Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Қытай тіл білімі мен синология саласындағы ғалым (1902–1987)
Chinese linguist and sinologist (1902–1987)
Ли Фанг Куэй (20 тамыз 1902 – 21 тамыз 1987) – қытай тіл біліміндегі маман, қытай тілінің диалектілерін зерттеуімен, көне қытай және прото-тай тілдерін реконструкциялауымен, сондай-ақ Солтүстік Америкадағы ден тілдерін тіркеу жұмыстарымен белгілі.
Li Fang Kuei (; 20 August 190221 August 1987) was a Chinese linguist known for his studies of the varieties of Chinese, his reconstructions of Old Chinese and Proto Tai, and his documentation of Dene languages in North America.
Өмірбаян
Ли Фан Кюэй 1902 жылғы 20 тамызда Цинь династиясының соңғы жылдарында Гуанчжоу қаласында, Янкуанның оңтүстігіндегі Шанси провинциясының шағын қаласы Сиянгтаннан шыққан қарапайым ғалым отбасында дүниеге келді. Лидің әкесі Ли Гуан Ю (c=李光宇) 1880 жылы императорлық емтиханды сәтті тапсырып, 19 ғасырдың соңы мен 20 ғасырдың басында кішігірім лауазымдарда қызмет етті. Ли Қытайдан тыс жерде тіл білімін зерттеген алғашқы қытайлардың бірі болды. Алғашында медицинаны оқыған ол 1924 жылы АҚШ-қа барғаннан кейін лингвистикаға ауысты. 1926 жылы Мичиган университетінде екі жылдық оқудан кейін лингвистика бойынша бакалавр дәрежесін алды. Содан кейін ол Чикаго университетінде Эдвард Сапирдің бірінші аспиранты болды. Сапирден фонетиканы, далалық зерттеу әдістерін және америкалық үнді тілдерін үйренді. Сапир оны Шығыс және Оңтүстік-Шығыс Азия тілдерін зерттеуге ынталандырды, нәтижесінде ол тай және қытай-тибет тілдері бойынша жұмыс істеді. Ли сол кезде Леонард Блумфилдтің де студенті болды, одан герман тіл білімі мен мәтіндік талдауды үйренді. Чикагодағы Карл Дарлинг Бактан ол үнді-еуропа тіл білімін, әсіресе грек және латын тілдерін оқыды. 1928 жылы Бак оған Гарвард университетінде 6 айлық стипендия алды, онда ол санскрит және тибет тілдерін оқыды. Ли Американың жергілікті тілдерін зерттеумен шұғылданды. Оның далалық жұмыстағы алғашқы тәжірибесі – Солтүстік Калифорнияның матоль тілін зерттеуі болды. 1927 жылы магистратураны, 1928 жылы докторлық диссертациясын қорғады. Оның "Маттоле: Атабаскан тілі" атты диссертациясы 1930 жылы жарық көрді. Докторлық диссертациясын аяқтағаннан кейін Ли 1928-1929 жылдары Франц Боас берген ұсыным хаттарымен Еуропаға саяхаттап, Уолтер Саймон сияқты тіл білімі саласындағы мамандармен кездесті. 1929 жылы 3 ай бойы Канаданың Солтүстік-Батыс аймақтарында, Маккензи өзенінің ортасындағы аралда тұрып, Hare тілінде далалық зерттеулер жүргізді. 1949 жылы Вашингтон университетінде қытай тілінен профессор болып жұмыс істеді, онда 1949 жылдан 1969 жылға дейін сабақ берді, содан кейін 1974 жылы зейнеткерлікке шыққанға дейін Гавайи университетінде дәріс оқыды. 1977 жылы ол қырық жылдан астам зерттеулердің нәтижесінде тай тілдерінің салыстырмалы реконструкциясын жариялады. 1973 жылы қазіргі Тайваньдағы Academia Sinica-да жұмыс істеді. Ли Калифорния штатының Сан-Матео округінде қайтыс болды. Оның артында әйелі Сюй Ин (t=徐櫻) және олардың қызы Линди Ли Марк, Калифорния мемлекеттік университетінде (Хейвард) және Гонконгтың қытай университетінде антропологиядан профессор болған, сондай-ақ ұлы Питер Ли және қызы Энни Ли қалды. Оның туған оқу орны – Цинхуа университеті 2005 жылы оның толық жинағын жариялай бастады.
