Кіріспе

"Біздің ұшағымыз жоғалып кетті" (экрандағы стилизациясы one of our aircraft is missing) – 1942 жылы түсірілген британдық қара-ақ соғыс фильмі, көбінесе неміс оккупациялаған Нидерландта өтеді. Бұл Майкл Пауэлл мен Эмерик Прессбергердің режиссер-продюсерлік тобының төртінші бірлескен жұмысы және олардың "Аркерлер" туымен жасаған алғашқы фильмі. Фильм үгіт-насихаттық туынды ретінде қарастырылғанмен, ол Ұлыбританиядағы моральдық рухтағы фильмдер сериясының бөлігі ретінде Ақпарат министрлігінің тапсырысымен түсірілді. Бүгінде "Біздің ұшағымыз жоғалып кетті" сол дәуірдегі ең үздік британдық фильмдердің бірі саналады. Пауэлл мен Прессбергердің алдыңғы фильмі "49-шы параллель" (1941) сюжетіне керісінше, "Біздің ұшағымыз жоғалып кетті" фильмінде британдықтар түрлі жергілікті тұрғындардың көмегімен қашып құтылуға тырысады. "49-шы параллельде" Канадада қалып қойған немістер өзара дауласып, төбелес жасаған, ал осы фильмдегі британдық ұшқыштар команда ретінде үйлесімді жұмыс істейді.

Сюжет

Корольдік әуе күштерінің (RAF) «Веллингтон» бомбалаушысының экипажы Штутгартқа түнгі рейд кезінде бір қозғалтқышы зақымдалғаннан кейін Нидерландының Зюдерзее маңынан парашютпен секіруге мәжбүр болады. Алты ұшқыштың бесеуі бір-бірін табады, ал алтыншысы жоғалып кетеді. Олар ағылшын тілінде сөйлейтін мектеп мұғалімі Эльзе Меертенс бастаған алғашқы голланд азаматтарымен кездеседі. Нидерландыда ұшақ апатқа ұшырағаны туралы хабарланбағандықтан, олар бастапқыда күдікпен қараса да (бомбалаушы апатқа ұшырағанға дейін Англияға жетіп, содан кейін құлайды). Көптеген талқылардан және сұрақтардан кейін, голландтар неміс жазалауларынан қорқып тұрғанына қарамастан, көмектесуге келіседі. Пилоттардың басшылығымен, көптеген голландтармен бірге, жасырынған ұшқыштар ауылды велосипедпен аралап, футбол матчына жетеді, онда оларды жергілікті бургомистрге тапсырады. Олар жоғалған экипаж мүшесінің командалардың бірінде ойнап жатқанын көргенде таңғалады. Қайта қосылғаннан кейін, олар Жо де Вриске жабдық тасымалдайтын жүк көлігінде жасырынады. Де Врис немісшіл болып көрінеді, күйеуінің бомбалау кезінде қаза тапқаны үшін британдықтарды кінәлайды (бірақ ол шындығында Англияда радио хабаршысы болып жұмыс істейді). Ол оларды өзінің сарайында жасырады, тіпті неміс әскері сонда тұрақталғанына қарамастан. Әуе шабуылының арасында, ол оларды қайыққа дейін жетелейді. Олар теңізге байқаусыз жүзеді, бірақ көпірдегі күзетші оларды байқайды және атылған оқ ең үлкен адам, сэр Джордж Корбетті ауыр жарақаттайды, бірақ олар Солтүстік теңізге жетеді. Олар неміс құтқару буйында паналады, онда екі жау авиаторын тұтқынға алады, бірақ біреуі радиохабар жіберуге үлгереді. Кездейсоқ оқиғаның нәтижесінде екі британдық қайық бірінші болып келеді. Корбетті жылжыту мүмкін болмағандықтан, олар буйын Англияға сүйреп әкетеді. Үш айдан кейін ол толыққанды жазылып, экипаж жаңа төрт қозғалтқышты «Short Stirling» ауыр бомбалаушысына отырады.

