Кіріспе

Койота (2002) – американдық жазушы Ален Стилдің ғылыми-фантастикалық романы, сегіз кітаптан тұратын серияның бірінші кітабы. Роман Стилдің бұрын жарық көрген бірнеше қысқа әңгімелерінен құрастырылған, алғашқысы – 2001 жылғы қаңтарда «Азимовтың ғылыми фантастикасы» журналында жарияланған «Алабаманы ұрлау» әңгімесі. Бұл серия автордың мекенделген экзопланеталық ай Койота үшін жасаған Lemarean күнтізбесімен ерекшеленеді.

Сюжеттің қысқаша мазмұны

2070 жыл. Америка Құрама Республикасы, Екінші Америка революциясынан кейін құрылған авторитарлық консервативті Жаңа Христиандық оңшылдар режимінде, Ертістік партиясының автократтары басқарады. Өзінің репрессивті және ксенофобиялық саясаты, әсіресе орбиталық ядролық қару жеткізу жүйесін бір жақты құруы салдарынан, басқа державалардан экономикалық санкцияларға ұшырады. Ел өзінің алғашқы ғарыш кемесін – КСРО-ның «Алабама» кемесін салды. Капитан Роберт Лиді құттықтау салтанаты күрт өзгереді, өйткені Ли «Алабаманы» ұрлау жоспарын іске асырады. Бірқатар заговоршылармен бірге Ли компьютерлік бағдарламаны өзгертіп, кіру кодтарын асып түседі. URS әскерлері Лиді тоқтатуға шабуылдайды, бірақ олар кеш қалады. Өздерінің бұйрықтарынан бас тартқысы келмейтін полковник Риз және басқа әскерлер кемеге жасырынып кіреді. Капитан Ли не істеп жатқанын жақсы білген. Оның бағыты: 46 жарық жылы қашықтықтағы 47 Ursae Majoris жүйесі – тираниялық Біріккен Республикадан қашуға жеткілікті алыс. Круиздік жылдамдығы 0,2c болғандықтан, «Алабама» 230 Жер жылы өткен соң ғана бағытына жетеді. Сондықтан 104 әскери, ғалым және азаматтық адамдар биостазға қойылды, 226 жылдан кейін кемедегі ЖА оларды виртуалды емес өмірге оятуы керек еді. (Уақыт кеңеюіне байланысты төрт жыл сақталды.) 47 Ursae Majoris жүйесінде Түлкі, Қарақ, Аю және Қасқыр деп аталған төрт планета бар. Аюдың алты серігі бар – Ит, Бүркіт, Қыран, Қойылма, Жылан және Ешкі. Осы алты серіктің ішінде Қойылма өзінің биосферасын сақтауға жеткілікті үлкен. Саяхат басталғаннан кейін үш ай өткен соң, жағдай нашарлайды. Басты байланыс офицері Лесли Гиллис биостаздан оянады. 2300 жылды күткен Гиллис ЖА-ға сұрақ қойғанда қорқынышқа ұшырайды. Қателік болды, енді Гиллис армансыз ұйқыға орала алмайды. Оның таңдаулары: өзіне-өзі қол жұмсау немесе кемедегі жабдықталудан өмір сүру. Өзіне-өзі қол жұмсау, кемедегілердің рационын жеуден артық құрметті болса да, Гиллис өмірді таңдайды. ЖІ-мен қысқа сөйлескеннен кейін Гиллис Эрик Гюнтердің саяхат басталғаннан кейін үш ай өткен соң оянуы жоспарланғанын біледі. Гюнтер URA агенті, ол президентке хабарласуға тырысады немесе кемені жояды. Соңғы сәтте бағдарлама өзгертіліп, басқа біреу оятылды – Лес Гиллис. Гиллис капитан Лиге Гюнтердің сатқындық жоспарларын түсіндіретін хат қалдырады. Соңғы сәтте олардың неге өзгергені әлі де құпия, бірақ бұл Гиллистің өміріне қатысты өзгеріс еді. Лесли Гиллис жалғыз өмір сүрген кезінде, ақылдан адаспау үшін бар күшін салды, тамақтану мен ұйқыға белгілі бір уақытта тырысты, бортындағы барлық кітаптарды оқыды, ЖІ-мен шахмат ойнады, әңгімелер жазды және сурет салды. Кемедегі сурет салу құралдарын пайдаланып, Гиллис Рупурт есімді ханзада мен оның өмір сүрген фантастикалық шетел әлемі туралы әңгіме жасайды. Ол кеме қабырғаларына кітаптарынан суреттер салды. Соңында, Гиллис шетел кемесін жақсырақ көруге тырысқанда баспалдақтан құлап, қарттығынан қайтыс болды. Жаратылыстану Иясы оның денесін автоматты түрде ғарышқа шығарып жіберді, және кеме 47 Ursae Majoris-ке басқа ешқандай оқиғасыз бет алды. Экипаж жоспарланғандай 2300 жылы оянады. «Алабама» 47 Ursae Majoris жүйесіне кірді және үшінші планетаға, Аюға жақындап келеді. Аю (қазіргі уақытта 47 Ursae Majoris b) – 47 Ursae Majoris планетасының айналасында 2,1 АЕ қашықтықта орналасқан газ гиганты, ал оның төртінші серігі Қойылма Марстан да үлкен. Бұл жарамды серікте жасыл өсімдіктер мен су өзендері көп. Бұл экипаждың жаңа үйі болады. Капитан Ли «Алабамаға» қосылған екі кеме – «Уоллес» және «Хелмс» кемелерінің қону процедурасын басқарады. Экипаж Қойылманың өмір сүруге жарамды екенін, бірақ өте ерекше екенін анықтайды. Қойылмадағы жыл мезгілдері Жердегіден әлдеқайда баяу өзгереді. Қойылма үшін жыл 1096 күннен тұрады, күніне 27 сағат. Қойылмадағы тіршілік формалары Жердегілерге ұқсас көрінеді, бірақ ерекше мінез-құлық көрсетеді. Гиллис романында сипатталғандай, әлемде алып құс сияқты, бірақ достық емес жандар мекендейді. Қоныс аударушылар оларды «боидтар» деп атайды, бұл Гиллис романындағы аңдарға берген атауы. Жаңа қоныстың айналасындағы далаларда боидтар жиі кездеседі. «Қойылманың» қалған бөлігі Карлос Монтеро мен Венди Гюнтердің Қойылманың айналасындағы экваторлық өзеннің жағалауындағы оқиғаларын баяндайды.