Кіріспе
Норвегиялық диалекттер (dialekter) көбінесе төрт негізгі топқа бөлінеді: «Солтүстік норвегиялық» (nordnorsk), «Орталық норвегиялық» (trøndersk), «Батыс норвегиялық» (vestlandsk) және «Шығыс норвегиялық» (østnorsk). Кейде «Орталық норвегиялық» (midlandsmål) және/немесе «Оңтүстік норвегиялық» (sørlandsk) бесінші немесе алтыншы топтар ретінде қарастырылады. Диалектілер әдетте бір-бірін түсінуге мүмкіндік береді, бірақ айтылуы, грамматикасы, синтаксисі және сөздік қоры жағынан едәуір өзгешеліктерге ие. Егер адам белгілі бір диалектке дағдыланбаса, тіпті туған норвегиялық тілді білуші де оны түсінуде қиындыққа тап болуы мүмкін. Диалектілер шаруа қожалықтарының жиынтығындай ғана жергілікті болуы мүмкін, бірақ көптеген тіл білімі мамандары аймақтық ерекшеліктердің жалғасуын, жергілікті айырмашылықтардың азаюын немесе тіпті жойылуын атап көрсетеді. Ежелгі норвегиялық Қазіргі норвегиялық Setesdal Батыс норвегиялық диалекттер жаңа дифтонгтарды да жасады. Midtre-де келесілерді кездестіруге болады: Ежелгі норвегиялық Қазіргі норвегиялық Midtre.
Norwegian dialects (dialekter) are commonly divided into four main groups, 'Northern Norwegian' (nordnorsk), 'Central Norwegian' (trøndersk), 'Western Norwegian' (vestlandsk), and 'Eastern Norwegian' (østnorsk). Sometimes 'Midland Norwegian' (midlandsmål) and/or 'South Norwegian' (sørlandsk) are considered fifth or sixth groups. The dialects are generally mutually intelligible, but differ significantly with regard to accent, grammar, syntax, and vocabulary. If not accustomed to a particular dialect, even a native Norwegian speaker may have difficulty understanding it. Dialects can be as local as farm clusters, but many linguists note an ongoing regionalization, diminishing, or even elimination of local variations. Old Norse Modern Norwegian Setesdal
West Norwegian dialects have also innovated new diphthongs. In Midtre you can find the following:
Old Norse Modern Norwegian Midtre
Тегістеу
(Норвегия тілінде Jamning/Jevning) Бұл – сөздің түбір дауысы мен соңғы дауысының бір-біріне жақындауымен сипатталатын құбылыс. Мысалы, ескі скандинав тіліндегі viku сөзі кейбір диалекттерде våkkå немесе vukku түріне өтті. Норвегия диалектілерінде осы құбылыстың екі түрі бар: біреуінде екі дауыс бірдей болады, екіншісінде олар тек ұқсас келеді. Тегістеу құбылысы тек Оңтүстік Норвегияның ішкі аймақтарында және Тронхейм төңірегіндегі аймақтарда кездеседі.
Күші бар етістіктердегі дауыстылар ауысуы
Ослодан және астананың оңтүстігіндегі жағалау аймақтарынан басқа, барлық жерлердегі кейбір етістіктердің қазіргі заман түрі жаңа дауыстыға (умляут) ие болады, мысалы, å fare етістігі fer болып өзгереді (Ослода ол farer болып өзгереді).
Фонетикалық іске асыру
Көптеген диалекттер оны альвеолярлық соққы немесе альвеолярлық дірілдеу ретінде іске асырады. Дегенмен, соңғы 200 жыл ішінде увулярлық жуықтау Батыс және Оңтүстік Норвегия диалекттерінде, Kristiansand, Stavanger және Bergen қалалары орталықтары ретінде кеңінен тарады. Увулярлы R Осло және оның айналасындағы жоғары топтарда да қабылданды, сондықтан Kristiansand аймағынан үй шаруашылығы қызметкерлерін "импорттау" бір кезде сәнге айналды. Белгілі бір аймақтарда, мысалы, Ослода, соққы ретрофлексті соққы ретінде іске асырылады (әдетте "қалың L" деп аталады), ол тек Норвегияда, Швецияның бірнеше аймақтарында және мүлдем байланыссыз тілдерде кездеседі. Бұл дыбыс норвегиялық диалекттердегі басқа ретрофлексиялармен бірге өмір сүреді. Кейбір аймақтарда бұл "rd" соңғысымен аяқталатын сөздерге де қолданылады, мысалы, gard (ферма) сөзі ретінде айтылады. Увулярлық R шығыс аймақтарда аз қабылданады, ал тіл білімі мамандары ретрофлекстерді қолданатын диалектілердің увулярлық R-ге қарсы "табиғи қорғанысы" бар және сондықтан оны қабылдамайды деп болжайды. Алайда, Арендаль диалектісі ретрофлекстерді сақтайды, ал қалған жағдайларда увулярлы R қолданылады, мысалы, rart. Солтүстік Норвегияның көп бөлігінде, әсіресе Нордланд округінің солтүстік бөлігінде және бұрынғы Тромс округінің оңтүстік бөлігінде, сондай-ақ бұрынғы Финнмарк округінің бірнеше бөлігінде, тағы бір нұсқа әлі де кең таралған: дауысты дауыссыз тілдік қысымды дыбыс, ал дауыссыз дауыссыз тілдік қысымды дыбысқа дейін, осы R-дің іске асырылуы да дауыссыз болады. Сондықтан, оңтүстік және Тронделаг диалекттерінде дауысты R-ді іске асыратын жерлерде немесе , немесе , болса, дауысты R-ді ретінде іске асыратын аймақтарда болады.