Өндіріс

"Біздің ұшағымыздың бірі жоғалып кетті" деген атау Ұлыбританиядағы бомбалау шабуылынан кейін замандас жаңалықтарда жиі естілетін сөз тіркесінен алынған, "біздің ұшағымыздың бірі [немесе көбінесе] қайтып оралмады", ол бастапқыда сценарийдің жұмыс атауы ретінде пайдаланылды, бірақ кейін аздап көңіл көтеруге қарай өзгертілді. Фильмге Эрик Портман, Хью Уильямс және Годфри Тирл сияқты танымал сахна және кино актерлері, сондай-ақ Питер Устинов сияқты жаңа келгендер жиналды. Көбінесе ерлер рөліне бағытталғанмен, Пауэлл Прессбергерді бірнеше маңызды әйел кейіпкерлерді жасауға ынталандырды. Нәтижесінде Памела Браун мен Гуги Уизерс голландтық қарсылық қозғалысының әйелдер-жетекшілері ретінде берік және сенімді рөлдерді сомдады. Басты рөлдерді Хью Берден, Эрик Портман, Хью Уильямс, Эмрис Джонс, Бернард Майлз және Годфри Тирл сомдады, олар "Берти үшін Б" экипажының құрамында болды және өздерін және бомбалаушы ұшақтағы кейіпкерлерінің лауазымдарын прогрессивті тізбекпен таныстырды. Бұл, ұшақтың ішкі бөлігінің көп бөлігі сияқты, RAF ұсынған Vickers Wellington "қабығында" түсірілді, онда шамдар және электрмен жұмыс істейтін бастиондар сияқты жұмыс істейтін мүмкіндіктер болды. Нақтылық атмосферасын сақтау үшін "операциялар" (әрекеттер) жүргізіп жатқан RAF бомбалаушыларының кадрлары түсірілді, бірақ Штутгартты бомбалаудың әуе көрінісі Хаммерсмиттегі Riverside Studios-та жасалған үлкен масштабтағы модельді пайдалану арқылы жасалды. Бұл алып Wellington көшірмесі студияның бүкіл еденін жапты және жарықтандырылды, сондай-ақ жарылыстарды қоса, арнайы эффектілерді түсіруге дайындалды. Экрандағы эффект керемет болды және фильмнің басында орындалған ұшу мен бомбалау шабуылын шынайы түрде көшірді. Нидерландыда түсірілген көптеген сыртқы кадрлар Линкольнширдегі Бостон қаласында түсірілді, қаланың көптеген маңызды орындары, мысалы, Shodfriars Quay және айналмалы теміржол көпірі көрінеді. Ерекше айта кетерлік жайт, фильмде музыка жоқ, Пауэлл қасақана "табиғатқа жақындыққа" ұмтылды, кейіпкерлер еститін табиғи дыбыстарға сүйенді. Голландияның ұлттық әнұраны, Wilhelmus, фильмде халықтың пассивті қарсылық науқанының бөлігі ретінде естіледі, ал фильм Голландияның гербы экранда көрсетіліп, хор әнұранының алғашқы тақтарын орындаумен аяқталады. "Біздің ұшағымыздың бірі жоғалып кетті" фильмінің американдық көрсетілімі үшін 20 минут қысқартылды.

Марапаттар

Майкл Пауэлл мен Эмерик Прессбергер «Оскар» сыйлығына «Ең үздік түпнұсқа сценарий» номинациясы бойынша ұсынылды, ал Рональд Ним (суретші оператор) және С. С. Стивенс (дыбыс режиссері) «Ең үздік арнайы эффектілер» номинациясы бойынша ұсынылды. Пауэллдің бұл номинациясы – оның «Оскарға» ұсынылған жалғыз реті болды. Прессбергер «49-шы параллель» фильмі үшін «Оскар» сыйлығын жеңіп алды және «Қызыл туфлі» фильмі үшін де ұсынылған. «Біздің ұшағымыз жоғалып кетті» фильмі сол дәуірдегі ең «жақсы есте қалған, сапалы және көңілді» британдық соғыс фильмдерінің бірі саналады. 2014 жылы «Біздің ұшағымыз жоғалып кетті» фильмі Британдық Корольдік Легионы ардагерлер ұйымына қаржы жинау мақсатында бірнеше соғыс фильмімен бірге сатылды.