Кіріспе

Инвестициялық стратегия

Контрастикалық инвестициялау – бұл сол кездегі басым көңіл-күйге қарама-қайшы сатып алу және сату арқылы сипатталатын инвестициялық стратегия. Контрастикалық инвестициялауды қолданушылар инвесторлар арасындағы белгілі бір көпшілік психологиясы бағалы қағаздар нарығында бағаның қателігіне алып келуі мүмкін деп санайды. Мысалы, акцияға қатысты кең таралған пессимизм бағаны осы компанияның тәуекелдерін асыра бағалап, табыстылыққа оралу мүмкіндіктерін төмендетуге дейін түсіруі мүмкін. Мұндай қиын жағдайдағы акцияларды анықтап сатып алып, компания жақсарғаннан кейін сату артық пайда табуға мүмкіндік береді. Керісінше, кең таралған оптимизм негізсіз жоғары бағаға алып келуі мүмкін, егер жоғары үміттер орындалмаса, бұл құлдырауға әкелуі мүмкін. Мұндай құлдырау қаупін азайту үшін, әрі кеткенше, қызығушылық тудырған инвестициялардан бас тарту немесе оларды қысқа мерзімді сатуға ұсынуға болады. Бұл жалпы принциптер жеке акция, сала, бүкіл нарық немесе кез келген басқа актив класы болсын, кез келген инвестицияға қатысты қолданылуы мүмкін. Кейбір контрастикалық инвестициялауды қолданушылар аю нарығының тұрақты екендігіне сенеді, ал көптеген инвесторлар нарықтың өсуіне тікелей ставка жасайды. Алайда, контрастикалық инвестициялауды қолданушы жалпы қор нарығына қарама-қарсы көзқарас танытуы міндетті емес, сондай-ақ ол әрқашан асыра бағаланғандығына немесе дәстүрлі пікірдің әрқашан қате екендігіне сенуі керек емес. Керісінше, контрастикалық инвестициялауды қолданушы инвесторлардың көпшілігі керісінше әрекет ететіндей көрінгенде, нақты инвестицияларды сатып алу немесе сату мүмкіндіктерін іздейді, нәтижесінде бұл инвестицияның бағасы қате болып кеткен. Нарық төмендеген кезде (және керісінше) "сатып алу" мүмкіндіктері көбірек табылса да, мұндай мүмкіндіктер жалпы нарық өсіп немесе төмендеп жатқан кезде де пайда болуы мүмкін.

Құндық инвестициялауға ұқсастық

Контрариандық инвестициялау, құндылық инвестициялаумен байланысты, себебі контрариан да дұрыс бағаланбаған инвестицияларды іздеп, нарықта төмен бағаланғандай көрінетін инвестицияларды сатып алады. Хэмфри Б. Ниллдің 1954 жылғы «Қарсы пікір білдіру өнері» еңбегінде; кейбірлер контрариандық ойлауға ықпалды тұлға деп санайды, ол қарсы пікір білдіруге болатын нәрсені табу оңай екенін, бірақ барлығы оған сене бастағанда оны анықтау қиын екенін атап көрсетеді. Ол «барлығы бірдей ойласа, барлығының қателесуі мүмкін» деген қорытындыға келеді. Джон Нефф сияқты танымал құндылық инвесторлары «контрариан» дегеннің бар екендігіне күмән келтірді, оны құндылық инвестициялаумен бірдей санады. Мүмкін, бір ерекшелік – қаржы теориясында құнды қағазды баланстық құн немесе P/E коэффициенті сияқты қаржылық көрсеткіштер арқылы анықтауға болады. Контрариан инвестор осы көрсеткіштерге назар аударуы мүмкін, бірақ басқа инвесторлар арасындағы акцияға қатысты «көңіл-күй» өлшемдеріне де қызығушылық танытады, мысалы, сатушы талдаушылардың баяндамалары мен табыс болжамдары, сауда көлемі және компания мен оның бизнес перспективалары туралы БАҚ пікірлері. Мысалы, тым пессимизмге байланысты құлдыраған акцияны қарастырғанда, құндылық инвестор Бенджамин Грэм акцияларды сатып алғанда іздеген «қауіпсіздік шегіне» ұқсас нәрсені көруге болады – яғни, акцияларды оның нақты құнынан төмен бағамен алу мүмкіндігі. Бұл қауіпсіздік шегі акция бағасы күрт төмендеген кезде көбірек болуы мүмкін, ал мұндай құлдырау көбінесе жағымсыз жаңалықтармен және жалпы пессимизммен сүйемелденеді. Бұған қоса, қауіптірек болғанымен, бағасы жоғары акцияларды қысқа сату да бар. Бұл «көп қаржы» талап етеді, себебі бағасы жоғары бағалы қағаздың құны оптимизмге байланысты ұзақ уақыт бойы өсуі мүмкін. Соңында, қысқа сатушы акцияның «жанып, құлап қалуына» сенеді.

