Кіріспе

XVII ғасырдағы ағылшын дін танушысы және ғалымы Джон Пирсон (28 ақпан 1613 – 16 шілде 1686) – ағылшын дін танушысы және ғалымы.

Өмір

Ол Норфолк графтығының Ұлы Шырқау ауылында дүниеге келген. Итон колледжін бітірген соң Кембридж университетіндегі Квинс колледжіне қабылданды, 1632 жылдың сәуір айында Кембридж университетіндегі Король колледжінің стипендиаты, ал 1634 жылы серігі болып сайланды. 1639 жылы діни қызметке кіріскеннен кейін Солсбери пребендігінің Недер-Авонға жататын бөлігіне бекітілді. 1640 жылы Лорд-капеллан Финчтің жеке капелланы болып тағайындалды, ол оны Саффолк графтығындағы Торрингтон приходына ұсынды. Азамат соғысы кезінде Джордж Горингтің батыстағы әскерлерінің капелланы қызметін атқарды. 1654 жылы Лондондағы Истчипте апталық уағызшы болып жұмыс істеді. Питер Гуннингпен бірге Джон Спенсер және Джон Лентхолл есімді екі католикпен схизма мәселесі бойынша пікір таластырды, оның бір жақты есебі Рим католиктері арасындағы дауласушылардың бірі тарапынан Парижде «Scisme Unmask't» (1658) деген атпен жарияланды. Пирсон пуритандық партияға қарсы да таласты, сонымен қатар Брайан Уолтонның көптілді Библиясына қызығушылық танытты. 1659 жылы Лондонда өзінің танымал «Кредоға түсіндірмесін» (Exposition of the Creed) жариялады, оны Истчиптегі (Eastcheap) Әулие Климент шіркеуінің паштарына арнады, ал осы еңбектің мазмұны бірнеше жыл бұрын уағыздалған болатын. Мысалы, христиандық айқышқа қатысты түсіндірмесінде грекше «stauros» сөзі бастапқыда «тік тұрған қазық, тіреу немесе қоршау» деген мағынаны білдіргенін, бірақ «егер оған көлденең немесе көзге түсетін бөліктер қосылса, толыққанды айқыш түрінде, бұл сөз бастапқы атауын сақтап қалды» деп жазды және былай деді: «Содан кейін, Құтқарушымыз азап шеккен айқыштың пішіні қарапайым емес, римдіктердің әдет-ғұрыптарына сәйкес, оның прокураторы оны өлімге кескен күрделі пішін болды. Онда тек жерге бекітілген тік және биік ағаш ғана емес, сонымен қатар жоғарғы жағына бекітілген көлденең балка да болды». Жаңару кезеңінен кейін Жексон, Лондон епископы, оны Сент Кристофер ле Стокстың пасторлығына ұсынды; ал 1660 жылы Кембридж университетінде дінтану докторы атанды, корольдік капеллан, Элли пребендары, Суррей архиепископы және Кембридж университетіндегі Иисус колледжінің магистрі болып тағайындалды. 1661 жылы Леди Маргареттің дінтану профессоры болып тағайындалды; ал келесі жылдың бірінші күні Савойда өткен конференцияда литургияны қарау жөніндегі комиссия мүшесі болып тағайындалды. Ол онда қарсыластарының құрметіне және Ричард Бакстерден жоғары мақтауға ие болды. 1662 жылдың 14 сәуірінде Кембридж университетіндегі Тринити колледжінің магистрі болды. 1667 жылы Корольдік қоғамның мүшесі болып қабылданды. 1672 жылы Джон Уилкинс қайтыс болғаннан кейін Пирсон Честер епископы болып тағайындалды. 1686 жылдың 16 шілдесінде Честерде қайтыс болды және Честер соборында жерленді.

Теология

Маргарет Драбблдың пікірінше, Пирсон өз заманының ең білімді дінтанушыларының бірі болған. Пирсонның "Кредоға түсіндірмесі" ағылшын догматикалық теологиясының ең көрнекті туындыларының бірі саналады.

Шығармалары

1659 жылы оның «Етондық Джон Хейлстің алтын мұрасы», мемуармен бірге жарық көрді. Сондай-ақ 1659 жылы «Сынақ туралы түсіндірме» жарияланды, онда Лондонның Истчеп қаласындағы Сент-Клемент шіркеуінде оқылған лекциялар кірді. (Жазбалар – діни әкелердің білімінің мол қоры.) 1672 жылы ол Кембриджде «Vindiciae epistolarum S. Ignatii» (4to) еңбегін, Жан Дайеге жауап ретінде жариялады. Игнатийдің хаттарының түпнұсқалығын қорғауы Дж. Б. Лайтфут және басқа да ғалымдармен расталды. 1682 жылы оның «Анналы cyprianici» Оксфордта Джон Феллдің Киприанның еңбектерінің басылымымен бірге жарық көрді. Оның соңғы еңбегі – Римнің алғашқы епископтарының ізбасарлығы мен уақыты туралы екі диссертациясы, 1688 жылы Генри Додвелл өңдеген «Анналы Паулини» операсының негізгі бөлігін құрады. «Biographia Britannica» еңбегіндегі мемуарды және Эдвард Чуртонның басқа бір еңбегін қараңыз, олар Пирсонның Кіші теологиялық еңбектерінің басылымына (2 том, Оксфорд, 1844) қосымша ретінде берілген. Чуртон сонымен қатар теологиялық жазбалардың көбін өңдеді.