Құрған динозаврлар туысы - Гесперозавр

Кіріспе

Құрып кеткен динозаврлар туысы

Hesperosaurus (мәні "батыс кесірткесі", ежелгі грекше ἕσπερος (hesperos) "батыс" және σαυρος (sauros) "кесіртке") – шамамен 156 миллион жыл бұрын Юра кезеңінің Киммеридж шөбінен шыққан, шөппен қоректенетін стегозавр динозавры. Hesperosaurus қазбалары 1985 жылдан бері Америка Құрама Штаттарының Вайоминг және Монтана штаттарында табылған. Түр түріне 2001 жылы Hesperosaurus mjosi деп ат қойылды. Ол Моррисон формациясының көне бөлігінен табылған, сондықтан басқа Моррисон стегозаврларына қарағанда сәл көне. Hesperosaurus-тың салыстырмалы түрде толық сақталған бірнеше қаңқасы белгілі. Бір мысалында стегозаврдың арқалық пластинасының мүйіз қабығының алғашқы іздері сақталған. Hesperosaurus Stegosauridae тұқымдасына жататын, тік қанатымен жүретін, өсімдіктермен қоректенетін динозавр еді, олар тік сүйек пластиналары мен тікенектермен қоршалған. Ол Stegosaurus-қа жақын туыс және оған ұқсас, арқасында екі қатар, мүмкін кезектесіп орналасқан пластиналары және құйрығының соңында төрт тікенектері болған. Арқасындағы пластиналары, мүмкін, одан биік болмаған, бірақ ұзын болған. Оның бас сүйегі Stegosaurus-қа қарағанда тереңірек болған болуы мүмкін.