Li Fang Kuei was born on 20 August 1902 in Guangzhou during the final years of the Qing dynasty to a minor scholarly family from Xiyang, a small town in Shanxi roughly south of Yangquan. Li's father Li Guangyu (c=李光宇) received his imperial examination degree in 1880, and served in minor official posts in the late 19th to early 20th century. Li was one of the first Chinese people to study linguistics outside China. Originally a student of medicine, he switched to linguistics when he went to the United States in 1924. He earned a BA in linguistics at the University of Michigan in 1926 after only two years of study. He then did graduate study under Edward Sapir at the University of Chicago, where he was Sapir's first graduate student. From Sapir he learned phonetics, field methods, and American Indian languages. Sapir also encouraged him to study East and Southeast Asian languages, leading to his work on Thai and Sino Tibetan. Li was also a student of Leonard Bloomfield at this time, from whom Li learned Germanic linguistics and textual analysis. Li also studied Indo European linguistics, especially Greek and Latin, from Carl Darling Buck at Chicago, and in 1928 Buck secured a 6 month fellowship at Harvard University for him, where he studied Sanskrit and Tibetan. Li conducted field studies of the indigenous languages of the Americas. His first exposure to fieldwork was his study of the Mattole language of northern California. He received an MA in 1927 and a PhD in 1928. His dissertation Mattole: An Athabaskan Language was published in 1930. Following the completion of his PhD, Li traveled to Europe during 1928–1929 with letters of recommendation from Franz Boas, and visited linguists there including Walter Simon. Li also spent 3 months in 1929 in Canada's Northwest Territories, living on an island in the middle of the Mackenzie River conducting fieldwork on the Hare language. In 1949, he became professor of Chinese at the University of Washington, where he taught from 1949 to 1969, after which he taught at the University of Hawaiʻi until his retirement in 1974. In 1977, he published a comparative reconstruction of Tai languages, the result of more than forty years of research. He also worked at Academia Sinica, now in Taiwan, in 1973. Li died in San Mateo County, California, survived by his wife Xu Ying (t=徐櫻) and their daughter Lindy Li Mark, a professor of anthropology who taught at California State University, Hayward and the Chinese University of Hong Kong, as well as their son Peter Li and daughter Annie Li. His alma mater Tsinghua University began to publish his complete works in 2005.
Таңдалған шығармалар
Ли Фан Кюй. Матоле: Атабаска тілі. Чикаго: Чикаго университетінің баспасы, 1930. 152 бет. ——— (1933). "Тибет префикстерінің түбір сөздердің басындағы дыбыстарға тигізетін әсері". Тарих және филология институтының бюллетені 6.2: 135–157. ——— (1956ж). "821–822 жылдардағы Қытай-Тибет шарттарының жазулары". T'oung p'ao 44: 1–99. ——— (1972), "Қытайдағы тілдер мен диалектілер". "Еркін Қытай" шолуы, XXII, No. 5. ——— (1979) "Тибеттік консонанттық кластерлердің қытайша транскрипциясы". Тарих және филология институтының бюллетені Academia Sinica 50: 231–240. ——— және W. South Coblin (1987). Ежелгі тибет жазуларын зерттеу. (Арнайы басылымдар 91.) Тайбэй: Academia Sinica. Сұхбаттарды Нинг Пинг Чан және Рэнди Ла Полла жүргізді, ал Джордж Тейлор кіріспе жазды.
Li Fang Kuei. Mattole: An Athabaskan Language. Chicago: University of Chicago Press, 1930. 152 pages. ——— (1933). "Certain Phonetic Influences of the Tibetan Prefixes upon the Root Initials". Bulletin of the Institute of History and Philology 6.2: 135–157. ——— (1956a). "The Inscriptions of the Sino Tibetan Treaty of 821–822". T'oung p'ao 44: 1–99. ——— (1972), "Language and Dialects in China". Free China Review XXII, No. 5.
translation of
——— (1979) "The Chinese Transcription of Tibetan Consonant Clusters". Bulletin of the Institute of History and Philology Academia Sinica 50: 231–240. ——— and W. South Coblin (1987). A study of the old Tibetan inscriptions. (Special publications 91.) Taipei: Academia Sinica. Interviews conducted by Ning Ping Chan and Randy La Polla, with an Introduction by George Taylor.