Кіріспе

1972 жылы Джон Бергер мен Майк Диббтің кітабы мен теледидар деректі фильмдері

"Көріс жолдары" – 1972 жылы жазушы Джон Бергер мен продюсер Майк Дибб жасаған, негізінен 30 минуттық фильмдерден тұратын телесериал. Ол 1972 жылғы қаңтарда BBC Two телеарнасында көрсетіліп, сол атпен кітап ретінде жарық көрді. Сериал Кеннет Кларктың "Цивилизация" телесериалына жауап ретінде жасалды, ол батыс өнері мен мәдениетінің дәстүрлі көзқарасын ұсынады. Сериал мен кітап көрнекті бейнелердегі жасырын идеология туралы сұрақтар қойып, дәстүрлі батыс мәдени эстетикасын сынап көрсетеді. Джеймс Бридлдің айтуынша, Бергер "1972 жылғы "Көріс жолдары" сериясымен өнерді қарауға жаңа көзқарас ұсынды және біз өмір сүріп жатқан әлем туралы көп нәрсені ашты. Әйел бейнесінің тарихын немесе майлы бояулардың мәртебесін зерттеу арқылы, оның маңызды сериясы өнер туған әлеуметтік және саяси жүйелерді қалай ашатынын көрсетті. Ол сонымен қатар өнер жасалған кезден бүгінгі күнге дейін біздің көзқарасымыздың қалай өзгергенін зерттеді". Серияның ықпалы ұзаққа созылды, әсіресе еуропалық суреттегі жалаңаш бейнелерді талдау негізінде еркек көзқарасы тұжырымын енгізді. Бұл феминистер арасында, соның ішінде британдық киносыншы Лора Малви арасында танымал болды, ол оны кинодағы әйел кейіпкерлерінің дәстүрлі медиалық бейнелерін сынау үшін пайдаланды.

Кітап

"Көріс жолдары" кітабын Бергер мен Дибб, сондай-ақ Свен Бломберг, Крис Фокс және Ричард Холлис бірлесіп жазды. Кітап жеті нөмірленген эсседен тұрады: төртеуі сөз бен суреттерді пайдаланады, ал үшеуі тек суреттерді ғана қолданады. Қазір "революциялық" деп сипатталатын бұл кітап, әйелдердің жарнамада және майлы суреттерде қалай бейнеленгеніне ерекше назар аударатын эсселер арқылы танымал мәдениетті феминистік тұрғыдан қарастыруға үлкен үлес қосты. Социологтар Ясмин Гунаратнам мен Викки Беллтің айтуынша, "Бергер өнер мен визуалды бейнелерді түсінуге зор әсер етті".

Қабылдау және мұра

Кітап пен телесериал жаңашылдық деп есептелді. 1994 жылғы бір сыншы мынаны атап өтті: "Екінші бағдарламада әйелдер бейнесі туралы басқа дауыстар енгізілген бір жағдайда, Бергердің әйелдер атынан тым ұзақ сөйлегенін көрсетеді. Бағдарламаның шамамен екі бөлігінен кейін, ол "бес әйелге" өзі жасаған жұмысты көрсетіп, оны талқылауға шақырды. Талқылау қалған уақыттың барлығын алып жатыр. Ашықтыққа жасалған нақты қадам. Бірақ "бес әйелдің" есімдері соңғы титрлерге дейін аталмайды. Олар – әйелдер. Ал Бергердің өзі талқылауға қатысып, тіпті оған төрағалық етеді, өзінің қатысуының әсер етпейтініне толық сенімді."