Кіріспе

Шварценберг еркін республикасы (Freie Republik Schwarzenberg) – 1945 жылғы 8 мамырда нацистік Германияның капитуляциясынан кейін одақтастар қысқа мерзімге басып алмаған Батыс Саксонияның аймағына қолданылатын термин. Саксонияның бұл аудандары Кеңес Одағының басқыншылығына дейін бірнеше апта бойы өздігінен басқарылды. Нацистік Германияның капитуляциясынан кейін, Саксонияның Шварценберг, Столлберг және Оуэ аудандары белгілі бір себептермен одақтастар тарапынан басып алынбады. Бұл аймақтағы қалалар мен ауылдарда антифашистік топтардың жергілікті билік құруына әкелді, ал 1945 жылғы 24 маусымда аймақ Кеңес әскерлерімен басып алынды. Американдық және совет әскерлерінің бұл аймақты бірден басып алмауына қатысты түрлі болжамдар бар. Бір түсіндірме бойынша, советтер мен американдықтар Мулде өзенінің жағасында тоқтасуға келісім жасаған. Мулде деген атпен бірнеше өзен болғандықтан және Шварценберг аймағы олардың арасында орналасқандықтан, келісілген шекаралар бойынша қатысты түсініспеушіліктер туындаған болуы мүмкін. Тағы бір мүмкін түсінік – одақтастар аймақты байқағанға дейін, оның басып алынбағанын байқамаған.

Үкімет және ұйым

Жаңадан құрылған антифашистік кеңестердің билігі демократиялық құрылымдар бағынысында болды, бірақ олардың мақсаты ұлттық мемлекет құру емес еді. Кеңестер гуманитарлық мәселелермен айналысты, себебі сол кезде Шварценберг округі ешқандай әскери күшпен қолдау көрмеді. Кеңес шешкен мәселелердің ішінде заң мен тәртіпті сақтау, сондай-ақ совет тұтқынынан қашу үшін батысқа қашып бара жатқан неміс әскерлерімен жұмыс істеу де болды. 1945 жылдың маусым айында Совет Одағының оккупациясынан кейін кеңестер таратылды. Дегенмен, олардың жұмысы Советтер тарапынан бағаланды, ал кейбір кеңес мүшелері Германия Демократиялық Республикасы 1949 жылы құрылғаннан кейін де бірнеше жыл бойы Советтер ұйымдастырған ұқсас кеңестерде лауазымдарын сақтап қалды.

Танымал мәдениет

"Шварценбергтің еркін республикасы" атауы 1984 жылы Стефан Хаймның "Шварценберг" романынан алынған. Роман шын оқиғаларға негізделгендіктен, атау қолайлы сипаттама болып кеткен, бірақ кітап көбінесе тарихи құжат емес, көркем әдебиет туындысы. Берлиндегі Шварценберг үйі осы еркін республиканың құрметіне аталған. Бұл жерде көше суреттері, галереялар, дүкендер және күнделік жазушы, Холокост құрбаны Анна Франк есімімен аталатын орталық орналасқан.