Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ресей раввині және Талмудтанушы (1817–1896)
Russian rabbi and Talmudist (1817–1896)
Ицхак Эльханан Спектор немесе Исаак Эльханан Спектор (1817 жылғы 6 наурыз – 1896 жылғы 6 наурыз) – 19 ғасырдағы Ресей раввині, галаха шешені және Талмудтанушы.
Yitzchak Elchanan Spektor or Isaac Elhanan Spector (; 1817 March 6, 1896) was a Russian rabbi, posek and Talmudist of the 19th century.
Ерте өмір
Спектор Ресей империясының Гродно губерниясының Рос қаласында, Беларусьте (идиш: Рош) дүниеге келген. Оның әкесі, Израиль Иссар, Реш раввині және Ицхак Елхананның алғашқы ұстазы, хасидизмге жақын болған. Ицхак Елханан Талмудты оқыды және он үш жасында үйленіп, әйелінің ата-анасымен Вилковискіде қоныстанды, онда ол алты жыл тұрды. Ол қысқа мерзімге Ильяс Шиктің шәкірті болды, кейін Вилковискі раввині Бенджамин Дискиннің оқушысы болды және Дискиннің ұлы, кейін Бриск раввині болған Джошуа Лейб Дискинмен бірге оқыды. Спектор Бенджамин Дискиннен және Тиктиннің (кейіннен Сувалкиден) Р. Исаак Хаберден рабиндік санатын (семиха) алды. Оның әйелінің 300 рубльдік құдайы борышкердің банкротқа ұшырауынан жоғалды. 1837 жылы Спектор аптасына бес злоты жалақымен Сабелин шағын қалашығының раввині болды. Ол онда шамамен екі жыл тұрды, содан кейін Карлинге барып, сол қаланың Р. Якобымен ("Мишкенот Яаков" авторы) танысты, ол оны Бареза (Биароза) қауымына ұсынды, онда Спектор 1839 жылы аптасына бір рубль жалақымен қала раввині болды.
Spektor was born in Ros', Belarus (Yiddish: Rosh), then part of the Grodno Governorate of the Russian Empire. His father, Israel Issar, rabbi of Resh and Yitzchak Elchanan's first teacher, leaned toward Hasidism. Yitzchak Elchanan studied Talmud and at the age of thirteen he married, and settled with his wife's parents in Vilkovisk, where he remained for six years. He was for a short time the pupil of Elijah Schick, and later he studied under Benjamin Diskin, rabbi of Vilkovisk and was the fellow student of Diskin's son Joshua Leib Diskin, afterward rabbi of Brisk. Spektor received his semikhah (rabbinic ordination) from Benjamin Diskin and from R. Isaac Ḥaber of Tiktin (later of Suwałki). His wife's 300 rubles dowry was lost in the bankruptcy of his debtor. In 1837 Spector became rabbi of the small adjacent town of Sabelin, with a weekly salary of five zlotys. He remained there for about two years, when he went to Karlin and introduced himself to R. Jacob of that town (author of "Mishkenot Ya'aḳob"), who recommended him to the community of Baresa (Biaroza), where Spektor became the town's rabbi in 1839 with a salary of one ruble a week.
Раббилердің ұстанымдары
1846 жылы Спектор Минск губерниясының Нишвез қаласының раввині болып тағайындалды, бірақ Бареса қауымы оны жібергісі келмеді, сондықтан ол түнде қаладан қашып кетті. Оған аптасына төрт рубль жалақы төленді, ал 1851 жылы Новоградок (Ковно губерниясы) раввині қызметін қабылдағанда, ол Баресадан қашқандай, Нишвезден де жасырын түрде түнде қашып кетті. Ол 1864 жылға дейін Новоградта қалды, содан кейін Ковноның бас раввині болып тағайындалды және өмірінің соңына дейін осы лауазымда болды. 1857 жылы ол Воложин ешивасының басқаруын реттеу үшін таңдалған раввиндер комитетінің ең жас мүшесі болды. 1868 жылы ол құрғақшылықтан туындаған ашаршылық кезінде кедейлерге көмек көрсету жөніндегі комиссияны басқарды және сол жылы Пасха мерекесінде әдетте ашкеназ раввиндері тыйым салған бұршақ пен жасыл бұршақты уақытша пайдалануға рұқсат берді. 1875 жылы ол Корфу лимонын Этрог ретінде пайдалануға қарсы шешім қабылдады, себебі сол кезде бағасы тым жоғары болды. 1879 жылы ол бұрынғы шәкірті профессор А. Харкави арқылы үш раввинді – Дюнабургтан Рубенді, Мирден Липа Босланскийді және Вильнадан Илья Елиезер Гродзенскийді ресми раввиндік комиссияға қосуды ұйымдастырды, ол бұрын тек іскер адамдар мен ғалымдардан тұрған.
