Кіріспе

Германиядағы қала маңы жолаушылар теміржолы желісі. S-Bahn Германияда үшінші рельстен 1200 В тұрақты ток және жоғары кернеулі сымдардан қамтамасыз етілетін жалғыз теміржол. Көптеген жолдар басқа теміржол қызметтерінен бөлек салынған. S-Bahn компаниясын DB Regio компаниясының еншілес кәсіпорны – S-Bahn Hamburg GmbH басқарады. Берлин сияқты, бірақ Ганноверден өзгеше, S-Bahn қала ішіндегі қоғамдық көліктің маңызды бөлігі болып табылады, өйткені оның үлкен жиілігі бар және қала маңы аймағын жақсы қамтиды. Берлин мен Ганноверден айырмашылығы, S-Bahn аймақтық қатынастар үшін аса маңызды емес, себебі желі көбінесе қала шегінде орналасқан. Дегенмен, 2007 жылы оңтүстік-батыс S3 желісі Төменгі Саксония штатына қарай кеңейтілді (Неуграбен – Штаде бөлігі, оған жеті жаңа станция енді).

1906 ж. ашылуы

1906 жылғы 5 желтоқсанда Пруссияның Альтона теміржол басқармасы (желіжол бөлімшесі) Альтона, Альтона (Эльба) және Гамбург арасында бу локомотивтерімен қозғалатын пойыздарды іске қосты. Stadt und Vorortbahn (қалалық және қала маңындағы теміржол) құрамына Альтона-Бланкезе желісі (Altona Blankeneser Bahn, 1867 жылы ашылды), Гамбург-Альтона байланыс желісінің (Verbindungsbahn, 1866 жылы ашылды) жергілікті учаскелері және Ольсдорфқа дейінгі жаңа бөлім кірді. 1893-1903 жылдар аралығында Verbindungsbahn бір жолдан төрт жолға дейін кеңейтілді және деңгейлес өткелдер алынып тасталды. Оған іргелес жаңа екі жол 1906 жылдың жазында сегіз жылдық құрылыс салғаннан кейін аяқталды. Ол Любек-Бюхен теміржол компаниясының Любек-Гамбург желісімен бірге Хассельбрукке дейін, ал содан кейін жаңа Ольсдорф зиратына дейін өз жеке рельстерімен жүрді. Қаланың ортағасырлық бекіністеріне жақын орналасқан, бұрыннан толып жатқан зираттардың аумағын азайтуға себеп болған орталық теміржол желілерінің кеңеюіне байланысты, жақсы көлік байланысы бар жаңа ірі зират қажет болды.

1907/08: Бірінші электрлік операция

Желі 25 Гц жиілігінде 6600 В айнымалы токпен қамтамасыз ететін жоғары кернеулі сымдармен электрлендірілді. Электр энергиясы Баренфельдтегі Leverkusenstraße көмірмен жұмыс істейтін электр стансасынан келді, ол сонымен қатар Альтона портының теміржолын қуатпен қамтамасыз етті. Бірінші электр пойыздары 1 қазан 1907 жылы жүрді, ал 29 қаңтар 1908 жылдан бастап Бланкензеден Ольсдорфқа дейінгі қадам тек электр пойыздарымен қызмет көрсетілді. Осы күндер S-Bahnның туған күндері деп есептеледі. Айнымалы токпен жүретін пойыздың негізгі құрамы – алты осьті екі біріктірілген бөлімді вагондардан тұрады, әр кабинаның астында екі осьті моторлы доңғалақ жиынтығы және ортасында Джейкобс доңғалақ жиынтығы орналасқан. Вагондардың бөлімдерінің екі жағында есіктері бар, олардың дизайны мен функционалдығы прус вагондарынан алынған.

1924: Алстер аңғарының темір жолы бойымен желі кеңейтілді

1914 жылы жергілікті компания салған және басқарған, ал банкроттықтан кейін Стормарн ауданына өткен темір жол желісі, Пруссиядағы Ольсдорфтан Поппенбюттельге дейін созылып, Алстер өзені бойындағы көршілес елді мекендерді байланыстыру мақсатында салынған. Ол "Алстер аңғары темір жолы" деп аталды. 1918 жылы бензинмен жұмыс істейтін пойыздармен пайдалануға берілді. Стормарн ауданы бұл желіні Германияның императорлық темір жол компаниясына тапсырды, ол оны электрлендіріп, 1924 жылы Гамбург-Альтона қалалық және қала маңы темір жолын Поппенбюттельге дейін ұзартты.