Ашық жерлер мен түрлер

1985 жылы Вайоминг штатының Джонсон округінде С. Б. Смит ранчосында қазба жұмыстарын жүргізіп жүрген Патрик МакШерри стегозаврдың қаңқа қалдықтарын тапты. Қатты тау жыныстарының құрамына байланысты үлгіні алу қиындық тудырғандықтан, ол Western Paleontological Laboratories, Inc. компаниясынан Рональд Г. Мжос пен Джефф Паркерден көмек сұрады. Олар Бригам Янг университетінің палеонтологы Ди Холлмен бірлесіп жұмыс істеді. Бастапқыда бұл Stegosaurus түріне жатады деп есептелді. Алайда, қаңқаны дайындау кезінде Клиффорд Майлз бұл ғылымға жаңа түр екенін анықтады. 2001 жылы Кеннет Карпентер, Клиффорд Майлз және Карен Клоуард Hesperosaurus mjosi түрін атап, сипаттады. Туыс атауы грек тілінен алынған ἕσπερος (hesperos) сөзінен, яғни "батыс" деген мағынаны білдіреді, бұл АҚШ-тың батыс бөлігінде табылғандығымен байланысты. Түр атауы Мжосқа арналған, ол холотиптің жиналуына және дайындалуына қатысқаннан басқа, оның қалыптамасын жасатып, Денвердегі Табиғи тарих мұражайында DMNH 29431 тізім нөмірімен көрмеге қойды. HMNH 001 (кейін HMNS 14) холотипі төменгі Моррисон формациясының 1-ші стратиграфиялық қабатындағы Уинди Хилл мүшесінде табылды, ол ерте Киммеридж кезеңіне, шамамен 156 миллион жыл бұрын жатады. 2001 жылы ол Солтүстік Америкадағы ең көне стегозавр болып саналды. Ол дерлік толық бас сүйегінен және қаңқаның көп бөлігінен тұрады. Оған бас сүйегінің бөлектелген элементтері, артқы төменгі жақ сүйектері, тіл сүйегі, он үш мойын омыртқасы, он үш арқа омыртқасы, үш сакрал омыртқа, қырық төрт құйрық омыртқасы, мойын қабырғалары, арқа қабырғалары, шеврон сүйектері, сол жақ иық сүйегі, толық таз, сүйектелген сіңірлер және он мойын және арқа пластиналары кіреді. Қаңқа жартылай біріктірілген және емделген сынықтарды ескере отырып, ол ересек дараға тиесілі. 1995 жылдан бастап Вайоминг штатының Биг-Хорн округінде орналасқан Хоу-Стифенс карьерінде, бұрын Барнум Браун зерттеген Хоу ранчосының тарихи орнынан аталған және жаңа иесі Пресс-Стифенс, швейцариялық палеонтолог Ханс Якоб Сибер стегозавр үлгілерін қазып шығарды. Бірінші үлгі SMA 3074 FV01 (сонымен қатар SMA M04) болды, ол Макс пен Морицтің атымен "Мориц" деп аталған жартылай қаңқа, өйткені бұл жерден алынған бұрынғы Galeamopus сауропод қаңқасы "Макс" деген лақап атпен аталған. 1996/97 жылдары SMA 0018 (сонымен қатар қате SMA V03 деп аталады) үлгісі табылды, ол "Виктория" деп аталды, өйткені зерттеу тобы Allosaurus "Big Al Two" -ні тапқан кезде жеңіс сезімін бастан өткерді, ал бұрынғы "Big Al" федералдық мүлік ретінде тәркіленген еді. Бұл қаңқа бас сүйегімен бірге толық сақталған, сонымен қатар тері және мүйіз қабығының іздері де бар. 2002 жылы үшінші үлгі табылды: SMA L02, ол "Лили" деп аталды, өйткені қазба жұмысына ерікті ретінде көмектескен Никола мен Рабеа Лиллих әпкелерінің құрметіне. Бұл үлгілер Швейцариядағы Аатл динозаврлар мұражайының коллекциясына кіреді. Бастапқыда олар Stegosaurus түріне жатады деп есептелді. 2009 жылы бастапқыда "Мориц" және "Лили" ғана cf. Hesperosaurus mjosi ретінде қайта жіктелді. 2010 жылы "Виктория" Николай Кристиансен мен Эммануэль Цхоппен Hesperosaurus mjosi түріне жатқызылды. Карпентер бастапқыда Hesperosaurus-ті салыстырмалы түрде алғашқы стегозавр деп есептеген. Алайда, 2008 жылы Сюзанна Мейдмент және оның әріптестері Stegosaurus және Wuerhosaurus-қа жақын туысқан, дамыған түр ретінде анықталған кеңірек филогенетикалық зерттеу жариялады. Олар Hesperosaurus-ті Stegosaurus түрі деп қарастыру керек деп ұсынды, Hesperosaurus mjosi Stegosaurus mjosi болып өзгеруі керек; сонымен қатар Wuerhosaurus Stegosaurus homheni болып қайта аталды. Карпентер бұл мәселені ғылыми емес, философиялық деп есептегендіктен, 2010 жылы Hesperosaurus-тің Stegosaurus-пен синонимиясын қабылдамады, оның пікірінше, Hesperosaurus Stegosaurus-тан жеткілікті түрде ерекшеленеді, сондықтан оны жеке туыс деп атауға болады. 2010 жылы Кристиансен де осылай баға берді. 2015 жылы қосымша үлгілер туралы хабарланды: Монтана штатының Грас-Рендж маңындағы JRDI 5ES карьерінде кем дегенде бес дараның шоғырлануы және Комо Блаффтағы Мейлин карьерінде табылған екі дара. 2018 жылы Монтанадан H. mjosi-дің жаңа үлгісі сипатталды.

