Кіріспе

Уильям Дембскидің креационисттік аргументі – Уильям Дембски ұсынған креационисттік аргумент, интеллектуалды дизайн псевдонауқысын қолдау үшін жақтастары қолданады. Дембскидің сөзіне қарағанда, бұл тұжырым нақты және күрделі үлгілерді бөліп көрсететін қасиетті формалдай алады. Дембски терминологиясында, нақты үлгі – қысқаша сипаттамаға ие болатын үлгі, ал күрделі үлгі – кездейсоқ пайда болуы аз ғана мүмкіндік бар үлгі. Интеллектуалды дизайнның жақтастары нақты күрделілікті өзінің екі негізгі аргументінің бірі ретінде қолданады, екіншісі – қысқартылмас күрделілік. Дембскидің пікірінше, басқарылмайтын процестер арқылы қалыптасқан конфигурацияларда нақты күрделілік болуы мүмкін емес. Сондықтан, Дембскинің сөзіне сүйенсек, тірі организмдерде нақты күрделі үлгілердің табылуы олардың қалыптасуында белгілі бір басшылық болғанын көрсетеді, бұл интеллектуалдықтың белгісі. Дембски сондай-ақ, «тегін түскі ас» теоремаларын қолдану арқылы эволюциялық алгоритмдердің жоғары деңгейдегі нақты күрделілікке ие конфигурацияларды таңдауға немесе жасауға қабілетсіз екенін көрсетуге болады деп санайды. Дембски нақты күрделіліктің интеллектуалды агенттің жобалауының сенімді белгісі екенін мәлімдейді – интеллектуалды дизайнның негізгі қағидасы, ол Дембски қазіргі эволюциялық теорияға қарсы тұрады. Нақты күрделілік – Дембски «түсіндірмелі сүзгі» деп атаған нәрсе: күрделі нақты ақпаратты (КНА) анықтау арқылы дизайнды тануға болады. Дембски белгілі физикалық заңдар мен кездейсоқтыққа сәйкес КНА-ның бағытталмай пайда болуының өте төмен ықтималдыққа ие екенін айтады. Нақты күрделілік тұжырымы математикалық тұрғыдан дұрыс емес деп есептеледі және ақпарат теориясы, күрделі жүйелер теориясы немесе биология салаларындағы одан әрі тәуелсіз зерттеулердің негізі болған жоқ. Уэсли Элсбери мен Джеффри Шаллит жүргізген зерттеуде: «Дембскидің еңбектерінде тұжырымдамалық қарама-қайшылықтар, екіұштылық, математиканы дұрыс қолданбау, ғылыми еңбектердің нашарлығы және басқалардың нәтижелерін бұрмалау жиі кездеседі» делінген. Тағы бір қарсылық Дембскидің ықтималдықтарды есептеуіне қатысты. Гарвард университетінің математика және эволюциялық биология профессоры Мартин Новак: «Біз көздің қалай пайда болғанының ықтималдығын есептей алмаймыз. Бізде есептеу үшін жеткілікті ақпарат жоқ» деді.

Оргель терминологиясы

"Белгіленген күрделілік" терминін өмірдің пайда болуын зерттеуші Лесли Оргель 1973 жылғы "Тұрмыстың шығу тегі: молекулалар және табиғи іріктеу" кітабында алғаш рет қолданған. Оргель бұл тіркесті тірі организмдер мен тірі емес құрылымдар арасындағы айырмашылықтарды талқылауда пайдаланған: Қысқасы, тірі организмдер белгіленген күрделіліктерімен ерекшеленеді. Кристаллдар әдетте қарапайым, жақсы белгіленген құрылымдардың үлгісі ретінде қарастырылады, себебі олар біртектес түрде жиналған өте көптеген бірдей молекулалардан тұрады. Гранит кесектері немесе полимерлердің ретсіз қоспалары күрделі, бірақ белгіленбеген құрылымдардың мысалы болып табылады. Кристаллдар күрделілік жетіспеуіне байланысты тірі деп санамайды; полимерлердің қоспалары ерекшелік болмауы себебінен тірі емес. Бұл тіркесті креационистер Чарльз Такстон мен Уолтер Л. Брэдли 1994 жылғы "Жаратылыс гипотезасы" кітабындағы тарауында "жоспарды анықтау" тақырыбын талқылап, "белгіленген күрделілікті" ақпаратты өлшеу әдісі ретінде қайта қарастырды. Кітапқа Уильям А. Дембски де үлес қосты, ол осыны кейінгі жұмысының негізі ретінде пайдаланды.