1934: S-Bahn деп аталды

S Bahn термині алғаш рет 1930 жылдан бастап Берлинде пайда болды және қолданысқа енді, онда 1924 жылдан бері қалалық, сақиналық және қала маңы желілерінде ұқсас жүйе жұмыс істеді; оны алғаш рет 1934 жылы неміс императорлық темір жолы Гамбург-Альтона қалалық және қала маңы темір жолына сілтеме жасап қолданды. Бұл термин сондай-ақ жергілікті қала маңы тарифтеріндегі электрленбеген қызметтерді сипаттау үшін де қолданылды: Бланкенезеден Ведельге, Альтонадан Элмшорнға, Гамбургтен Фридрихсрухқа және Харбургқа дейінгі бумен жүретін желілер. 2002 жылдан бері S Bahn қызмет көрсетпейтін желілер "Аймақтық темір жол желілері" деп белгіленеді.

1939/40: ДБ жүйесіне көшу

1930 жылдары, шамамен 30 жыл қызмет еткеннен кейін, пойыз паркін және инфрақұрылымды жаңарту қажеттігі анық болды. Берлин қалалық темір жолында (S-Bahn) 750 вольт тұрақты ток жүйесі он жылдан астам табысты қолданылғандықтан, осы жүйе үшінші рельс арқылы қуаттандырылды. Сондықтан, 1937 жылы Германияның мемлекеттік темір жолы Гамбург үшін де осы жүйені қабылдап, ауа желісіндегі айнымалы токтан бас тартты. Үдеуді жақсарту мақсатында қалалық темір жолы 1200 вольтты пайдаланды, нәтижесінде Берлин мен Гамбургтегі пойыз құрамы өзара үйлесімсіз болды. ET 171 типіндегі алғашқы тұрақты токқа арналған пойыздар 1939 жылы жеткізілді, ал 1940 жылдың шілдесінде айнымалы токқа арналған пойыздармен бірге күнделікті қызмет басталды. Екінші дүниежүзілік соғыс және соғыстан кейінгі жылдардағы тапшылықтарға байланысты, екі жүйенің аралас пайдалануы 1955 жылға дейін жалғасты. Тұрақты токқа арналған пойыздың негізгі құрамы үш төрт осьті вагондардан тұрды, әр вагонда екі жақты төрт сырғыма есік болды. Ортаңғы вагондарда екінші класс үшін жұмсақ орындықтар, ал моторизацияланған соңғы вагондарда үшінші класс үшін ағаш орындықтар орнатылған.

1950-1965 жылдар аралығында желілерді кеңейту

DC S Bahn 1950 жылы Бланкензеден Сюльдорфқа дейінгі, ал 1954 жылы Ведельге дейінгі бір рельстік қала маңы желісі бойынша ұзартылды. Германияның бөлінуі салдарынан қозғалысы өте сирек болған Гамбург пен Берлин арасындағы басты теміржолдың Гауптбанхоф пен Бергедорф арасындағы бөлігі 1959 жылы үшінші рельс қосылуы арқылы желіге қосылды. Бұл S Bahn мен басты пойыздардың (соңғыларының саны 1990 жылға дейін аз болды) бірге пайдаланған алғашқы учаскесі болды. Бұл Бергедорфтан Берлинер Тор арқылы Альтонаға дейінгі екінші S Bahn желісі еді. 1962 жылы Холстенштрасседегі Вербиндungsбаннан Альтона-Кальтенкирхен теміржолына қосылатын қисық құрылыс жасалды, оның соңғы стансасы Лангенфельдеге көшірілді. S Bahn 1965 жылы AKN арқылы Эйдельштедтқа дейін, содан кейін басты жолдармен Кильге қарай Эльбгауштрассеге дейін ұзартылды.

HVV және жол нөмірлеу жүйесі

1965 жылы неміс темір жолы және екі жергілікті көлік компаниясы U Bahn және автобус желілері үшін ортақ тарифтік жүйе – Hamburger Verkehrsverbund құрды. S Bahn 1966 жылдың желтоқсанында қосылды. 1967 жылдың қаңтарынан бастап S Bahn желілері S1–S6 деп белгіленді (Желіге қараңыз). "S" әрпімен басталатын желілердің белгіленуі кейіннен неміс тілді елдердегі басқа S Bahn жүйелерінде де қабылданды. Сол сияқты, U Bahn желілері де "U" әрпімен белгіленеді.

