Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
XVI ғасырдағы итальяндық ғалым және аудармашы Андреас Дивус – Ренессанс дәуірінің ғалымы, оның өмірі туралы көп мәлімет белгілі емес; итальян тілінде ол Андреа Диво giustinopolitano немесе di Capodistria деп аталады, яғни латын тілінде Justinopolitanus атымен танылған және қазіргі Словениядағы Копер қаласынан шыққан, бұл қала әртүрлі уақытта Эгида, Юстинополис және Каподистрия деп аталған. Ол Гомердің латын тіліне жасаған аудармаларымен есімдері сақталған; алайда, қазіргі заманғы ғалымдардың пікірінше, бұл латын нұсқасы «көшпе» (оқуға көмекші құрал) мақсатымен жасалған латын тіліндегі аудармалардың бір ғасырдан астам тарихының өңделінген нұсқасы болуы мүмкін.
16th century Italian scholar and translator
Andreas Divus was a Renaissance scholar, about whose life little is known; in Italian he is called Andrea Divo giustinopolitano or di Capodistria, i. e. surnamed Justinopolitanus in Latin and implying an origin at Koper, now in Slovenia, which was named at different times Aegida, Justinopolis and Capodistria. He is remembered for his Latin translations of Homer; but this versio Latina, in the view of modern scholarship, may have been his editorial version of a product of a tradition going back over a century of Latin translations for "crib" (reading aid) purposes.
Аудармалар
Оның 1537 жылы (Венеция) жарық көрген Гомердің латын тіліндегі аудармалары өте тура және ad verbum (яғни сөзбе-сөз) болды. Бұл «Илиада» мен «Одиссеяның» латын тіліндегі алғашқы басылған нұсқасы болғанымен, «Дивус» аудармасының түпнұсқалығы күмән тудырады: Леонтий Пилаттың әлдеқайда ертерек аудармасымен өте жақын параллельдер бар. Олар грек тіліндегі түпнұсқа мәтінмен бірге оқуға арналған. 1537 жылы Якоб а Бургофранко мен Мелхиор Сессаның Венециядағы екі басылымы болды; олар Каподистрияда туған Пьер Паоло Вергерионың кіріспесін бөліседі. Кейін оларды заңгер Обертус Гифаньус (Хубрехт ван Гиффен, 1534–1604) қайта жариялады, содан кейін Жан де Спонде (Спондан) 1583 жылы Гомерге арналған грек және латын нұсқаларына түсініктемесінде пайдаланды. Грек тіліндегі нұсқасы 1572 жылы Гифаниус (Страсбург) басып шығарған. Спондан латын тіліне енгізген нәрсе шын мәнінде Дивустың түпнұсқа аудармасы емес, оның 1570 жылғы Женевадағы қайта қаралуы, маңызды өзгерістермен. Оларды Джордж Чапман «Илиада» мен «Одиссеяны» аударуда қолданды. Шындығында, Чапман грек және латын мәтіні қатар келген (латын тіліндегісі Дивустан алынған) де Спандедің Гомер басылымын пайдаланған деп есептеледі, сонымен қатар Иоганн Скапулаға тиесілі грек тіліндегі сөздікті де қолданды, ол баспагер Анри Этьеннің серігі болған. Чапманның грек тіліндегі білімі Дивустың латын тіліне толық қарсы тұруға жеткіліксіз болды деген пікір бар, бұл сәттісіз нәтижелерге әкелді. Дивусты Езра Паунд өзінің ұзақ поэмасы «Кантостарда» тікелей пайдаланды, әсіресе, алғашқы I кантосында («Тыншықта Дивус. Яғни, бұл Андреас Дивус, In officina Wecheli, 1538 жыл, Гомерден»). I кантоның соңында Дивустың түпнұсқа аудармаларымен бірге жарық көрген Гомер гимндерінің латын тіліндегі аудармалары да келтірілген, бұл аудармалар Георгий Дартона, сонымен қатар Кретендік (Cretensis) деп танылған авторға тиесілі.
His Latin translations of Homer published in 1537 (Venice) were extremely literal and ad verbum (i. e. word for word). While this was the first published version of the Iliad and Odyssey in Latin, the originality of the translation of Divus has been questioned: there are very close parallels with a much earlier translation by Leontius Pilatus. They were designed to be read with the Greek originals. There were two Venice editions of 1537, by Jacob a Burgofrancho and by Melchior Sessa; they share an introduction by Pier Paolo Vergerio, born at Capodistria. They were later republished by the jurist Obertus Giphanius (Hubrecht van Giffen, 1534–1604) and then used by Jean de Sponde (Spondanus) in his 1583 Homer commentary on Greek and Latin versions. The Greek was the 1572 (Strassburg) edition of Giphanius. What Spondanus included for Latin was not in fact the original translation of Divus, but a 1570 Geneva revision of it, with substantial changes. They were used by George Chapman in his translations of the Iliad and Odyssey. In fact Chapman is considered to have used the Homer edition by de Sponde, which had parallel Greek and Latin text (the Latin derived from Divus), together with a Greek lexicon attributed to Johannes Scapula, a collaborator of the printer Henri Estienne. It has been said that Chapman's knowledge of Greek was not strong enough to resist entirely the Latin of Divus, with infelicitous results. Divus was also used more directly by Ezra Pound in his long poem The Cantos, in particular for the opening Canto I ("Lie quiet Divus. I mean, that is Andreas Divus, In officina Wecheli, 1538, out of Homer"). The end of Canto I also references Latin translations of the Homeric Hymns published with the original translations of Divus, these being by Georgius Dartona known as Cretensis (the Cretan).