In 1985, fossil hunter Patrick McSherry, at the ranch of S. B. Smith in Johnson County, Wyoming, found the remains of a stegosaur. As he had difficulty securing the specimen due to the hard rock matrix, he sought help from Ronald G. Mjos and Jeff Parker of Western Paleontological Laboratories, Inc. They, in turn, cooperated with paleontologist Dee Hall of Brigham Young University. At first, it was assumed it represented an exemplar of Stegosaurus. However, Clifford Miles, while preparing the remains, recognised that they belonged to a species new to science. The type species Hesperosaurus mjosi was named and described in 2001 by Kenneth Carpenter, Clifford Miles, and Karen Cloward. The generic name is derived from the Greek ἕσπερος, hesperos, "western", in reference to its location in the western United States. The specific name honours Mjos who, apart from his involvement in the process of collecting and preparing the holotype, also had a cast of it made, exhibited with the inventory number DMNH 29431 in the Denver Museum of Natural History. The holotype, HMNH 001 (later HMNS 14), was found in the Windy Hill Member, stratigraphic zone 1 of the lower Morrison Formation, dating from the early Kimmeridgian, about 156 million years old. In 2001, it represented the oldest known American stegosaur. It consists of a nearly complete skull and much of the skeleton. It includes the disarticulated elements of the skull, the rear lower jaws, a hyoid, thirteen neck vertebrae, thirteen back vertebrae, three sacrals, forty four tail vertebrae, neck ribs, dorsal ribs, chevrons, a left shoulderblade, a complete pelvis, ossified tendons and ten neck and back plates. The skeleton was partly articulated and, in view of healed fractures, belongs to an old individual. From 1995 onward at the Howe Stephens Quarry in Big Horn County, Wyoming, named after the historic location of the Howe Ranch, once explored by Barnum Brown, and the new owner Press Stephens, Swiss palaeontologist Hans Jacob Siber excavated stegosaur specimens. The first was SMA 3074 FV01 (also SMA M04), a partial skeleton dubbed "Moritz" after Max und Moritz as an earlier Galeamopus sauropod skeleton from the site had been nicknamed "Max". In 1996/97, specimen SMA 0018 (also mistakenly referred to as SMA V03) was uncovered, dubbed "Victoria" after the feeling of victory the exploring team felt when they discovered Allosaurus "Big Al Two" after the original "Big Al" had been confiscated as federal property. It represents a rather complete skeleton with skull, also preserving skin and horn sheath impressions. A third specimen was found in 2002: SMA L02, dubbed "Lilly" after the sisters Nicola and Rabea Lillich assisting the excavations as volunteers. The specimens are part of the collection of the Aathal Dinosaur Museum in Switzerland. At first they were considered Stegosaurus exemplars. In 2009, initially only "Moritz" and "Lilly" were reclassified as cf. Hesperosaurus mjosi. In 2010, "Victoria" was referred to Hesperosaurus mjosi by Nicolai Christiansen and Emanuel Tschopp. Carpenter had originally concluded that Hesperosaurus was a rather basal stegosaur. However, Susannah Maidment and colleagues in 2008 published a more extensive phylogenetic study in which it was recovered as a derived form, closely related to Stegosaurus and Wuerhosaurus. They proposed that Hesperosaurus should be considered a species of Stegosaurus, with Hesperosaurus mjosi becoming Stegosaurus mjosi; at the same time Wuerhosaurus was renamed into a Stegosaurus homheni. Carpenter, considering the problem more of a philosophical than a scientific nature, in 2010 rejected the synonymy of Hesperosaurus with Stegosaurus stating that in his opinion Hesperosaurus was sufficiently different from Stegosaurus to be named a separate genus. Christiansen in 2010 judged likewise. In 2015, additional specimens were reported: a concentration of at least five individuals discovered at the JRDI 5ES Quarry near Grass Range, Montana, and two individuals found in the Meilyn Quarry at Como Bluff. In 2018, new specimen of H. mjosi was described from Montana.

Сипаттама

Гесперозавр – ұзындығы мен дене массасы бар үлкен стегозавр болған. Кейбір ірі жекелегендердің дене массасы да жеткен болуы мүмкін. 2001 жылы Карпентер оның диагностикасын жасады. Оның Hesperosaurus негізгі стегозавр екеніне келген қорытындысы бойынша, оны ең алғашқы белгілі стегозавр Huayangosaurus-пен көптеген салыстырулар жасалды.

Остеодермиялар және теріден алынған таңбалар

2001 жылы Карпентер холотиптің бір бөлігі ретінде он пластинаны анықтады. Ол оларды ұзын және төмен деп сипаттады. Асимметриялық негіздер олардың екі қатарға орналасқандығын көрсетеді. Құйрықтың ұшында екі жұп тікенектен тұратын "тагомизер" болды, алдыңғы жұп қалыңдау, артқы жұп жұқа және артқа қарай көлденең бағытталған. 2010 жылы "Виктория" үлгісінде көрінетін жұмсақ тіндер туралы зерттеу жарияланды. Ол терідің шөгіндіге шынайы әсерін, сондай-ақ жұмсақ дене бөліктері шірігеннен кейін қалған кеңістіктерге шөгінді толған табиғи қалыптарды сақтайды. Сонымен қатар, кейбір аймақтарда қара қабат байқалады, ол органикалық қалдықтардан немесе бактериялық қабаттардан тұруы мүмкін. Төменгі жамбас бөлігінде диаметрі 2-7 мм болатын кішкентай алтыбұрышты, бірімен-бірі жабыспайтын, дөңгелек қабықшалардың қатары анықталды. Жамбастың жоғарғы бөлігінде үлкен орталық қабықшалары бар екі розета тәрізді құрылымдар көрінеді, олардың бірінің өлшемі жиырмаға он миллиметр, екіншісінің онға сегіз миллиметр. Қабықшалардан басқа, екі жүз шаршы сантиметрге жуық ауданы қамтитын артқы пластинаның төменгі жағының іздері табылды. Бұл жерде қабықшалар жоқ, бірақ төмен параллель тік қырлары бар тегіс беті бар. Бұл шынайы әсер болғандықтан, тірі жануарда ойыстар болған болуы керек. Бұл ойыстар шамамен жарты миллиметр тереңдікте және екі миллиметр арақашықтықта орналасқан. Бұл іздер пластинаның мүйізді қабығын көрсеткен болуы мүмкін, бұл тік тамырлардың іздерімен расталады. Бұл Stegosauridae-лердің мұндай қабықтарының алғашқы тікелей дәлелі. Зерттеуде қабықтың болуы пластинаның негізгі қорғаныс функциясын атқарғанын көрсетеді, өйткені мүйіз қабаты пластинаны нығайтып, өткір жиектермен қамтамасыз етеді. Сонымен қатар, демонстрациялық функция да күшейтілген, себебі қабық көрінетін бетті ұлғайтады және мұндай мүйізді құрылымдар көбінесе жарқын түсті болады. Екінші жағынан, терморегуляция – пластиналардың жиі айтылатын тағы бір қызметі – қосымша оқшаулағыш қабат пен беттің тегіс болуымен қиындыққа ұшырауы мүмкін, бірақ оны толығымен жоққа шығаруға болмайды, өйткені қазіргі уақыттағы мүйізді мал мен үйректер мүйізді және тұмсықтарымен артық жылуды шығаруға қабілетті. 2019 жылы дацентрурин стегозавридтерін қайта қарастырған Коста мен Матеус Dacentrurinae кладының жаңартылған диагнозына сүйене отырып, Hesperosaurus Dacentrurus-қа жақын туыс екенін болжады, бірақ толыққанды филогенетикалық талдау аяқталғанша оны ресми түрде осы топқа қайта жіктеуден бас тартты.

