Кіріспе

Париждегі жел диірмені, Франция

Мулен де ла Галетт – Париждегі Монмартр ауданының жоғарғы бөлігінде орналасқан жел диірмені және оған байланысты кәсіпорындар. 17 ғасырдан бері бұл диірмен тек ұн тартумен ғана емес, басқа да қызметтерімен танымал болған. 19 ғасырдағы иелері, Дебрей отбасысы, қоңыр нан – галет жасады, ол халыққа кеңінен танылып, диірмен мен оның бизнесінің атына айналды, оның ішінде әйгілі генгует және мейрамхана да болды. 19 ғасырда Мулен де ла Галетт париждіктер үшін ойын-сауық, көңіл көтеру, бір стақан шарап пен диірменде ұнталған ұннан жасалған нанның орын болды. Ренуар, Ван Гог, Рамон Касас және Писсарро сияқты суретшілер Мулен де ла Галетті суреттерінде бейнеледі, олардың ең танымал туындысы – Ренуардың мерекелік картинасы «Мулен де ла Галеттегі бал».

Жел тегершігі

1622 жылы "Мулен де ла Галет" жел диірмені, сондай-ақ "Блют фин" деп те аталады, салынды. "Блют фин" атауы француз тіліндегі "bluter" етістігінен шыққан, ол ұнды кебектерден бөліп сүзуді білдіреді. Дебрей отбасы 1809 жылы ұн өндіру үшін екі диірменді – "Блют фин" және 1717 жылы салынған "Раде" диірменін сатып алды. Бірақ ол егін жинауға қысым жасау немесе өндіріс үшін қажетті материалдарды ұнтақтау үшін де пайдаланылды. 1915 жылы "Ескі Монмартр достары" қоғамы оны бұзудан құтқарды. 1924 жылы диірменнің иесі оны Жирадон және Лепик көшелерінің бұрышына көшірді. Ол 1978 жылы қалпына келтірілді, бірақ қазір жұмыс істемейді. 1958 жылдан бері диірмен ескерткіш ретінде тіркелген.

1814 және 1870 жылдардағы қоршаулар

Наполеон соғыстарының аяқталуымен 1814 жылы Париж қамалғанда, үш Дебрей адамы жел диірменін казактардан қорғау кезінде қаза тапты; диірменші өлтіріліп, диірмен қанаттарына міхленді.

Коммерциялық кеңею

1814 жылы Париж қоршауында қаза тапқан диірменшінің аман қалған ұлы диірменді гингуетке айналдырды. Қазіргі Moulin de la Galette атауы 19-ғасырда диірменге ие болған Дебрейлер диірменінің сүтпен бірге пісіріп, сатқан кішкентай қоңыр наны – галетке негізделген. Бұл дәмді нан соншалықты танымал болғандықтан, кейіннен жел тегершігінің аты болып кетті. Париждіктер Монмартрға ауылдың "қарапайым қуаныштарын" көруге, бір стақан шарап, жаңа пісірілген нан ішіп, Париж мен Сена өзенінің көрінісін тамашалауға баратын. 1833 жылы Дебрейлердің бірі грек музасы Терпсихораға арналған би алаңын ашуға шешім қабылдады. Оның биге деген құштарлығы мен шеберлігі би залына көптеген адамдарды тартты және ол сәттілікке жетті. Жазушы Эмиль Зола 1876 жылы былай деп жазды: "Біз Францияның Франко-Пруссия соғысындағы жеңілісін еске түсіретін саяси әңгімелерді тыңдамай қуанышпен тойлау үшін ауылға асықтық". Монмартрға пойызбен немесе бір сағаттық жаяу жолмен жетуге болады, ол әлі де жеміс бақтары, дүкендері және қалған екі жел тегершігі бар шағын ауыл болды. Пол Франсуа Квинсак, Киз ван Донген және Морис Утрилло.