Белгілі қарсы инвесторлар

Билл Акман – екі рет, нарықтағы басым көзқарасқа қарсы, «Валеант Фармацевтика» компаниясына ауқымды инвестиция салған қарсы инвестор. Кейіннен ол Herbalife акцияларын сатты, бірақ баға күткендей төмендемегендіктен үлкен шығынға ұшырады. Уоррен Баффетт – белгілі қарсы инвестор, ол акцияға инвестиция салудың ең қолайлы уақыты – нарықтың көзсіздігі бағаны төмендеткен кезде дейді. Кит Гилл – білім беру мазмұны бар YouTube видеоларын жасайтын, көпшілік өлім аузында деп санайтын компанияға (GameStop) өзінің оң көзқарасын жариялайтын қарсы/құндылық инвесторы. Оның бір акциядан түскен пайдасы бір жыл ішінде 10 000% асып, акциялар күрт құлдырағанға дейін 44 миллион долларға жетті. Ол одан әрі өсуді күтіп, позициясын екі есеге арттырды және екі еселенгеннен кейін 500% қосымша өсімді көрді. Райан Коэн – танымал қарсы/құндылық инвесторы. Ол «Chewy» компаниясы арқылы онлайн-дүкендердегі жануарларға арналған өнімдерді сатуда және жеткізуде, көпшілік пікірге қарамастан, Amazon компаниясын озып кетті. Коэн Chewy-ді 3,35 миллиард долларға сатты. Содан бері ол GameStop компаниясының үлесін басқаларға қарағанда көбірек иеленуге жеткілікті деңгейде арттырды. Ол компанияда белсенді инвестор ретінде әрекет етеді және басқарма төрағасы лауазымына үміткер. Ол GameStop компаниясының болашағында жетекшілік лауазымдарға Chewy және Amazon компанияларының тәжірибелі электрондық коммерция мамандарын тартты. Dodge & Cox – американдық инвестициялық фирма, оның тәсілі қарсылық білдіруші деп сипатталады. Майкл Ли Чин – Ямайкалық миллиардер инвестор, ол көбінесе қарсы инвестициялармен байланысты. Джим Роджерс – инвестор және автор, ол Азия нарықтарында қарсы инвестицияларға үміт артады. Марк Фабер – «Gloom Boom & Doom Report» баяндамасын жариялайтын қарсы инвестор. Дэвид Дреман – ақша менеджері, ол көбінесе қарсы инвестициялармен байланысты. Ол осы тақырыпта бірнеше кітаптың авторы және Forbes журналында «Contrarian» бағанын жазады. Джон Мейнард Кейнс – ерте қарсы инвестор. Көп жылдар бойы Vanguard Windsor қорын басқарған Джон Нефф те қарсы инвестор саналады, бірақ ол өзін құндылыққа инвестициялайтын инвестор ретінде сипаттады (және бұл айырмашылыққа күмәнмен қарады). Марк Риппл – ақша менеджері, ол көбінесе қарсы инвестор ретінде сипатталады. Ол осы тақырыпты егжей-тегжейлі қамтитын кітап жазды. Пол Тюдор Джонс – бұрылыс нүктелерін сатып алуға және сатуға тырысатын қарсы инвестор. Говард Маркс клиенттерге жолдаған хаттарында қарсы инвестициялар туралы жиі айтады. Хамфри Б. Нилл – қарсы инвестицияның әкесі ретінде танылады; оның жоғарыда аталған кітабына қараңыз. Аллан Грей – Оңтүстік Африканың белгілі қарсы инвесторы, ол нарық төмен болған кезде ең жақсы құндылықты табуға болады деп сенді. Джордж Сорос – танымал иен мен фунт стерлингін сату арқылы 2 миллиард доллар пайда тапқандығын айтатын сарапшылардың пікірінше, көреген қарсы инвестор ретінде жиі сипатталады.

