Кіріспе

кейбір орман саңырауқұлақтарының шағылысуы Саңырауқұлақтың биолюминесценциясы Foxfire, сондай-ақ әулие оты және шимпанзе оты деп те аталады, бұл шіріген ағашта кездесетін саңырауқұлақтың кейбір түрлерінің биолюминесценциясы. Көкшіл-жасыл түс люциферазаға байланысты, ол люциферинмен реакцияға түскенде жарық шығаратын тотығу ферменті. Бұл құбылыс ежелгі заманнан бері белгілі, ал оның себебі 1823 жылы анықталды.

Сипаттама

Фоксфайр – шіріген ағашта кездесетін кейбір саңырауқұлақ түрлерінің биолюминесценциясы. Ол Panellus stipticus, Omphalotus olearius және Omphalotus nidiformis сияқты түрлердің арасында кездеседі. Көкшіл-жасыл жарқырау люциферинге байланысты, ол люцифераза ферментінің катализдік әсерінен окистенгеннен кейін жарық шығарады. Кейбір адамдар бұл жарық жәндіктерді тартып, спораларын таратуға көмектеседі немесе улы немесе жағымсыз саңырауқұлақтар сияқты, азық іздеп жүрген жануарларды ескертеді деп санайды. Әдетте өте әлсіз болса да, кейбір жағдайларда фоксфайрдің жарығымен оқуға болады.

Тарих

Ең ерте жазылған "түлкі оты" туралы мәліметтер б.з.д. 382 жылға дейін барады, оны Аристотель жазған. Оның жазбаларында отқа қарағанда суық болатын жарық туралы айтылған. Рим ойшылы Плиний Үлкені де зәйтүн ағаштарында жарқыраған ағаш туралы еске алған. "Түлкі оты" алғашқы теңіз асты қайығы "Тертулланың" барометрі мен компасының тілтерін жарықтандыру үшін қолданылған. Бұл туралы Бенджамин Франклин ұсынған деп есептеледі, алайда Бенджамин Гейлдің хаттарын қарағанда, Бенджамин Франклинге суық температурада "түлкі оты" белсенді болмаған кезде балама жарықтандыру түрлері туралы кеңес сұралғаны анықталды. Ертедегі ғалымдар мен табиғат зерттеушілері "түлкі оты" туралы көптеген әдеби сілтемелер келтіргеннен кейін, оның себебі 1823 жылы анықталды. Кендердегі ағаш тіреулерден шыққан жарық зерттелді және оның саңырауқұлақтың өсуінен пайда болатыны белгілі болды. "Түлкі отындағы" "түлкі" сөзі жануардың атынан емес, "жалған" деген мағынаны білдіретін ескі француз сөзі "faux" -дан шыққан болуы мүмкін. Дегенмен, түлкілерді осындай жарықтармен байланыстыру кең таралған және жапон халық ертегілерінде де кездеседі.