Кіріспе

H. L. Menckenнің 1917 жылғы эсселер жинағы

Аласдейр Грейдің кітабы – Х. Л. Менкеннің 1917 жылғы американдық мәдениетті, авторларды және ағымдарды сынаған эсселер жинағы. Менкен бұл еңбекті «Менің кәсіби жолымдағы ең маңызды кітабым» деп сипаттады. Шындығында, кітаптың өте сыншыл болғандықтан, Менкеннің жақын досы Альфред Кнопф Америкада Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде патриотизмнің күрт өсуіне байланысты оны басып шығарудан қорқыныш сезінді. Кітаптың көлемі сексен беттен тұрады және төрт эссеге бөлінген. Алғашқы үш эсседе Теодор Драйзер, Джозеф Конрад және Джеймс Гиббонс Хунекер сияқты нақты авторлар талданған. Бірақ бәлкім ең маңыздысы, әрі сөзсіз ең ашық эссе «Пуританизм әдеби күш ретінде» деп аталады, онда ол Уильям Дин Хауэллс, Генри Джеймс және Марк Твен пуританизм рухының құрбандары болғанын айтты. «Пуританизмнің эстетикалық сезімінен мүлдем айырылуы, барлық романтикалық сезімдерге деген сенімсіздігі, қарсылыққа төзбеуі, өзінің қараңғы және тар көзқарастарына берілгендігі, шабуыл жасаудағы қатыгездігі, қатал және варварлық қуғын-сүргінге құштарлығы – бұл нәрселер АҚШ-тағы идеялар алмасуына зор ауыртпалық салған». Менкен пуританизмді көп жылдар бойы сынап, оны «біреудің қайда да бір бақытты болуы мүмкін деген қорқыныш» деп сипаттаған, бірақ Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде оның сын-пікірі, ішінара, шектеулердің күшеюіне байланысты одан да айқын болды. Менкеннің кітабы белгілі американдық жазушының қиялын оятып, 1920-ші жылдардың басында оқу және кітаптар әлеміне енген Ричард Райт «Еңбек кітабынан» әдеби шабыт алды.

Сыни жауап

Менкеннің кітабына жауаптар көбінесе жағымсыз болды, бірақ американдық мәдениетті қорғаушылардың кейбіреуі кітапты қатты сынады – ең бастысы Иллинойс университетінің профессоры Стюарт Шерман (Шерман «Алдын-ала сөздерде» жеке шабуылға ұшырады). Шерманның сөзінше:

"[Менкен] қылышын жарқылдатып, аттан секіріп түсіп, шіркеуге жылқысын байлайды, дін қызметкерін атып өлтіреді, үш профессорды дарға асып, академияны шеттетеді, кітапхана мен университетті өртейді, ал түтін арасында қазіргі неміс принциптеріне негізделген жаңа сын мектебін құрады." Басқа маңызды сыншылардың қатарында Пол Элмер Мор және Ирвинг Бэббит болды, бірақ ешқайсысы Шерман сияқты өткір сынға ішіндегіні айтқан жоқ.

Менкеннің жауабы

Менкеннің пікірінше, Шерманның шолуы «пуритандық санада болып жатқан жағдайды, әсіресе неміс туралы ақылдан безген қорқынышты шеберлікпен ашып көрсеткен». «Америкадағы сынның кемістігі – екінші дәрежелі колледж профессорының ақылға сыймас сөздері [Алғы сөздер кітабы] профессорларды бұрынғыдан да күшті қозғалтты».