Кіріспе

Неміс композиторы Иероним Преториус (10 тамыз 1560 – 27 қаңтар 1629) – Солтүстік Германия композиторы және органшы, кеш Ренессанс және ерте Барокко дәуірлерінде 8-ден 20-ға дейін дауысты полихоралық мотеттердің күрделі және айқын көркемдік экспрессиясын жеткізген автор. Оның органда ойналатын музыкасының бір бөлігі 1611 жылға жататын Висби органдарының табельдатурасында сақталған. (Ол теориялық еңбектерімен және «Терпсихора» атты туындысымен танымал болған Майкл Преториуспен туысқан емес, бірақ Преториус әулеті 16 және 17 ғасырларда көптеген көрнекті музыканттарды өсірген.)

Өмір

Ол Гамбургте дүниеге келіп, өмірінің көп бөлігін сонда өткізді. Әкесімен (Жакоб Преториус, үлкен (1520-1586), ол да композитор) органда оқығаннан кейін, оқуын жалғастыру үшін Кельнге көшті. 1580 жылы Эрфурт қаласында органшы болып жұмыс істеді, бірақ тек екі жыл ғана сонда қалды. 1582 жылы Гамбургке оралғаннан кейін, Sankt Jacobi шіркеуінде әкесінің көмекші органшысы болып жұмыс істеді. 1586 жылы әкесі қайтыс болған соң бас органшы болып тағайындалды және 43 жыл бойы осы лауазымда қызмет етті. Осы жылы оның ұлы Якоб дүниеге келді, ол да композитор болуға тағдырланған еді. 1596 жылы Иероним Грөнингенге сапар шегіп, Михаэль Преториус және Ханс Лео Хасслермен кездесті; бәлкім, ол олардың музыкасымен танысып, олар арқылы замандас венециялық мектептің музыкасын білген болар.

Музыка және әсер

Преторий негізінен латын полихорлық мотеттерінен өзге, Магнификаттың он түрлі нұсқасын және массаларын жазды. Оның көптеген музыкалық шығармаларында дауыстар бірнеше топқа бөлінген, бұл Солтүстік Германияда полихорлық стилдегі алғашқы тәжірибе болуы мүмкін; хордың құрамы 8-ден 20 адамға дейін жетеді, дауыстар екі, үш немесе төрт топқа бөлінеді. Преторий мұндай көлемдегі және қиындығы жоғары музыканы жазу үшін өте білікті музыканттарды қолдануға мүмкіндік алған болуы керек. Венециялық стильде жазуда прогрессивті болғанымен, ол латын тілін қолдануда консервативті болды және көптеген қазіргі заманғы неміс композиторлары құлшыныспен қабылдаған бассо континуодан жаңылды. Оның көптеген вокалдық музыкасы а капелла жанрында орындалады. Преторий сонымен қатар төрт бөлімді неміс хоралдарының жинағын жасаған алғашқы композитор болды, ол органмен сүйемелдеуге ие және протестант шіркеулерінде бірнеше ғасыр бойы стандартқа айналды. Жинаққа енген музыка Гамбургтегі төрт шіркеуден жиналған, ал 88 нұсқаның 21-і оның өзінің туындылары. Оның органда орындалатын бірнеше шығармалары сақталған, соның ішінде Магнификаттың тоғыз нұсқасы, олар жоғары деңгейдегі контрапункттік кантус фирмас стилінде жазылған. Бұдан өзге, солтүстік Германияның сол кездегі жинақтарындағы көптеген анонимді шығармалар қазір Иероним Преторийге тиесілі деп саналады.

Анықтамалар және қосымша оқу

"The New Grove Dictionary of Music and Musicians" басылымындағы "Hieronymus Praetorius" мақаласы, редактор Стенли Сейди. 20 томдық. Лондон, Macmillan Publishers Ltd., 1980 жыл. Манфред Букофцер, Барокко дәуірінің музыкасы. Нью-Йорк, W. W. Norton & Co., 1947 жыл.