Орталық Африканы кесіп өткен саяхатшы Верни Ловетт Камерон

Кіріспе

Орталық Африкадағы ағылшын саяхатшысы (1844-1894) Верни Ловетт Кэмерон (1 шілде 1844 – 24 наурыз 1894) – Орталық Африкада саяхат жасаған ағылшын және экваторлық Африканы теңізден теңізге (1875 жылы) кесіп өткен алғашқы еуропалық.

Өмірбаян

Ол Веймут, Дорсет маңындағы Радиполде дүниеге келді, Джонатан Ловетт Кэмерон мен Фрэнсис Саптің ұлы. 1857 жылы Корольдік теңіз күштеріне қабылданды, 1868 жылғы Абиссиния жорығында қызмет етті және Шығыс Африкадағы құл саудасын тоқтатуға көп уақыт арнады. Осы тәжірибесінің арқасында 1873 жылы Корольдік географиялық қоғам оны доктор Ливингстонға көмектесу үшін экспедиция басшысы етіп тағайындады. Оған Ливингстонның кеңесімен тәуелсіз зерттеулер жүргізу де тапсырылды. Занзибардан экспедиция кеткеннен кейін, Чума мен Сузи бастаған 80 шамасындағы керуен кездесіп, құрметті доктордың мәйітін алып келе жатқандары анықталды. Камеронның екі еуропалық серігі – Корольдік теңіз күштерінің хирургі доктор Уильям Эдвард Диллон және Корольдік артиллерияның лейтенанты Сесил Мерфи Ливингстонның денесін жағалауға қайтару үшін кері оралды. Камерон жолына жалғастырып, 1874 жылдың ақпанында Танганьика көлінің жағасындағы Уджижиге жетті, онда Ливингстонның жазбаларын тауып Англияға жіберді. Камерон көлдің оңтүстік бөлігінің нақты пішінін анықтауға уақыт жұмсады және Лукуга өзенін ашу арқылы оның шығуын анықтады. Танганьикадан ол батысқа қарай, Ливингстон бұрын барган Луалабадағы араб қалашығы Ньянгвеге бет алды. Камерон бұл өзеннің Конгоның басты арнасы екеніне сенді және онымен төмен қарай жүзу үшін қайықтар іздеді. Бірақ, құлдыққа қарсы тұрғаны себепті, қала алмады, сондықтан оңтүстік-батысқа бұрылды. Конго-Замбези суайдырын жүздеген шақырым бойына қадағалап, Бихеге жетті және 28 қарашада 1875 жылы жағалауға келді. Ол теңізден теңізге Африканы кесіп өткен алғашқы еуропалық болды. 1876 жылы Корольдік географиялық қоғамның негіздеушісінің медалімен марапатталды. Оның 1877 жылы "Африка арқылы" деген атпен жарық көрген саяхаттары континентті ашуға, соның ішінде үлкен көлдерді Кейп-Каир жолымен байланыстыруға қатысты құнды ұсыныстарды қамтиды. Оның еңбегі үшін командир шеніне көтерілді. Камеронның өмірінің қалған бөлігі Африканың коммерциялық даму жобаларына, сондай-ақ редакциялау және жазуға арналды. Оның соңғы жұмысы – 1797 жылы Тынық мұхитына кит аулау кемесімен саяхатқа шыққан теңізші Джеймс Чойстың жеке баяндамасын жинастыру болды. Чойстың 26 жылдық теңізшілік өмірін қамтитын баяны – оңтүстік Америкадағы ағылшынның тәжірибесі туралы алғашқы еңбектердің бірі. Камерон 1878-1879 жылдары Персия шығанағына теміржол салу жобасымен байланысты Евфрат өзенінің аңғарына сапар шекті және 1882 жылы Батыс Африкаға жасаған саяхатында сэр Ричард Бертонмен бірге болды. Голд-Костта Камерон Тарква аймағын зерттеді және Бертонмен бірге "Алтын үшін Голд-Костқа" (1883) атты еңбектің авторы болды. 1880 жылдары ол романтикалық шығармалар жазған қарындасы миссис Лаветт Кэмеронға еліктеп, ұлдарға арналған бірнеше кітап жариялады. 1894 жылы аң аулаудан оралғанда, Лейтон Базард маңында аттан құлап қаза тапты. Ол Ямайкалық Уильям Морристің қызы Эмиге үйленген. "Африка арқылы" кітабының жаңа материалдары мен түзетілген карталары бар екінші басылымы 1885 жылы жарық көрді. Камеронның үлкен саяхаты туралы оның өзінен алынған мағлұмат доктор Роберт Браунның "Африка тарихы", 2-том, 266-279 беттерде (Лондон, 1893) жарияланды. "Африка арқылы" кітабы 2005 жылы қайта басылды.