In large parts of Northern Norway, especially in the northern parts of Nordland county and southern parts of the former county of Troms, as well as several parts of the former county of Finnmark, another variant is still common: the voiced post alveolar sibilant fricative In front of voiceless consonants, the realisation of this R is unvoiced as well, to Thus, where one in the southern and Trøndelag dialects will get or or , in areas realising voiced R as , one will get .
Палатализация
Осло мен Берген арасындағы изоглостың солтүстігіндегі аймақтарда n (IPA), l, t және d дыбыстары түрлі деңгейде жұмсақталады. Тронхеймнің оңтүстігі мен оңтүстік-батысындағы аймақтарда сөздердегі басты және қосымша буындар жұмсақталады (мысалы, ), ал басқа аймақтарда тек басты буын ғана жұмсақталады.
Жағымсыз сөздерді айту
Норвегияның оңтүстік жағалауында, Кристиансанд, Мандал және Ставангерді қоса алғанда, ұзақ дауыстылардан кейін дауыссыз тоқталымдар аралық дауыстыларда дауысты болып айтылады. Осы құбылыс Сёр-Трёнделаг және Нордландтың бір аймағында да кездеседі.
Сегменттеу
Оңтүстік-батыс Норвегиядағы екі дауысты әрі қатар келу үлгісі сақталған, ал оңтүстік-орталық Норвегияның шығысында соңғы дауыс жоғалып, қалды. Солтүстік Норвегияда осы тіркес жұмсарылып, тіл ұшымен жасалатын дыбыс [palatal lateral] қалды.
Ассимиляция
Екінші дауыссыз дыбыс , , және тіркестерінде Норвегияның көп бөлігінде бірінші дауыссыз дыбысқа сіңірілген, нәтижесінде , , және тіркестері пайда болған. Батыс Норвегияда, алайда Бергенде емес, түпкілікті тіркес сақталған. Солтүстік Норвегияда осы тіркес жұмсақ жақтан шығатын тіл дыбысы ретінде айтылады.
Еркек есімдердің жұпталуындағы ымдардың ауысуы
Дегенмен, сирек қолданылса да, ер есімді белгісізден анықталған түріне жіктеуде жіңішке өзгеріс болады, мысалы, бекктен беккженге (, [beçːen] немесе ). Мұндай өзгеріс Фарсундтан Тромс және Финнмарк шекарасына дейінгі жағалаудағы ауылдық диалектілерде кездеседі.
КЖ-ЖЖ бірігуі
Көптеген адамдар, әсіресе жас ұрпақ, (жазбаша) және (жазбаша) дыбыстарының арасындағы айырмашылықты жоғалтып, екеуін де бірдей сезінеді. Бұл тілдің өзгеруінің қалыпты құбылысы деп есептеледі (дегенмен, көптеген тілдік өзгерістер сияқты, ескі буын мен консервативті тіл қолданушылар тілдің төмендеуіне көңіл көтереді). Функционалдық жүктеме салыстырмалы түрде төмен, және көбінесе болады, функционалдық жүктемесі төмен ұқсас дыбыстар бірігіп кетеді.
Тонемалары мен интонациясы
Норвегияның әр түрлі диалектілерінің интонация жүйелерінде үлкен ерекшеліктер кездеседі.
Жекелік алмастырушылар
Аймақтар Мен Сіз Ол Ол Ол Біз Сіздер Олар Бокмол Мен Сіз Ол Ол Сол Біз Сіздер Олар Нюнорск Сіз Ол Ол Сол Біз, біздер Сіздер, сіздер, сіздер Олар Оңтүстік-Шығыс Норвегия Жә, жэ, жэ, жей Сіз, ру, у, дө Ол, хэн, хэнном, ханнем Ол, хо, ху, ха, а, хенне, хеннер Сол Біз, ве, мө, осс, өсс, эсс, варс Сіздер, дө, де, ди, дөкк, дәр(е), дөр(е) Олар, рем, 'рдем, ем, дөм, дом, ди Батыс және Оңтүстік Норвегияның көп бөлігі , е, э, эг, эй, эиг, жей, эй, і Сіз, дө, дөө, дөһ Ол, ан, ха'ан Ол, хо, ху, хау, хон, у Сол, да, д' Біз, ме, ми, мө, асс Сіздер, да(к)ке, даккар, дакк, де, дерр, дакки, дикко(н), деке, деко, Олар, дей, ди, дæ, ди'и Трёнделаг және Солтүстік Норвегияның көп бөлігі Э, эг, і, эйг, жэ, е, Сіз, дæ, дө, у, дæ'æ Ол, хандж, хин, хån Ол, ху, хо, а Сол, да, дæ, е, денж, та Біз, асс, осс, акке, ме, ми Сіздер, дакк, дакке, даккер, даккæ, сіздер, эре, дыкк, ди Олар, дей, дем, дæм, 'ем, ди, р'ей, дам.