Аққа Махадеви: 12 ғасырдағы Каннада әдебиетінің ақыны
Akka Mahadevi
Аққа Махадеви – 12 ғ. Kannada әдебиетінің көрнекті ақыны, Lingayat Shaiva сектасының өкілі. 430 Vachana өлеңдері мен рухани жазбалары Kannada мәдениетіне үлкен үлес қосты.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Каннада ақыны (шамамен 1130–1160 ж.)
Kannada poet (c.1130–1160)
Акка Махадеви (каннада тілінде: ಅಕ್ಕ ಮಹಾದೇವಿ, шамамен 1130–1160 ж.) – каннада әдебиетінің алғашқы ақындарының бірі және 12 ғасырдағы Лингяйт Шайва сектасының көрнекті өкілі. Оның 430 Вачана өлеңі (көңіл күйін спонтанды түрде білдіретін мистикалық өлеңдердің бір түрі) және «Мантрогопия» мен «Йогагантривидх» деп аталатын екі қысқа жазбасы каннада әдебиетіне оның белгілі үлесі саналады. Ол осы қозғалыстың басқа қасиеттілеріне қарағанда аз өлең жазған. «Ақка» («әпке» немесе «ана») деген сөз – Басаванна, Сиддхарама және Алламапрабху сияқты қасиеттілер берген құрметті атау, сонымен қатар «Анубхава Мантапада» өткен рухани пікірсайыстарда оның жоғары дәрежесін көрсетеді. Ол каннада әдебиеті мен Карнатака тарихындағы шабыттандыратын әйел ретінде танылады. Ол құдай Шиваны («Ченна Малликарджуна») күйеуі деп есептеген (бұл дәстүрлі түрде 'мадура бхава' немесе 'мадурия' бағыныштылық формасы ретінде түсіндіріледі).
Akka Mahadevi (Kannada: ಅಕ್ಕ ಮಹಾದೇವಿ, c. 1130–1160) was one of the early poets of Kannada literature and a prominent person in the Lingayat Shaiva sect in the 12th century. Her 430 Vachana poems (a form of spontaneous mystical poems), and the two short writings called Mantrogopya and the Yogangatrividh are considered her known contributions to Kannada literature. She composed fewer poems than other saints of the movement. The term Akka ("elder Sister" or "mother") is an honorific given to her by saints such as Basavanna, Siddharama and Allamaprabhu and an indication of her high place in the spiritual discussions held at the "Anubhava Mantapa". She is seen as an inspirational woman in Kannada literature and in the history of Karnataka. She considered the god Shiva ('Chenna Mallikarjuna') as her husband, (traditionally understood as the 'madhura bhava' or 'madhurya' form of devotion).
Өмірбаян
Аққа Махадеви 1130 жылы Үндістанның Карнатака штатындағы Шивамоггаға жақын Удутадиде дүниеге келген. Кейбір ғалымдар оның Парамашиваға құлшылық ететін Нармальшети мен Сумати есімді жұбайлардан туғанын айтады. Батыс деректері оның өмірі туралы көп мәлімет жоқ екенін көрсетеді, бірақ ол ауызша дәстүрге және оның өзінің өлеңдеріне негізделген үнді хагиографиялық, халықтық және мифологиялық әңгімелердің тақырыбы болған. Мысалы, оның бір өлеңі Шиваны іздеу үшін туған жері мен отбасын тастап кеткен тәжірибесін баяндайды. Онда ол патшаға үйлену үшін үш талап қоятын өлеңдерінің (вачан) біріне сілтеме жасайды, оның ішінде патшамен емес, басқа ғалымдар мен діни тұлғалармен уақыт өткізу немесе әңгімелесу құқығын бақылау қарастырылады. Ол саяхаты барысында Кальяна қаласына соғып, Лингаят қозғалысының екі белгілі ақыны – Аллама мен Басавамен кездескен болуы мүмкін. Аққа Махадеви Шива құдайына қатысты Ченнамалликарджуна деген атты қолданады. Оның шығармаларында жиі құпия немесе адал махаббат метафорасы қолданылады, ол Ченнамалликарджунаға (Шиваға) деген құлшылығын сипаттайды. Оның туындылары әдеттегі жыныстық идентичность түсініктеріне қарсы келеді; мысалы, бір вачанасында ол жаратылыс немесе Шива құдайының күші еркектік екенін, ал барлық жаратылыс, оның ішінде ерлер, әйелдік символы екенін айтады: «Мен менмендікпен қараған Малликарджунаны көрдім / Оған ерлердің бәрі әйелдер, жай ғана әйелдер».
Akka Mahadevi was born in Udutadi, near Shivamogga in the Indian state of the Karnataka around 1130. Some scholars suggest that she was born to a couple named Nirmalshetti and Sumati, who were both devotees of ParamaShiva. Western sources claim that little is known about her life, though it has been the subject of Indian hagiographic, folk and mythological claims, based on oral tradition and her own lyrics. One of her lyrics, for instance, appears to record her experiences of leaving her place of her birth and family in order to pursue Shiva. They include a reference to one of her poems, or vachanas, in which she lays down three conditions for marrying the king, including control over the choice to spend her time in devotion or in conversation with other scholars and religious figures, rather than with the king. It is likely that she visited the town of Kalyana en route, where she met two other poets and prominent figures of the Lingayat movement, Allama and Basava. In Akka Mahadevi's case, she uses the name Chennamallikarjuna to refer to the god Shiva. Her works frequently use the metaphor of an illicit, or adulterous love to describe her devotion to Chennamallikarjuna (Shiva). Her works challenge common understandings of sexual identity; for instance, in one vachana she suggests that creation, or the power of the god Shiva, is masculine, while all of creation, including men, represent the feminine: "I saw the haughty master, Mallikarjuna/for whom men, all men, are but women, wives".
Аудармалар мен мұра
А. К. Раманужан алғаш рет вачаналарды "Шиваның сөзі" деп аталатын жинаққа аударған арқылы танымал етті. Постколониалдық ғалым Тежасвини Ниранжана "Отыру аудармасы" (1992) еңбегінде бұл аудармаларды батыстың жеңіл тұтынуына дайын, қазіргі заманғы жалпылама поэзияға айналдырды деп сынға алды. Каннада тілінен аударма жасаушы Ванамала Вишванатта қазіргі уақытта жаңа ағылшын тіліндегі аудармамен жұмыс істеп жатыр, ол Мурти классикалық кітапханасының бір бөлігі ретінде жарық көруі мүмкін. Аққа Махадеви мәдениет пен естелікте маңызды орынды нығайтып келеді, оның атымен көшелер мен университеттер аталды. 2010 жылы Карнатакадағы Хоспет маңынан XIII ғасырға жататын басрельеф табылды, ол Аққа Махадевидің бейнесі деп саналады.
A. K. Ramanujan first popularised the vachanas by translating them into a collection called Speaking of Siva. Postcolonial scholar Tejaswini Niranjana criticised these translations as rendering the vachanas into modern universalist poetry ready to consume by the West in Siting Translation (1992). Kannada translator Vanamala Vishwanatha is currently working on a new English translation, which may be published as part of the Murty Classical Library. Akka Mahadevi continues to occupy a significant place in culture and memory, with roads and universities named after her. In 2010, a bas relief dating to the 13th century was discovered near Hospet in Karnataka, and is believed to be a depiction of Akka Mahadevi.