Кіріспе

Freeport Tortuga – Техас штатының Dupont Caribbean Inc. компаниясының 1971 жылы Гаити үкіметімен 99 жылдық келісімшарт негізінде құрылысын бастаған еркін порт жобасы. Порттың орналасқан жері – Гаитидің негізгі аралы Эспаньоланың солтүстік жағалауынан шамамен 10 шақырым қашықтықта орналасқан Тортуга аралының бұрынғы қақпасы, бұл арал сонымен қатар Доминикан Республикасымен де бөліседі. Freeport Tortuga 1974 жылы Гаити үкіметінің иемденуімен тоқтатылды.

Тегін порттың пайда болуы

1967 жылы Техас штатының Истленд қаласынан Дон Пирсон Англия жағалауында орналасқан, бұрын "Swinging Radio England" және "Britain Radio" радиостанцияларына үй болған радио хабар тарату кемесін жалға алуға тырысқанда, Вашингтон қаласындағы Гаити елшісінен жауап алды. Дон Пирсонның бастапқы жоспары – кемені Гаити үкіметіне жалға беру немесе сату арқылы екі қуатты 50 кВт-тық коммерциялық радиостанция құру еді.

Dupont Caribbean Inc. компаниясы

Бұл ұсыныс Тортуга аралын еркін порт ретінде дамыту жоспарына айналып, оған Гаити үкіметі кедейлікке толы сол елге бизнес инвестицияларын тартуға көмектесуді сұрады. Бұл жеке қаржыландырылатын, жеке басқарылатын еркін кәсіпкерлік аймағы 1971 жылы Гаити диктаторы Франсуа Дювалье ("Папа Док" деп белгілі) және Гаити үкіметі Дон Пирсонның "Dupont Caribbean Inc" компаниясымен 99 жылдық келісімге келгенде іске асты. Осы келісімшарт Freeport Tortuga құруды көздеді.

Құрылыс

Бір жарым жыл ішінде Дон Пирсон аралдағы алғашқы әуежайды, теңізге жүзетін кемелерге арналған тиелмелі док, қарапайым су және кәріз жүйесін, электр энергиясын өндіретін нысанды және 9,6 шақырымға жуық асфальтталған жолды салуға жете алды. Одан да маңыздысы, жоба 400-ге жуық бұрын жұмыссыз болған гаитиліктерге жұмыс орындарын жасады және түрлі кәсіби дағдыларды үйрететін шағын мектептің ашылуына әкелді. Осы кезеңде ол 1969 жылдан 1974 жылға дейін Техас штатында Гаити Республикасының құрметті консулы болды.

Талапқа иеліктен шығару

Жоба 1974 жылы күрт тоқтатылды, себебі Gulf Oil Corporation компаниясы аралдағы курортты салуға 300 миллион доллардан астам инвестиция салу ниетінде екені жарияланғаннан кейін, Жан-Клод Дювалье үкіметі (әдебиетте "Бейби Док" деп белгілі) жобаны бірден мемлекеттік меншікке алды, осының салдарынан жоба құлап түсті.