Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Кугир (немісше: Kudsir, Kudschir, венгрше: Kudzsir) – Румынияның Альба округіндегі қала. 1968 жылы қала мәртебесі берілді, және жеті ауылды басқарады: Бокшитура (венгрше Boksiturahavas, немісше Potschitur), Букуру (Bukuruhavas/Bukur), Кэлене (Kalenihavas/Kalleney), Фецени (Fecehavas/Fetzeberg), Гоашеле (Goaselehavas/Eisenhammer), Мугешти (Mugestihavas/Kudschirstallen) және Винерея (Felkenyér/Oberbrodsdorf).
Cugir (; German: Kudsir, Kudschir, Hungarian: Kudzsir) is a town in Alba County, Romania. Declared a town in 1968, it administers seven villages: Bocșitura (Hungarian Boksiturahavas, German Potschitur), Bucuru (Bukuruhavas/Bukur), Călene (Kalenihavas/Kalleney), Fețeni (Fecehavas/Fetzeberg), Goașele (Goaselehavas/Eisenhammer), Mugești (Mugestihavas/Kudschirstallen), and Vinerea (Felkenyér/Oberbrodsdorf).
География
Брэдфилд аймағының орталық елді мекені – Кугир қаласы, Кугир өзенінің жағасында, Râul Mare және Râul Mic бастауларының қосылған жерінде орналасқан. Ол Шүрэану тауларының етегінде, теңіз деңгейінен жоғары орналасқан. Кугир Алба округінің оңтүстік-батыс бөлігінде, Себеш қаласынан шамамен және округтің астанасы Алба Иулиядан шамамен қашықтықта жатыр. Ол Хунедоара округімен шекаралас, Ораштиеден және Девадан қашықтықта орналасқан.
The central settlement of the Breadfield region, the town lies on the banks of the Cugir River, at the confluence of headwaters Râul Mare and Râul Mic. It is situated above sea level, at the base of the Șureanu Mountains. Cugir is located in the southwestern part of Alba County, about from Sebeș and from Alba Iulia, the capital of the county. It lies on the border with Hunedoara County, from Orăștie and from Deva.
Атауы
Тарих бойы қала атауы көптеген құжаттарда әртүрлі тілдерде әртүрлі атаулармен кездеседі, сондықтан ежелгі қоныс "вилла Кунентум" 1493 жылы вилла Кудзир, 1566 жылы Квцюр, 1599 жылы Кучир, 1656 жылы Кучжир, 1673 жылы Куцсир, 1733 жылы Кусер, 1750 жылы Кудсиер, 1760–1762 жылдары Кудсер, 1805 жылы Кудсир және 1850 жылы Кусир деп аталған.
Throughout the history the name of the town is mentioned in many documents under different names in different languages, therefore the old settlement "villa Kunentum" becomes in 1493 villa Kudzyr, in 1566 Kwczyr, in 1599 – Kuchir, in 1656 – Kuchjir, in 1673 – Kucsir, in 1733 – Kuser, in 1750 – Kudsier, 1760–1762 – Kudzser, in 1805 Kudsir and in 1850 – Kusir.
Ежелгі заман
Көптеген археологиялық жаңалыстар аймақтағы өмірдің қола дәуірінде, шамамен б.з.д. 10 ғасырында гүлденгенін көрсетеді, Кугир «Трансильванияның Темір қақпалары» деп белгілі аумақтың бір бөлігі болды, бұл аймақ табиғи темір ресурстарымен мәшһүр. Б.з.д. 88–44 жылдары, тарихшы Акронионның сөзінше, фракиялықтардың ең қуатты патшасы Буребиста жаңа астананы осы аймақта, Сармизегетуса Регияда (Шуреану тауларында, Кугирдің батысында орналасқан) құрды. Осы кезеңде Кугир (вилла Кунентум) металл өндіру және өңдеудің маңызды орталығы болды, онда құралдар, қару-жарақ және монеталар шығаратын белгілі шеберханалар жұмыс істеді.
Numerous archeological discoveries prove that life in the region flourished as early as the Bronze Age, around the 10th century BC, Cugir being part of the territory known as "The Iron Gates of Transylvania", a region famous for its natural iron resources. In 88–44 BC, king Burebista, the most powerful of the kings of Thrace, according to the historian Acronion, established the new capital in the area, at Sarmizegetusa Regia (located in the Șureanu Mountains, west of Cugir). In this period the settlement of Cugir (villa Kunentum) was an important center for metal extracting and processing, with renowned workshops producing tools, weapons, and coins.