Carpenter in 2001 identified ten plates as part of the holotype. He described them as long and low. Asymmetrical bases would indicate that they ran in two rows. The end of the tail bore a "thagomizer" of two pairs of spikes, the front pair being thicker, the rear pair thinner and more horizontally directed to behind. In 2010, a study was published on the soft parts visible with the "Victoria" specimen. It preserves both true impressions of the skin into the surrounding sediment, and natural casts, where the spaces left behind by the rotting of the soft body parts have been filled in with sediment. Additionally on some areas a black layer is present, possibly consisting of organic remains or bacterial mats. A part of the lower trunk flank shows rows of small hexagonal, non overlapping, convex scales, two to seven millimetres in diameter. Higher on the flank two rosette structures are visible with larger central scales, one being twenty by ten millimetres in size, the other ten by eight millimetres. Apart from the scales, an impression of the lower side of a back plate has been found, covering about two hundred square centimetres. This shows no scales but a smooth surface with low parallel vertical ridges. As it is a true impression, with the life animal grooves would have been present. These grooves would have been about half a millimetre deep and stood about two millimetres apart. The impression probably represented the horn sheath of the plate, as would be confirmed by vertical traces of veins. It is the first direct proof of such sheaths with any stegosaurian. The study considered the presence of a sheath to be a strong indication that the plate had primarily a defensive function, as a horn layer would have strengthened the plate as a whole and provided it with sharp cutting edges. Also the display function would have been reinforced, because the sheath would have increased the visible surface and such horn structures are often brightly coloured. Thermoregulation, on the other hand — another often assumed role of the plates — would have been hampered by an extra insulating layer and the smoothness of the surface, but cannot be entirely ruled out as extant cattle and ducks use horns and beaks to dump excess heat despite the horn covering. In a 2019 re evaluation of dacentrurine stegosaurids, Costa and Mateus suggested that, based on their revised diagnosis for the clade Dacentrurinae, Hesperosaurus appears to heave been closely related to Dacentrurus after all, though they refrained from formally reassigning it to that group pending the completion of an expanded phylogenetic analysis.

Палеобиология

2015 жылы Эван Томас Сайттаның JRDI 5ES карьеріндегі табылғандар негізінде жасаған зерттеуі Hesperosaurus-тың жыныстық диморфизм көрсеткенін анықтады. Карьерден табылған пластиналар екі түрлі болды: биік және кең, жазық. Әр түрлі жеке даралардың арқа пластиналары біріктірілмегенімен, Сайтта оларды әр тип үшін мойын, арқа және құйрық қатарларына реттеп жіктеді. Бұл кейбір даралардың тек биік пластиналары болғанын, ал басқаларының тек кең пластиналары болғанын көрсетті, бұл бұрынғы үлгілерде де бір түрлі пластиналардың болуымен расталды. Сайтта биік пластиналардың аналықтарға тән екенін, ал еркектер кең пластиналармен жабдықталғанын ұсынды.