Кіріспе

Камерунның Әділет министрлігі – Камерунның сот жүйесін басқаруға жауапты ведомство. 2004 жылдың мамыр айынан бастап Әділет министрі Амадю Али болды. Камерунның құқықтық жүйесі күрделі, ол 1972 жылы жасалған және 1996 жылы жаңартылған конституцияны, сондай-ақ Наполеон кодексінің, жалпы құқықтың және дәстүрлі құқықтың элементтерін қамтиды. 2005 жылдың басында түрмелердегі тәртіпсіздіктерге байланысты Әділет министрлігі түрме жүйесін басқаруға да жауапкершілік алды. Әділет министрлігі Камерун аумағында адам құқықтарын қорғау бойынша да жауапкершілікті бөліседі. Камерун полиция және әскери шенеуніктердің азаптау қолданғаны туралы бірнеше ауыр айыптаулар бар.

Әділет басқармасы

Камерун Конституциясында Камерунның Жоғарғы Соты елдегі ең жоғары сот болып табылады. Сонымен қатар, елде апелляциялық соттар, округтік соттар және әділет соттары бар. Жоғарғы Сот Яундеде орналасқан, сондай-ақ Камерунның Жоғарғы Соты тоғыз негізгі судьядан және алты ауыстырушы судьядан, ал Камерунның Конституциялық Кеңесі он бір судьядан тұрады, олардың үшеуі Камерун Президенті ұсынған, үшеуі Сенат Төрағасы ұсынған, тағы үшеуі Ұлттық Ассамблея Спикері ұсынған және екеуі Жоғары Сот Кеңесі ұсынған. Барлық ұсыныстар Республика Президентіне жіберіледі, ол оларды жарлықпен тағайындайды. Басқа соттар елдің барлық аймақтарында орналасқан. Конституцияда заңдардың Конституцияға сәйкестігін қамтамасыз ету үшін Конституциялық Кеңес қарастырылған. Жоғарғы Сот бұл міндетті 2018 жылы құрылғанға дейін орындады. Камерун сот жүйесінің атқарушы және заң шығарушы биліктен тәуелсіз екенін мәлімдейді. Алайда, АҚШ Мемлекеттік департаменті сот жүйесі Әділет министрлігіне бағынышты екенін және Жоғарғы Сот конституциялық мәселені Камерун Президенті, Камерун Ұлттық Ассамблеясының 1/3 бөлігі немесе Камерун Сенатының 1/3 бөлігі жіберген кезде ғана қарастыра алатынын мәлімдейді. Жоғарғы Сот Президент пен Ұлттық Ассамблея арасындағы дауларды шешуге жауапты. Камерун Президенті, сонымен қатар Камерунның Жоғары Сот Кеңесінің төрағасы ретінде, судьяларды тағайындауға жауапты және оларды қызметтен босату құқығына ие. Камерунның Жоғары Сот Кеңесі оған судьялар мен әділеттерді тағайындау туралы кеңес береді және сот тәртібін сақтауға жауапты. Парламенттік Әділет Соты Президенттің мемлекетке қарсы қылмыс жасады деген айыппен жасаған әрекеттерін қарауға жауапты. Бұл Сот сонымен қатар Камерун Премьер-министрінің, Үкімет мүшелерінің және басқа да жоғары лауазымды шенеуніктердің мемлекеттік қауіпсіздікке қатысты істерін қарауға жауапты.

Құқықтық дәстүрлер

Тәуелсіздікке дейін Камерун үкімділігі 1919 жылы Ұлттар Лигасының мандатымен Ұлыбритания мен Франция арасында бөлісілген. Британдық аймақтың солтүстік бөлігі Нигерияның құрамына кірді, ал христиандық оңтүстік бөлігі француздық аймақпен бірікті. Осының салдарынан ел Наполеон кодексінің және ортақ құқықтың элементтерін қамтитын екі құқықтық жүйеге ие болды. Алайда, 2005 жылдың 12 шілдесінде Ұлттық Ассамблея (Assemblé Nationale) елдің қылмыстық процессуалдық кодексін үйлестіру туралы заңды бекітті. Сонымен қатар, дәстүрлі соттар әлі де отбасылық, мүліктік және мұрагерлік мәселелерде маңызды рөл атқарады. Сот жүйесі ұлттық заңдарға қайшы келмейтін болса, тайпалық заңдар мен әдет-ғұрыптарды құрметтейді.

Адам құқықтары

1996 жылы қабылданған Конституцияның преамбуласы Адам құқықтары жөніндегі жалпыға ортақ декларацияның және Адам және халықтар құқықтары жөніндегі Африка хартасының бөліктерін қамтиды. Әділет министрлігі адам құқықтарын іске асыру жауапкершілігін Аумақтық басқару министрлігімен бөліседі. Өз құқықтары бұзылған деп санайтын адам өзінің ісін заңмен белгіленген соттарға немесе дәстүрлі соттарға жүгіне алады. Сондай-ақ, олар 1990 жылы құрылған Адам құқықтары және бостандықтары жөніндегі Ұлттық комитетке шағымдануға құқылы. Олар сот арқылы өтемақы алуға да құқылы. Егер адам ақталса, босатылса немесе қамауда қателікпен ұсталса, соттың қате жасағанын немесе жүйенің тиісті жұмыс істемегенін дәлелдемесе, өтемақы алуға құқығы жоқ. Біріккен Ұлттар Ұйымының Адам құқықтары жөніндегі комиссиясы 2003 жылы полиция және әскерилердің азаптау туралы айыптауларын қарады. Басты алаңдаушылық түрме жүйесі болды, бірақ Камерун адам құқықтары саласында жақсартулар жасағаны мойындалды.