Ацтектердің Тләлокӓн – рай және әлемнен тыс мекені

Кіріспе

Ацтек мифологиялық жұмағы / жер асты Tlālōcān (; "Тлалок мекені") бірнеше ацтек кодекстерінде жұмақ ретінде сипатталған, оны жаңбыр құдайы Тлалок және оның әйелі Халчиухтлику билейді. Ол суға батып, немесе найзағай шағып, сондай-ақ жаңбыр құдайымен байланысты аурулардан қайтыс болғандарды қабылдайды. Тлалокан бұрынғы Теотиуакан мәдениетінің қабырға суреттерінде де кездеседі. Бүгінгі Науа тілінде сөйлейтін халықтар арасында Тлалокан жер асты әлемі мен оның тұрғындарының барлық қырларын қамтитын кең ұғым ретінде сақталған.

Ацтектер

Флоренттік кодексте, XVIII ғасырдағы томдар жиынтығы, бұл постклассикалық Орталық Мексиканың нанымдары мен тарихы туралы маңызды мәліметтердің бірі болып табылады, Тлалокан аймақтың жасыл жапырақтары мен жеуге жарамды өсімдіктері мол, шексіз көктем мезгілінің әлемі ретінде бейнеленеді. Тлалокан – бұл жоғарғы әлемдердің, яки ацтектердің Он үш Аспанының бірінші деңгейі, ол Колумбқа дейінгі Орталық Мексиканың науатль тілінде сөйлейтін халықтарының мифтік космографиясына сәйкес төрт бөлімге бөлінген, бұл туралы әсіресе ацтек мифологиясының жаулау дәуіріндегі жазбаларында айтылған. Ацтектер үшін жоғарғы әлемнің он үш деңгейі, ал төменгі әлемнің тоғыз деңгейі болды; өлімнен кейінгі өмір туралы түсініктерде адамның қалай өлгені, қай деңгейге баратынын анықтайтын. Тлалоктың, Түннің 9-шы Иесінің орны ретінде, Тлалокан төменгі әлемнің 9-шы деңгейі деп есептелді, Эдуард Зелердің түсіндіруінше, ол шығыстағы ең жоғары төменгі әлем саналды. Өмірден кейінгі бағыт ретінде, көктем деңгейлері көбінесе зорлықпен өлгендерге арналса, ал Тлалокан суға батып кеткендерге немесе судың әсерінен, мысалы, су тасқынынан, сумен байланысты аурулардан немесе дауылда шаңқайдан өлгендерге арналған. Бұл сондай-ақ Тлалоктың қамқорлығында деп есептелетін басқа да адамдар үшін, әсіресе дене мүшелері кемістігі барлар үшін өлімнен кейінгі орын болды. Бұл жерде көптеген түрлі құдайлар мекендейді делінеді, олар: Мецтли, ай құдайы (ай), Тлазольтеотл, құштарлық пен заңсыз қатынастардың құдайы, жыныстық ұстамсыздықтың қамқоршысы, неке адалдығын бұзу, жыныстық қатынас, құштарлық, тәндік және моральдық бұзушылық, Тьякапан, жыныстық құдайлардың бірі, Икскуина, жыныстық құдайлардың бірі, Текотзин немесе Тейку, жыныстық құдайлардың бірі, Тлалок, күннің күркіреуі, жаңбыр және жердің құдайы. Бұл қабатта ол жаңбыр жаудыру үшін «бұлттардың ішін» тесіп алады, Ehecatl, жел құдайы. Бұл қабатта ол бұлттарды қозғалту үшін тынысымен (желдермен) соққы береді, Ehecatotontli, желдердің құдайлары, Mictlanpachecatl, солтүстік желдің құдайы, Cihuatecayotl, батыс желдің құдайы, Tlalocayotl, шығыс желдің құдайы, Huitztlampaehecatl, оңтүстік желдің құдайы.

In the Florentine Codex, a set of eighteenth century volumes which form one of the prime sources of information about the beliefs and history of Postclassic central Mexico, Tlālōcān is depicted as a realm of unending Springtime, with an abundance of green foliage and edible plants of the region. Tlālōcān is also the first level of the upper worlds, or the Aztecs' Thirteen Heavens, that has four compartments according to the mythic cosmographies of the Nahuatl speaking peoples of pre Columbian central Mexico, noted particularly in Conquest era accounts of Aztec mythology. To the Aztec there were thirteen levels of the Upper Worlds, and nine of the Underworld; in the conception of the Afterlife the manner of a person's death determined which of these layers would be their destination after dying. As the place of Tlālōc, 9th Lord of the Night, Tlālōcān was also reckoned as the 9th level of the Underworld, which in the interpretation by Eduard Seler was the uppermost underworld in the east. As a destination in the Afterlife, the levels of heaven were reserved mostly for those who had died violent deaths, and Tlālōcān was reserved for those who had drowned or had otherwise been killed by manifestations of water, such as by flood, by diseases associated with water, or in storms by strikes of lightning. It was also the destination after death for others considered to be in Tlālōc's charge, most notably the physically deformed. Many different gods are said to inhabit this location, them being: Meztli, moon goddess (Moon), Tlazolteotl, goddess of lust and illicit affairs, patron of sexual incontinence, adultery, sex, passions, carnality and moral transgression, Tiacapan, one of the goddesses of sex, Ixcuina, one of the goddesses of sex, Tecotzin or Teicu, one of the goddesses of sex, Tlaloc, god of thunder, rain and the earth. In this layer he pierces the "clouds' bellies" to make them rain, Ehecatl, god of the wind. In this layer he blows the clouds with his breath (breezes) to make them move, The Ehecatotontli, gods of the breezes, Mictlanpachecatl, god of the north wind, Cihuatecayotl, god of the west wind, Tlalocayotl, god of the east wind, Huitztlampaehecatl, god of the south wind.

Танымал мәдениетте

Marvel Studios фильмі «Қара пантера: Ваканда мәңгі» (2022), Marvel Кино Әлемінде оқиғасы өрбиді, онда Намор кейіпкері су астындағы Талокан қаласының билеушісі болып табылады, бұл комикстердегі атланттық түбіне қарамастан жаңаша бейнеленген.