In 1846, Spektor was chosen as rabbi of Nishvez, Minsk Governorate, but the community of Baresa was unwilling to let him go, and he left the town at night. He was paid four rubles a week, and when he accepted the rabbinate of Novohrodok (Kovno Governorate) in 1851 he secretly fled Nishvez at night, as he had left Baresa. He stayed in Novohrodok until 1864, when he was appointed chief rabbi of Kovno, a post he held until his death. In 1857 he was the youngest member of a committee of rabbis chosen to regulate the management of the Volozhin yeshiva. In 1868, he headed a committee to help the poor during a drought which almost produced a famine, and he allowed the temporary use of peas and beans that year during the Passover, when they are normally forbidden by Ashkenazic rabbis. In 1875, he decided against the use of the Corfu Citron as Etrog, because of the high price at the time. In 1879 he arranged, through Prof. A. Harkavy, his former pupil, that three rabbis, Reuben of Dünaburg, Lipa Boslansky of Mir, and Elijah Eliezer Grodzenski of Vilna, should be added to the official rabbinical commission, which had hitherto consisted entirely of men of affairs and secular scholars.
Ресей үкіметімен қарым-қатынастар
Израиль Салантермен бірге Ресей үкіметінің антисемиттік қаулыларына қарсы күресте белсенділік танытты. Спектор 1881 жылғы тәртіпсіздіктерден кейін яһудилердің жағдайына қатысты Санкт-Петербургте өткен конференцияларға қатысу үшін екі рет сапар шекті. Вильна мен Житомирдегідей жаңа раввиндік мектеп ашу туралы ұсынысқа сәтті қарсылық көрсетті, бірақ үкіметті еврей қауымдастықтарының басшылары ретінде мемлекеттік раввиндер емес, синагог раввиндерін мойындауға көндіре алмады. 1889 жылы Спектор Ресейдегі яһудилердің мәдениетін дамыту қоғамының құрметті мүшесі болып сайланды және оның философиясы дәстүрлі иудаизммен сәйкес келеді деп мәлімдеді. Ол дәстүрлі раввинатқа жақын болды, бірақ жас Хаскала қозғалысымен қақтығысқа түспеді. 1889 жылы Спектор өз раввиндік мерейтойын тойлау туралы ұсынысқа қарсы шықты. Ол Воложин ешивасын үкімет тарапынан жабылудан сақтап қала алмады, бірақ оның орнына «Ковнор Перушимге» демеушілік етті. Спектор Ковно коллелі мен Ховевеи Сион қозғалысына қатысты. Ол Самсон Рафаэль Хиршке «Ueber die Beziehung des Talmuds zum Judenthum» (1884 жылы Талмуд әдебиетін Ресейдегі антисемит жалаларынан қорғау) еңбегін жазуға итермелеген анонимді досы болды. Спектор 1896 жылдың 6 наурызында Ковнода қайтыс болды. Оның құрметіне аталған мекемелердің қатарында Рабби Исаак Елханан теологиялық семинариясы (РИЭТС, Ешива университетінің бөлігі) және Барух Бер Лейбовицтің Кнесес Бейс Ицшок Каминец кіреді. Оның бір қызы мен үш ұлы болды, оның ішінде Вильнаның маггиді (уағызшысы) болған және кейін әкесінен кейін Ковно раввині болған Хирш Рабинович.
Together with Yisrael Salanter, he was active in opposing the anti semitic decrees of the Russian government. Spektor visited St. Petersburg twice to take part in conferences held there on the situation of the Jews after the riots of 1881. He successfully opposed the proposed establishment of a new rabbinical school like those in Vilna and Zhitomir, but failed to induce the government to recognize the synagogue rabbis instead of the government rabbis as the heads of Jewish communities. In 1889, Spektor was elected an honorary member of the Society for the Promotion of Culture Among the Jews of Russia, whose philosophy he said was compatible with traditional Judaism. He identified with the traditional rabbinate but refrained from any confrontation with the young Haskala movement. In 1889, Spektor opposed the proposed celebration of his rabbinical jubilee. He failed to save the Volozhin yeshiva from being closed by the government, but sponsored the "Kovnoer Perushim" as a substitute. He participated in the Kovno kollel and the Hovevei Zion movement. He was the anonymous friend who induced Samson Raphael Hirsch to write Ueber die Beziehung des Talmuds zum Judenthum (an 1884 defense of Talmudic literature against anti Semitic slanders in Russia). Spektor died at Kovno on 6 March 1896. Institutions named after him include Rabbi Isaac Elchanan Theological Seminary (RIETS, part of Yeshiva University) and the Knesses Beis Yitzchok Kaminetz of Baruch Ber Leibowitz. He had a daughter and three sons including Hirsch Rabinovich, who was maggid (preacher) of Vilna and later succeeded his father as rabbi of Kovno.