1967 жылдан кейін желілерді кеңейту

1967 жылы Эльбгаустрасседен Пиннебергке дейінгі бөлек жолдарға, ал 1969 жылы Бергедорфтан Аумюлеге дейінгі негізгі жолдарға кеңейтімдер жасалды. Орталық Verbindungsbahn (“қосылыс темір жолы”) жүктемесін азайту үшін екінші негізгі қосылыс, қала орталығын туннель арқылы кесіп өтетін City S Bahn салынды. Бірінші бөлігі 1975 жылы Гауптбанхофтан (Hauptbahnhof) Ландунгсбрюкенге (Landungsbrücken) дейін ашылды, 1979 жылы Альтонаға (Altona) дейін кеңейтілді және 1981 жылы Дибстайхқа (Diebsteich) дейінгі жер үсті байланысымен аяқталды. 1983 жылы Вильгельмсбург арқылы Харбург Ратхаусына (Harburg Rathaus) дейінгі желі ашылды, оның ұзын бөлігі қолданыстағы магистраль бойымен өтеді. Hammerbrook арқылы пойыздар бетон виадукпен және Харбургтің орталығы астындағы туннельмен жүреді. 1984 жылы желі Нидерлбебан (Niederelbebahn) арқылы Нойграбенге (Neugraben) дейін созылды. 1990 жылдары Германияның бірігуіне байланысты негізгі желідегі қозғалыс артуына байланысты Бергедорфқа дейінгі желі бөлек жолдарға көшірілді. Осы себепті 1994 жылы Бергедорф пен Аумюле арасындағы S Bahn қызметі тоқтатылды. Рейнбекке (Reinbek) дейінгі бөлім 1997 жылы қайта ашылды, Аумюлеге (Aumühle) дейінгі аяқталуы жергілікті тұрғындардың сот талаптарына байланысты 2002 жылға дейін кешіктірілді. 1999 жылы Allermöhe станциясы (Mittlerer Landweg және Nettelnburg арасында) Neuallermöhe West жаңа тұрғын үй ауданында ашылды. 2007 жылдың желтоқсанынан бастап S3 Neugraben мен Stade арасындағы станцияларға қызмет көрсетеді. Ольсдорфтан (Ohlsdorf) әуежайға (airport) дейінгі ұзын желінің құрылысы 1991 және 2001 жылдары басталды; желі 2008 жылдың 11 желтоқсанында ашылды және 2008 жылдың 12 желтоқсанынан бастап толыққанды жұмыс істейді. Солтүстікке қарай S1 пойыздары Ольсдорфта (Ohlsdorf) бөлінеді, алдыңғы бөлігі әуежайға (airport), артқы бөлігі Poppenbüttel-ге қарай жалғасады.

Операциялық компания

S Bahn компаниясын Deutsche Bahn AG-ның еншілес компаниясы S Bahn Hamburg GmbH басқарады. Компания DB Regio Nord компаниясына есепті және 1997 жылы құрылған. S Bahn Германия қалаларында жасыл шеңбер ішіндегі ақ "S" әрпінен тұратын логотиппен белгіленеді. Гамбургте 2007 жылдың қараша айына дейін бірнеше жыл бойы осы логотип қызыл түс фонмен қолданылған. Компания қазіргі таңдағыда шамамен 1200 қызметкерді жұмысқа алып отыр, олар локомотив жүргізушілер, техникалық қызмет көрсету, пойыз жөнелту және ресурстарды басқару бөлімдерінде қызмет етеді. Тағы 300 қызметкер еншілес компаниялар арқылы қауіпсіздік және тазалықты қамтамасыз етуге жауапты.

Желілер

Желі шамамен қамтиды және 68 станцияға қызмет көрсетеді. Жаңа желінің құрылысы 2020 жылға жоспарланған.

