German: Fastnachtsdienstag, Italian: Martedì grasso, English: Shrove Tuesday ) or "Pancake Day". In Latin countries, it is called carnival, carnaval or "meat balls", and it is the holiday of overeating, after which comes Lent. It is also has a connection with Roman Empire's time to celebrate traditions of April Fools' Day on April 1. During it happens a mask parade (masquerade), all sorts of performances, and immoderate blowout and drinking. To bid a farewell to Winter, they burned a year old allegorical serpent or dragon, straw dolls, and logs, whose ashes are spread across the land so that the New Year would be fruitful.
Мерекелік дәстүрлер
Метеньі – адамдар қалағанша ішіп-жеп, тойға бату уақыты. Осы кезде шошқа сойылып, дәстүрлі мерекелік тағамдарға шошқаның басы мен қуырылған нан жататын. Ата-аналар бөлменің үстінен балаларына сыйлықтар лақтырып жіберді, бұл Лаиманың аспаннан сыйлықтарын лақтырғанындай еді. Басқа қысқы мерекелердегідей, кекаталар елді аралап, үйлерге қонаққа келді. Метеньі мерекесін қаншалықты ұзақ тойласа, келесі жазғы орақ соншалықты мол болады деген сенім бар. Күннің тоқырауына арналған от жағылып, тылсымның тілін байлау және садақа беру рәсімдері орындалады. Осы отта өткен жазғы Жан төрімдері жағылады. Көбінесе сабанды жағып жібереді, ал кейбір жерлерде сабаннан түрлі бейнелер жасап, оларды төбелерден алып келіп, қыстың ығын шығару үшін жағады.
Meteņi is about people eating and drinking as much as they wanted. During this time pigs were slaughtered, so the traditional holiday dishes were pig's head and fritters. Parents threw gifts to their children from above the room, as if Laima threw her gifts from above the heaven. As with every winter holiday, ķekatas were traveling the country and paid visits to people. There is a belief that the longer Meteņi is celebrated, the better the harvest is expected following summer. The Solstice bonfire is burned while performing rituals of tying a witch's tongue and donations. The campfire is used to burn last summer's Jāņi festive wreaths. The straw is often burned and in some places, the straws are handmade into characters, which is primarily removed from hills and then burned to drive winter away.