Дембскидің анықтамасы

Оргель бұл терминді ғылымда эволюция процесінде пайда болған деп есептелетін биологиялық ерекшеліктерге қолданған болса, Дембски бұл термин "бағытталмаған" эволюция арқылы қалыптаса алмайтын ерекшеліктерді сипаттайтынын айтады және ол интеллектуалды дизайнды анықтауға мүмкіндік береді деген қорытындыға келеді. Оргель бұл ұғымды сапалық тұрғыда қолданған, ал Дембски оны сандық тұрғыда қолдануға ниеттенді. Дембски бұл ұғымды алғаш рет 1998 жылғы «Дизайн қорытындысы» монографиясында қолданды. Оның ақылды жобалау тәсіліне ерекше күрделілік негіз болып табылады, және оның кейінгі кітаптарының әрқайсысы да осы тұжырымдаманы жан-жақты қарастырды. Ол, өз пікірінше, «егер дизайнды анықтаудың жолы болса, онда ол – ерекше күрделілік» деді. Дембски конфигурацияда ерекше күрделілік болса, оны тәуелсіз түрде көрсетілген ақпараттың көп мөлшерін көрсететін және сонымен қатар күрделі, яғни туындау ықтималдығы төмен сипаттауға болады деп мәлімдейді. Ол осы ұғымды көрсету үшін мысалдар келтіреді: «Әліпбидің бір әрпі күрделі болмай нақтыланады. Кездейсоқ әріптерден тұратын ұзын сөйлем нақтыланбаған жағдайда күрделі болады. Шекспирдің сонеті күрделі де, нақты да». Дембски бұрынғы еңбектерінде күрделі нақты ақпаратты (CSI) белгілі бір оқиғада болуы ретінде анықтады, оның ықтималдығы 10150-ден аспайды, оны ол әмбебап ықтималдылық шегі деп атады. Бұл контексте «нақтыланған» дегені кейіннен «алдын ала нақтыланған» деп аталды, яғни нәтиже туралы ешқандай ақпарат белгілі болмай тұрып, белгісіз дизайнер анықтаған. әмбебап ықтималдылық шегінің мәні Дембски есептеген «космостық тарих бойындағы [мүмкін] нақты оқиғалардың жалпы санының» жоғарғы шегінің кері шамасына сәйкес келеді. Осы шектен төменгі мәні CSI-ды көрсетеді. «Ерекше күрделілік» және «күрделі нақты ақпарат» терминдері бір-бірін алмастыра қолданылады. Жақындағы мақалаларында Дембски ғаламның бүкіл тарихында орындалуы мүмкін биттік операциялардың жалпы санына сәйкес келетін басқа бір санға сілтеме жасай отырып, әмбебап ықтималдылық шегін қайта анықтады. Дембски CSI-дың тірі организмдердің көптеген ерекшеліктерінде, мысалы ДНҚ-да және басқа да функционалдық биологиялық молекулаларда бар екенін және оны физикалық заңдар мен кездейсоқтық немесе олардың үйлесімі арқылы жасау мүмкін емес деп мәлімдейді. Ол бұған заңдар тек ақпаратты өзгерте алады немесе жоғалта алады, бірақ оны жасай алмайды, ал кездейсоқтық күрделі нақтыланбаған ақпаратты немесе қарапайым нақтыланған ақпаратты жасай алады, бірақ CSI-ды емес дейді; ол заң мен кездейсоқтықтың бірлесіп жұмыс істеуі CSI-ды жасай алмайтынын көрсететін математикалық талдау ұсынады. Сонымен қатар, ол CSI-дың тұтас екенін, яғни бүтін бөлігінің қосындысынан үлкен екенін және бұл Дарвиндік эволюцияны оның «жаратылуының» ықтимал механизмі ретінде шешуші түрде жоятынын айтады. Дембски CSI-дың ең жақсы түсіндірмесі интеллект екенін және сондықтан ол дизайнның сенімді индикаторы екенін тұжырымдайды.