Қарсы инвестициялаудың мысалдары

Экономист Джон Мейнард Кейнс 1920-40 жылдары Кембридж Корольдік колледжінің қорларын басқарған кезде ертедегі қарсы инвестициялаушы болды. Сол кездегі көптеген университеттердің қорлары негізінен жер және белгілі кіріс активтеріне инвестиция салса, Кейнс, бәлкім, жалпы акциялар мен халықаралық акцияларға инвестиция салған алғашқы институционалдық инвестор болды. Орташа есеппен, Кейнстің инвестициялары Ұлыбритания нарығынан 6%-дан астам өнімділік көрсетті, бұл стратегия Бенджамин Грэм мен Чарльз Доддтың құндылық инвестициялау парадигмасына ұқсас, бірақ одан тәуелсіз дамыды. Инвесторлардың көңіл-күйін бағалау үшін жиі қолданылатын индикаторлар – Ұшпастық индекстері (бейресми түрде «Қорқыныш индекстері» деп те аталады), мысалы VIX, қаржылық опциондардың бағасын қадағалап, нарық қатысушыларының жалпы оптимизмі немесе пессимизмін сандық түрде өлшейді. Бұл индекстегі төмен көрсеткіш инвесторлардың болашаққа деген оптимистік немесе сенімді көзқарасын көрсетеді, ал жоғары көрсеткіш – пессимистік көзқарасты білдіреді. VIX индексін негізгі қор индекстерімен ұзақ мерзімді салыстырғанда, осы индекстегі жоғарғы нүктелер әдетте сатып алуға жақсы мүмкіндіктер ұсынатыны анық көрінеді. Қарапайым қарсы стратегияның тағы бір мысалы – «Dow-дың итттері». Dow Jones Industrial Average-дегі ең жоғары салыстырмалы дивидендтік кірісі бар акцияларды сатып алу арқылы инвестор көбінесе осы 30 акцияның ішіндегі «қиын жағдайдағы» компаниялардың көп бөлігін сатып алады. Бұл «Итттердің» жоғары кірісі дивидендтердің өсуіне байланысты емес, акция бағасының төмендеуіне байланысты. Компания қиындықтарға тап болып жатыр немесе бизнестік циклының төменгі нүктесінде тұр. Мұндай акцияларды үнемі сатып алып, олар критерийлерге сай болмағанда сату арқылы «Итттер» инвесторы Dow 30-дың ең аз сүйікті акцияларын жүйелі түрде сатып алып, олар қайтадан сүйікті болғанда сатады. Dot com көпіршігі құлдыраған кезде, инвесторлар көпшіліктің назарын аударған технологиялық акциялардан аулақ болып, пайда таба алатын еді. Құнды акциялар және жылжымайтын мүлік инвестициялық трасттары сияқты активтер кластары сол кездегі қаржы баспасөзінің назарынан тыс қалды, олардың тарихи төмен бағалауларына қарамастан, осы санаттағы көптеген өзара қорлар активтерді жоғалтты. Бұл инвестициялар АҚШ қор нарығының күрт құлдырауы кезінде, көпіршік құлдырағанда, күрт өсімді бастан өткерді. Fidelity Contrafund 1967 жылы «көркем көзқараспен, сұранысқа ие емес акцияларға немесе секторларға инвестиция салу үшін» құрылды, бірақ уақыт өте келе бұл стратегиядан бас тартып, ірі капиталға арналған өсім қорына айналды.

Әдепті қаржымен байланыс

Контрариандар мінез-құлықтық қаржының кейбір принциптерін пайдалануға тырысады, және осы екі сала арасында маңызды байланыс бар. Мысалы, мінез-құлықтық қаржы саласындағы зерттеулер инвесторлардың болашақты болжағанда соңғы үрдістерге тым көп мән беретінін көрсетті; нашар көрсетіп жатқан акциялар нашар болып қалады, ал жақсы көрсетіп жатқандары мықты болып қала береді. Бұл, басқа инвесторлардың компанияның ұзақ мерзімді перспективалары туралы дұрыс емес болжамдарынан туындаған теріс жаңалықтар кезеңінде инвестициялардың "тыйым салынғаннан да төмен" түсуі мүмкін деген контрариандардың сенімін күшейтеді. Сонымен қатар, Foye және Mramor (2016) елге тән факторлардың құндылықты өлшеулерге (мысалы, баланстық құн мен нарық арақатынасына) күшті әсер ететінін анықтады. Бұл оларды құндылық акцияларының жоғары өнімділігінің себептері елге тән және мінез-құлықтық екен деген қорытындыға жеткізеді.