He was born at Radipole, near Weymouth, Dorset, son of Rev Jonathan Lovett Cameron and Frances Sapte. He entered the Royal Navy in 1857, served in the Abyssinian campaign of 1868, and was employed for a considerable time in the suppression of the East African slave trade. The experience thus obtained led to his being selected to command an expedition sent by the Royal Geographical Society in 1873, to assist Dr Livingstone. He was also instructed to make independent explorations, guided by Livingstone's advice. Soon after the departure of the expedition from Zanzibar, a caravan of about 80 led by Chuma and Susi were met bearing the dead body of the reverend doctor. Cameron's two European companions, Dr William Edward Dillon, surgeon in the Royal Navy, and Lieutenant Cecil Murphy of the Royal Artillery, turned back to join the task of returning Livingstone's body to the coast. Cameron continued his march and reached Ujiji, on Lake Tanganyika, in February 1874, where he found and sent to England Livingstone's papers. Cameron spent some time determining the true form of the southern part of the lake, and solved the question of its outlet by the discovery of the Lukuga River. From Tanganyika he struck westward to Nyangwe, the Arab town on the Lualaba previously visited by Livingstone. This river Cameron rightly believed to be the main stream of the Congo, and he endeavoured to procure canoes to follow it down. In this he was unsuccessful, owing to his refusal to countenance slavery, and he, therefore, turned southwest. After tracing the Congo Zambezi watershed for hundreds of miles he reached Bihe and finally arrived at the coast on 28 November 1875, being the first European to cross equatorial Africa from sea to sea. He was awarded the Royal Geographical Society's Founder's Medal in 1876. His travels, which were published in 1877 under the title Across Africa, contain valuable suggestions for the opening up of the continent, including the utilization of the great lakes as a Cape to Cairo Road connection. In recognition of his work, he was promoted to the rank of Commander. The remainder of Cameron's life was chiefly devoted to projects for the commercial development of Africa, and to editing and writing. His last work was the editing of the personal adventure narrative of the Master Mariner James Choyce, who had sailed as a teenager in 1797 aboard a whaler to the Pacific Ocean. Choyce's narrative covering 26 years of seafaring life is one of the earliest works of an Englishman's experiences in South America. Cameron in 1878–1879 visited the Euphrates valley in connection with a proposed railway to the Persian Gulf, and accompanied Sir Richard Burton in his West African journey of 1882. At the Gold Coast Cameron surveyed the Tarkwa region, and he was joint author with Burton of To the Gold Coast for Gold (1883). In the 1880s he published several books for boys emulating his sister in law Mrs. Lovett Cameron who wrote romantic fiction. He was killed, near Leighton Buzzard, by a fall from horseback when returning from hunting in 1894. He had married Amy, the daughter of William Morris of Jamaica. A second edition of Across Africa, with new matter and corrected maps, appeared in 1885. A summary of Cameron's great journey, from his own pen, appears in Dr Robert Brown's The Story of Africa, vol. II, pp. 266–279 (London, 1893). Across Africa was republished in 2005.