Қазіргі заман
Кугирдің күрделі саяси тарихы бар, ол Трансильвания княздығы, Габсбург монархиясы, Венгрия Корольдігі және Румыния Корольдігінің құрамында болды. 18-шы ғасырдың ортасында Габсбург империясының билігі Трансильванияда "Шекара полициясын" құрды. Олар сондай-ақ Бараолт пен Орашти арасындағы Оңтүстік Трансильваниядан румындарды жұмысқа алуға тырысты, бірақ жергілікті тұрғындар тіркелуге қарсы күшті қарсылық көрсетті. Халықты мәжбүрлеп көшіру және депортациялау саясаты арқылы оларды қосылуға көндіруге тырысқандықтан, халық көтеріліс жасады және бүгінде қаланың ескі базары деп белгілі болған жерде қанды қырғын болды. Билік 4-ші рота құру үшін көршілес Шибот және Винерея ауылдарын "тоқтатуға" шешім қабылдағанда, аймақта қайтадан қақтығыстар болды. Соңында, қақтығыстар мен қысым күшті болғаннан кейін, 1764 жылы 6 полк құрылды, ал 1768 жылы тағы бір батальон құрылды, нәтижесінде Трансильваниядағы Шекара полициясы шамамен 17 000 сарбаздан тұрды. Силезияны жоғалтқаннан кейін, билік пен австриялық бизнес Трансильваниядағы кен және өңдеу өнеркәсібіне қаражат салуды бастады. 1764 жылы Австрия императрицасы Мария Тереза кендерді пайдалануға міндеттенген концессионерлерге ұзақ мерзімді, пайызсыз несиелер берді. Мемлекеттік және концессионерлік фабрикалар Штирия, Каринтия, Тироль, Жоғарғы Венгрия немесе Далмациядан әкелінген еркін жұмысшыларды пайдаланды, бірақ жергілікті шаруалар негізгі жұмыс күшін құрады. Индустриализация салдарынан көптеген румын ауылдары мен олардың жерлері, жайылымдары, егістік жерлері мен ормандары тартылып алынды. 18-шы ғасырдың соңында Кугир мен Сибишелде металл өңдеу зауыттары салынды, бұл Хорея, Клошка және Кришан көтерілісін басудан кейін 15 жыл өткен соң болды. Бұл пайдалы қазбаларды пайдалану және империяға адалдықты нығайту мақсатында жасалды. Құжаттарға сәйкес, 1799 жылы Кугирде "Темір және болат зауыты" құрылды, ол Трансильваниядағы алғашқы зауыттардың бірі болды және содан бері қаланың тарихы оның айналасында өрілді. 1867 жылғы Австро-Мажар келісімінен кейін ол Бірінші дүниежүзілік соғыстың соңына дейін Австро-Мажарстан құрамындағы Венгрия Корольдігінің бөлігі болды. Сол кезде бастап, ол Румынияның бөлігі болды, бұл 1920 жылғы Трианон шартымен халықаралық жағынан мойындалды. Содан кейін зауыт румын мемлекетінің меншігіне өтті және Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде нацистік Германия оның өнімдерін соғыс мақсаты үшін тартып алды. 1946 жылдан бастап Кугир қару-жарақ зауыты өнімді әскери компоненттерге және тұрмыстық техникаға, әсіресе кір жуғыш машиналарға бағыттады. Ол өнеркәсіптік және жеке мақсаттағы тігін машиналарын өндірудегі Румынияның жетекші өндірушісіне айналды. Румын революциясы кезінде Кугир 1989 жылдың 21 желтоқсанында Николае Чаушескудың коммунистік режиміне қарсы наразылықтардың Алба округіндегі бірінші және елдегі төртінші қаласы болды.
