Кіріспе

Мегамаркетинг – АҚШ маркетинг академиясының ғалымы Филип Котлердің, фирманың сыртқы орта элементтерін (үкімет, БАҚ, қысым топтары т.б.) басқару қажеттілігі туғанда қолданылатын маркетинг қызметінің түрін сипаттау үшін қолданған термині. Котлер маркетингтік араласалмаға тағы екі «П» – қоғамдық қатынастар мен билік қосу қажеттігін ұсынады. Мегамаркетингтің қоғамдық қатынастар элементі, бизнес өкілдерінің қалаған нарыққа ену алдындағы жергілікті қоғаммен танысуына баса назар аударады. Атап айтқанда, осы маркетинг түрінің нәтижесінде жүзеге асатын келіссөздер дәстүрлі маркетингке қарағанда әлдеқайда қатаң болады, сондықтан екі тарапты да теңдікпен қанағаттандыру қиынға түседі. Шетелдік ортаны таңдаған маркетологтар жалпы жұртшылықтың пікірін ескеруі керек, себебі олар бизнестің табыстылығына елеулі әсер ете алады. Жалпы жұртшылықтың құрамындағы маңызды элемент – жергілікті БАҚ, олар жаңадан пайда болған компаниялар туралы қалыптасқан түсінікке зор ықпал етеді. Ал Филип Котлер ұсынған билік факторы үшінші тараптарды ықпал етуге қабілетті күштермен байланысты. Бұл шетелдік нарықтарға кеңейтуді ынталандыру үшін тиісті ынталандыру ұсынуды қамтиды, соның арқасында бизнес жүргізу кезінде бақылауға қол жеткізуге болады. Котлердің билік тұжырымы сыртқы нарықтардағы ықпалды саяси тұлғалармен берік байланыс орнатудың маңыздылығын көрсетеді, бұл осы елдермен сауда жасауға оңай мүмкіндік береді. Сонымен қатар, мегамаркетингтің осы аспектісі маркетологтардың үшінші тараптарды, мысалы, мемлекеттік ұйымдарды ынталандыру арқылы кіруге кедергі келтіретін факторларды жою жолдарын қарастырады. Егер компаниялар осы күрделі маркетинг стратегиясын табысты қолданса, олар бизнес-операцияларын әртараптандырып, нарықтағы бизнес аясын кеңейтуі керек. Бұл, әрине, әртүрлі нарықтардағы тұтынушылардың сұранысын қанағаттандырумен қатар жүзеге асырылуы тиіс. Мегамаркетингке сәттілікке жету үшін қажетті біліктілікке ие қызметкерлерді тарту және компанияның қолда бар ресурстарын тиімді пайдалану да маңызды. Бұл кеңейтілген маркетинг түрі көбінесе ұзақ шешім қабылдау процесімен байланысты, себебі кездесулерді үйлестіру көп уақытты алады және осы кеңейтілген бизнес-жобаларды қаржыландыру үшін үлкен қаражат жұмсалуы керек. Мегамаркетинг дәстүрлі маркетингтен сыртқы нарықтарға кеңейіп, қызмет ету аумағын арттыруға бағытталғандығымен ерекшеленеді. Бұл, өз кезегінде, шетелдік кеңейісті көздейтін компанияларға жаңа өнімдер мен қызметтерді ұсынып, тұтынушылардың сұранысын арттыруға мүмкіндік береді. Ақиқатында, ол қолданыстағы нарықтағы салалардың түрлерін өзгертуге тырысады, бірақ бұл өзгерістер көбінесе басқаларға қиындық тудыруы мүмкін. Сондықтан көптеген мегамаркетерлер жағымсыз пікірге ие болу қаупіне тап болады.