Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Руналық өлеңдер – руналық жазудың әр әріпін тізімдейтін және әр әріпке түсіндірмелі поэтикалық шумақ берілген өлеңдер. ХХ ғасырдың ортасына дейін төрт түрлі өлең сақталған: ағылшын-саксон руналық өлеңі, норвегия руналық өлеңі, исланд руналық өлеңі және швед руналық өлеңі. Исландия және норвегия өлеңдері 16 жас Футарк рунасын, ал ағылшын-саксон руналық өлеңі 29 ағылшын-саксон рунасын қамтиды. Әр өлеңнің поэтикалық өрнегі әртүрлі болғанымен, олардың арасында көптеген параллельдер бар. Сонымен қатар, өлеңдерде скандинавиялық және ағылшын-саксондық дінге сенушілердің тұлғаларына, христиандық сілтемелермен бірге сілтемелер жасалады. Руналық атаулардың тізімі 9 ғасырлық қолжазба Abecedarium Nordmannicum-да да жазылған, бірақ оны өлең деп санауға бола ма, жоқ па деген мәселе әлі де даулы. Руналық өлеңдердің пайдаланушыға әр әріптің реті мен атауларын есте сақтауға көмектесетін жад құралы болған деген теория бар, сондай-ақ ол ежелгі ағылшын мақалдарымен, гномикалық поэзиямен және ежелгі норвегтердің даналық және білім өлеңдерімен салыстырылатын маңызды мәдени ақпараттың каталогы болған болуы мүмкін.
Rune poems are poems that list the letters of runic alphabets while providing an explanatory poetic stanza for each letter. Four different poems from before the mid 20th century have been preserved: the Anglo Saxon Rune Poem, the Norwegian Rune Poem, the Icelandic Rune Poem and the Swedish Rune Poem. The Icelandic and Norwegian poems list 16 Younger Futhark runes, while the Anglo Saxon Rune Poem lists 29 Anglo Saxon runes. Each poem differs in poetic verse, but they contain numerous parallels between one another. Further, the poems provide references to figures from Norse and Anglo Saxon paganism, the latter included alongside Christian references. A list of rune names is also recorded in the Abecedarium Nordmannicum, a 9th century manuscript, but whether this can be called a poem or not is a matter of some debate. The rune poems have been theorized as having been mnemonic devices that allowed the user to remember the order and names of each letter of the alphabet and may have been a catalog of important cultural information, memorably arranged; comparable with the Old English sayings, Gnomic poetry, and Old Norse poetry of wisdom and learning.
Ағылшынша
Ежелгі ағылшын руналық поэмасы 7 ғасырда жазылып, 10 ғасырдағы Cotton Otho B. x қолжазбасының 165а – 165б парақтарында сақталған. Бұл қолжазба Лондондағы Cotton кітапханасында орналасқан. 1731 жылы Cotton кітапханасында болған өрт кезінде көптеген қолжазбалармен бірге бұл қолжазба да жоғалып кетті. Дегенмен, 1705 жылы Джордж Хикс бұл өлеңді көшіріп алып, оның көшірмесі поэманың барлық келесі басылымдарының негізі болды. Норвегия руналық поэмасы скальдикалық өлшеммен сақталған, оның бірінші жолы "(руна атауы)(байланыс сөз) X" үлгісін көрсетеді, ал екінші ұйқасты жол оның тақырыбына қатысты ақпарат береді.
The Old English Rune Poem as recorded was likely composed in the 7th century and was preserved in the 10th century manuscript Cotton Otho B. x, fol. 165a – 165b, housed at the Cotton library in London, England. In 1731, the manuscript was lost with numerous other manuscripts in a fire at the Cotton library. However, the poem had been copied by George Hickes in 1705 and his copy has formed the basis of all later editions of the poems. The Norwegian Rune Poem is preserved in skaldic metre, featuring the first line exhibiting a "(rune name)(copula) X" pattern, followed by a second rhyming line providing information somehow relating to its subject.
Швед тілі
Көне швед руналық өлеңі төрт өлеңнің арасында ең жасы болуы мүмкін, алғаш рет 1908 жылы жарияланған хатта тіркелген. Мәтін бұзылған болуы мүмкін және рунологтар тарапынан оған салыстырмалы түрде аз назар аударылды.
The Old Swedish rune poem is possibly the youngest of the four, first being recorded in a letter that was published in 1908. The text may be corrupt and it has received relatively little attention from runologists.
Abecedarium Nordmannicum (Абецедарий Нордманник)
9 ғасырда жазылған «Abecedarium Nordmannicum» – ежелгі скандинавиялық руна атауларының ең ерте белгілі тізімі. Онда анықтамалар жоқ, бір бөлігі Континентальдық герман тілінде жазылған, сонымен қатар ерекше англосаксон руна түрлері де кездеседі. Мәтін «Codex Sangallensis 878» кодексінде сақталған, ол Сент-Галлен аббаттығында тұр, және Германияның Фулда қаласынан шыққан болуы мүмкін.
Recorded in the 9th century, the Abecedarium Nordmannicum is the earliest known catalog of Norse rune names, though it does not contain definitions, is partly in Continental Germanic and also contains an amount of distinctive Anglo Saxon rune types. The text is recorded in Codex Sangallensis 878, kept in the St. Gallen abbey, and may originate from Fulda, Germany.