Жол және бекеттер

Бұл бағыт қолданыстағы желіден алынып тасталады, ол Хассельбрук S және аймақтық пойыз аялдамасынан басталып, Любек – Гамбург бағыты бойынша Ральштедт арқылы Аренсбургке және Бад Олдслоеға дейін созылады. Бұл бағыт 1966 жылдан 2002 жылға дейін Аренсбургке дейін S Bahn ретінде тарификацияланған, бірақ локомотивпен буксирленетін итермелеу-түсіру пойыздарымен қызмет көрсетілген RB81 аймақтық пойыз желісінің бағытына сәйкес келеді. Желіні кеңейту үшін Хассельбрук пен Аренсбург арасында екі рельсті S Bahn желісі, ал Гартенхольцқа дейін бір рельсті S Bahn желісі салынады, содан кейін S Bahn пойыздары алыс қашықтықтағы желіге өтеді және осы Бад Олдслое арқылы өтеді. Жаңа желінің ұзындығы шамамен [ұзындық], ал Хассельбрук пен Бад Олдслое арасындағы маршруттың жалпы ұзындығы [жалпы ұзындық] болып табылады. Маршрут жоспар бойынша төрт бөлікке бөлінген: «Хассельбрук – Люеткензалле», «Люеткензалле – Гамбург/Шлезвиг-Гольштейн облысы шекарасы», «Облыс шекарасы – Гартенхольц» және «Гартенхольц – Бад Олдслое». Алғашқы үш бөлік қазірдің өзінде немесе болашақта жеке жобалауға бекітілген. Төртінші бөлікке жеке бекіту процедурасы қажет емес, себебі оған құрылыс жұмыстары жоспарланбаған. Гамбург ауданында Wandsbek Rathaus, Bovestraße, Holstenhofweg және Am Pulverhof атты төрт жаңа аялдама салынуда, ал Wandsbek аймақтық теміржол станциясы Wandsbek Rathaus және Bovestraße станцияларымен алмастырылады. Шлезвиг-Гольштейнде қолданыстағы U Bahn станциясы Аренсбург-Западқа жақын қосымша аялдама салу жоспарлануда. Қолданыстағы станциялардың платформалары S Bahn қызметіне сәйкес биіктігі мен ұзындығы бойынша реттеледі; Тонндорф, Аренсбург, Купфермюле және Бад Олдслоедегі қолданыстағы жүйелерді S Bahn желісіндегі әдеттегі 96 см биіктікке көтеруге болады, ал Ральштедт, Гартенхольц және Баргтхейдеде мүлдем жаңа ғимарат салу қажет. Бірінші кезеңде барлық платформалар кем дегенде 140 м ұзындықта салынады, маршрутты ұзын пойыздармен қамтамасыз ету үшін болашақта кеңейту мүмкіндігі жоспарланған. S1 әуежай/Поппенбюттельдегі бастапқы желілік жолынан Бланкензе/Ведельге және кері бағытта, Оттенсен S стансасын қосып, Алтона мен Бахренфельд арасында жүреді. Ал S2, S11, S21 және S31 сияқты пойыздардың барлығын «Verbindungsbahn» (Dammtor, Sternschanze және Holstenstrasse арқылы) ауыстырады, себебі жол Aumühle-ден Dammtor арқылы Altona-ға дейін және кері бағытта созылады. S3 әлі де Pinneberg-тен жоғары қарай жүреді, бірақ тек Neugraben-ге дейін және керісінше Citytunnel арқылы аяқталады. S3 жолының қысқартылуына байланысты S5 енгізілді және ол Elbgaustraße мен Stade арасында Verbindungsbahn арқылы, Алтонда тоқтамай жүреді. S6 әлі жоспарлануда, бірақ оның Кальтенкирхеннен Neugraben-ге дейін Citytunnel арқылы созылуы мүмкін деген қауесет бар.

Станциялар

S Bahn-да 68 станция бар, оның ішінде он станция толығымен жер астында орналасқан. Бұл қалалық S Bahn (Jungfernstieg, Stadthausbrücke, Landungsbrücken, Reeperbahn және Königstraße) бойындағы бес станция, Altona станциясының S Bahn аймағы, Харбургтың орталықтағы үш станциясы (Harburg, Harburg Rathaus және Heimfeld) және Гамбург әуежайы. Hauptbahnhof станциясында батысқа қарайғы платформалар да туннельде. Көптеген станциялар бір аралдық платформадан тұрады. Hauptbahnhof және Altona станцияларында екі аралдық платформа бар, біреуі қала орталығына, екіншісі басқа бағытқа арналған. Neugraben және Pinneberg терминалдарында екі S Bahn рельсі жақ платформа мен аралдық платформаның арасында орналасқан, ал екінші жағынан аймақтық пойыздар тоқтайды. Жақ платформалар Бергедорф, Berliner Tor (төменгі деңгей), Blankenese және Harburg Rathaus, Billwerder Moorfleetтегі екі жол стансасы және жалғыз жол стансасы Iserbrook-та орналасқан. Барлық станцияларда жолаушыларға арналған электрондық ақпарат жүйесі бар, ол желі, бағыт, маршрут, келесі пойыздың ұзындығы және тоқтау орны, өткізілген байланыстар және қызметтегі уақытша кедергілер туралы ақпаратты көрсетеді. Кейбір станциялар, мысалы Landungsbrücken және Harburg Rathaus, азаматтық қорғаныш станциясы ретінде салынған. Осы екі мақсаттағы қолданылудың жалғыз белгісі – ауыр қорғаныс есіктері.

Қызмет көрсету уақыты мен аралықтары

Пойыздар күн сайын шамамен 04:30-дан 01:00-ге дейін жүреді. Германияда сенбі, жексенбі және мереке күндері алдында Гамбург аймағында түні бойы қызмет көрсетіледі. Күндіз S1, S21, S3 және S31 бағыттары үшін негізгі интервал 10 минутты құрайды; 06:00-ден бұрын, 23:00-ден кейін және демалыс күндері түнгі қызмет кезінде интервал 20 минутқа дейін ұзарады. Бірнеше бағыттар бірдей рельстермен, негізінен қала орталығы арқылы, сондай-ақ S2/S21 және S3/S31 бағыттарында қысқа интервалмен жүреді. Жұмыстың қызу уақытында S2 және S11 бағыттары таңертең және түстен кейін интервалдарды қысқартады.