Cugir has a complex political history with periods under the Principality of Transylvania, the Habsburg monarchy, the Kingdom of Hungary, and the Kingdom of Romania. In the mid 18th century the Habsburg Empire authorities established the "Frontier Police" in Transylvania. They also tried to recruit Romanians from southern Transylvania between Baraolt and Orăștie, but the locals put up a fierce resistance against the enrollment. The population revolted due to a policy of forced removal and deportation used to convince the peoples to join in, and a bloody massacre took place in the place known today as the old market of the town. Severe clashes occurred again in the area when the authorities decided to "brake" the neighboring villages Șibot and Vinerea to establish the 4th company. Finally, after severe conflicts and pressure, in 1764, 6 regiments were established and in 1768 another battalion was formed so that the frontier police in Transylvania was of approximatively 17,000 soldiers. After the loss of Silesia, the authorities and the Austrian business began investing funds into the mining and manufacturing industry in Transylvania. In 1764 Empress Maria Theresa of Austria gave long term loans without interest to concessionaires that pledged to exploit the mines and the state and concessionaire manufactories used free workers brought from Styria, Carinthia, Tyrol, Upper Hungary or Dalmatia, but the local peasants represented the main work force. Due to industrialisation, a great number of Romanian villages and their grounds, pastures, agricultural land and forest were seized. At the end of the 18th century factories for metal processing were founded in Cugir and Sibișel, just 15 years after the suppression of the Revolt of Horea, Cloșca and Crișan to exploit the mineral resources and also to bolster obedience towards the Empire. According to documents, the "Iron and Steel factory" was established in Cugir in the year 1799, one of the first factories in Transylvania and since then the history of the town has revolved around it. After the Austro Hungarian Compromise of 1867, it became part of the Kingdom of Hungary within Austria Hungary up until the end of World War I. From that time, it has been part of Romania, which was acknowledged internationally by the Treaty of Trianon in 1920. Thereafter the factory became owned by the Romanian state and during World War II its production was seized by Nazi Germany for war purposes. Since 1946 the Cugir Arms Factory oriented its production towards military components and house appliances, especially washing machines. It became the top Romanian producer of sewing machines for industrial and private purposes. During the Romanian Revolution, Cugir was the first locality in Alba County and the fourth in the country where protests against the communist regime of Nicolae Ceaușescu occurred, on December 21, 1989.
Демография
2021 жылғы халық санағы бойынша Кугирдің халқы 19 473 адамды құрады. 2011 жылғы халық санағы мәліметтері бойынша қалада барлығы 21 376 адам тұрған; олардың 95,4% румындар, 3,4% ромалар, 0,9% венгрлер және 0,2% немістер болды.
At the 2021 census, Cugir had a population of 19,473. According to the census from 2011, the town had a total population of 21,376; of those, 95.4% were Romanians, 3.4% Roma, 0.9% Hungarians, and 0.2% Germans.
Климат
Кугирдің ылғалды континенттік климаты бар (Кёппен климаттық жіктелімі бойынша Cfb).
Cugir has a humid continental climate (Cfb in the Köppen climate classification).
Экономика
Қала ауыр өнеркәсіптік дамыған, еңбекке жарамды жастағы халықтың кемінде жартысы өнеркәсіптік қызметпен, ал шамамен 30 пайызы ағаш өңдеу қызметімен айналысады. Cugir қару-жарақ фабрикасы қаладағы ең ірі жұмыс беруші болып табылады және ол дәстүрлі өнімдермен қатар автомобиль құрамдастары мен қару-жарақ өндірісіне көшті, ал өндірісінің көп бөлігі экспортқа жіберіледі. Тағы бір жұмыс беруші – Star Transmission Cugir S. A., Daimler компаниясы, ол беріліс қораптарының бөлшектерін шығарады.
The town is a heavy industrialised one, with at least half of the total working age population engaged in industrial activities, and around 30 percent engaged in lumbering activities. The Cugir Arms Factory is the main employer in town and it has diversified its production to include along the traditional products automotive components and firearms, and a large part of its production is destined for export. Another employer is Star Transmission Cugir S. A., a Daimler company that produces gearbox parts.
Білім
Қалада жоғары мектеп (Давид Продан атындағы теориялық лицейі), бір техникалық колледж (Ион Д. Лазареску атындағы техникалық колледжі), 3 негізгі мектеп және 6 балабақша бар.
The town has a high school (the David Prodan Theoretical High School), one technical school (the Ion D. Lăzărescu Technical College), 3 middle schools, and 6 kindergartens.
Спорт
Жергілікті футбол командасы, Metalurgistul Cugir, Лига III ұлттық дивизионында ойнайды.
The local football team, Metalurgistul Cugir, plays in the Liga III national division.