Кіріспе

Натаниел Хоторнның "Раппачини қызы" атты қысқа әңгімесі – Натаниел Хоторнның 1844 жылғы желтоқсанда жарияланған "The United States Magazine and Democratic Review" журналында, содан кейін түрлі жинақтарда басылған готикалық әңгіме. Ол Падуа қаласындағы улы өсімдіктер бағын өсіретін дәрігер-зерттеуші Джакомо Раппачини және оның қызы туралы. Раппачини қызын өсімдіктерге күтім жасауға тәрбиелейді, ол уларға төзімді болады, бірақ осы процесте ол өзі де басқалар үшін улы болып кетеді. Улы қыз туралы дәстүрлі әңгімелер Үндістанға дейін жетеді, ал Хоторнның нұсқасы заманауи туындыларда қолданылып келеді.

Түсіндірме

Бұл оқиғаның Жаратылыс кітабындағы Адам мен Хауа оқиғасына ұқсастығы бар, онда доктор Рапачини Құдайды (немесе Құдайды ойнауға тырысқан адамды) бейнелейді, Беатрис пен Джованни тиісінше Адам мен Хауаны (гендерлік рөлдері ауысқан күйде) бейнелейді, ал профессор Баглиони Шайтанды (немесе, басқаша айтқанда, Құдайды) бейнелейді. Джованни/Ева Беатрис/Адамға удың қарсы дәрісін ұсынады, оны екеуі де ішуі керек еді, бірақ тек Беатрис/Адам ғана ішеді, бұл туралы айту маңызды. Оқиға содан кейін күнәға түсуді, Еден бағынан қуылғандықты және бастапқы күнәнің пайда болуын көрсетеді. Бір мүмкін түсіндірме бойынша, оқиғаның мәні мынада: адамдар Құдайды ойнауға тырыспауы керек. Беатрис әкесі доктор Рапачинидің табиғат заңдарына араласуға бағытталған тәжірибелерінің салдарынан өледі. Басқаша түсіндірме бойынша, Джованни Беатрис әкелген сыйлықты және оның ерекшелігін қабылдай алмайды: оны қалыпқа келтіруге тырысқанда, ол оны және оның махаббатын жоғалтады.

Жанр

Рапачинидің қызы – готикалық әңгіме. Беатрис әлеуметтік және физикалық тұрғыдан әлемнен оқшауланған. Ұсынылмаған себептерден немесе доктор Рапачинидің құпия ғылыми тәжірибелерінен кейін, ол тек баққа ғана жататын сияқты, гүлдердің арасындағы бір гүл: Джованнимен кездескенше бақытты өмір сүреді, ол оған ғашық болады. Беатрис қалай уланғаны түсініксіз күйде қалады. Ол күнәсіз және таза болғанымен, Джованни оның уыттылығынан бұзылған немесе қарғысқа ұшыраған деп сендіреді және оны құтқару қажеттігін ойлайды. Күшті қиындыққа тап болса да, Беатрис Джованни үшін уға қарсы дәрі ішуге келіседі және трагедиялық романның қаһарманындай қайтыс болады. Доктор Рапачини құпия кейіпкер болып қалады, оны тек оның қарсыласы/жауы профессор Баглиони ғана сипаттайды. Доктор Рапачини фаусттық/шайтандық тұлға ретінде бейнеленеді, өте амбициялы және жасырын қатыгездік ниеттері бар. Тек соңында оның мақсаты ашылады: ол қызы мен болашақ күйеуі үшін бақ жасады, оларды басқа жаратылыстардан жоғары қоюды үміттенеді, дәл сияқты Құдай Адам мен Хауа үшін Еден бағын жаратқандай. Әңгіменің соңы оқырманды шок пен үрейге толы, сонымен қатар әңгіменің мағынасы мен моральдық мәнінің күмәнділігіне байланысты оларды шатастырады. Басқа готикалық элементтер – мораль тақырыбы, көптеген символизм, күшті сезімдердің (махаббат, қызғаныш, амбиция) сипаттамасы, алыс өткен шақта, мүмкін қараңғы тарихы бар жерде оқиғаның орын алуы.

Стиль

Хоторн әңгімені "Мсье Обепин" атты ойдан туған жазушының еңбектеріне сілтеме жасап бастайды. Ол автордың стилін де, ниетін де мақтап, сынға алады. Бұл кіріспе күмән мен шатастық атмосферасын қалыптастыруға, оқырманның күтулерін күйретуге және қабылдау, шындық және қиялдың өзара байланысы тақырыбын белгілеуге арналған. Ол М. де л'Обепиннің бірнеше шығармасын тізімдейді, олардың кейбіреулері Хоторнның өзінің туындыларында былайша көрінеді: Contes deux fois racontés – «Екі рет айтылған әңгімелер». Le Voyage céleste à chemin de fer – «Аспандық теміржол». Le Nouveau Père Adam et la Nouvelle Mère Eve – «Жаңа Адам мен Жаңа Хауа». Rodéric ou le Serpent à l'estomac – «Эгоизм немесе Кеудедегі жылан». Le Culte de feu – «Отқа табыну». "L'Artiste du beau" – «Сұлу суретші немесе Механикалық көбелек». Баяндаушы мәтін "Беатрис немесе әдемі улан" деп аударылған Beatrice ou la Belle Empoisonneuse еңбегінен аударылғанын және "La Revue Anti Aristocratique" ("Аристократияға қарсы журнал") басылымында жарияланғанын айтады.

Радио

NBC-дің "Абдыраған шеңбер" (1943–1947), 52-ші эпизод, Радиоспектакль. Эфирге шыққан күні: 1944 жылдың 26 қарашасы.
CBC-нің "Жоғалып бара жатқан нүкте" (1984–1986), "Көне әңгімелер" кіші сериясының үшінші бөлімі. Эфирге шыққан күні: 1986 жылдың 1 желтоқсаны.