Кіріспе
Француз жазушысы Морис Друонның "Керленген патшалар" (Le ʁwa mo. di) – француз монархиясы туралы, XIV ғасырдағы оқиғаларды қамтитын тарихи романдар сериясы. 1955-1977 жылдары жарық көрген бұл серия Францияда екі рет телесериал ретінде экранизацияланды. Американдық жазушы Джордж Р. Р. Мартин "Керленген патшалар" романын "Тақтар ойынының бастауы" деп атап, Дрюонның романдарының өзінің "Мұз және от әні" сериясына шабыт бергенін айтты.
The Accursed Kings ( le ʁwa mo. di) is a series of historical novels by French author Maurice Druon about the French monarchy in the 14th century. Published between 1955 and 1977, the series has been adapted as a miniseries twice for television in France. American author George R. R. Martin called The Accursed Kings "the original game of thrones", citing Druon's novels as an inspiration for his own series A Song of Ice and Fire.
Сюжет
14 ғасырда Капеция әулетінің соңғы бес патшасы мен Валуа әулетінің алғашқы екі патшасының билігі кезінде өрбитін оқиға, француз патшасы Филипп Кереметтің өмірбаянымен басталады. Ол бұрыннан-ақ қастандықтар мен интригаларға толы күйде, Тамплиерлер орденін қуғанда өз әулетіне қарғыс жасайды. Соңынан таққа отыратын монархтар Франция мен Англияны Жүз жылдық соғысқа жетелейді.
Романдар
Les Rois maudits-тің алғашқы алты романы Францияда 1955 және 1960 жылдар аралығында Del Duca баспасында жарық көрді, ал соңғы томы 1977 жылы Plon баспасы шығарды. Алғашқы алты кітап алғаш рет ағылшын тілінде (Хамфри Хейр аударған) 1956 және 1961 жылдар аралығында, Ұлыбританияда Руперт Харт Дэвис және АҚШ-та Scribner's баспасында 1980 жылдарға дейін мерзімді қайта басылып шықты. 2013 және 2015 жылдар аралығында HarperCollins бүкіл серияны баспа және аудиокнига түрінде қайта шығарды, соның ішінде соңғы бөлім – «Патшасыз патшалық» бұрын-соңды ағылшын тілінде жарық көрмеген еді. Француз королі Филипп Керемет темір қолмен билік етеді, бірақ оны жан-жақтан дау-дамай мен интригалар қоршап тұрады. Филипптің қызы Изабелла, Англия королевасы, амбициялы Артуалық Робертпен бірге өзінің үш ағасының – Маргарита, Жанна және Бланшаның әйелдерін адалдықтан тайғанын анықтауға тырысады. Роберттің жеке ниеті – Жанна мен Бланшаның анасы, оның арғы әпкесі Мааут, Артуа графинясынан, өзінің заңды мұрасын ұрлаған деп санайды. Филипптің кіші інісі Валуа графы Карл, Филипптің бас кеңесшісі және мөрін сақтаушысы Гвильом де Ногарет пен Филипптің палата қызметкері Энгерран де Мариньидің билігі мен ықпалына наразы. Филипптің Темплиерлер рыцарьдарына жасаған қуғыны Темплиерлердің Ұлы магистрі Жак де Молайды өртеумен аяқталады, Молай өзінің айыптаушыларын – Папа Климент V, Ногарет және Филипптің өзін – 13-ші ұрпаққа дейін қарғыс айтады. Маргарита мен Бланша жасаған қылмыстары үшін өмір бойына түрмеге кесіледі, ал олардың сүйіктілері Готье мен Филипп д’Оней азаптап, өлімге жіберіледі. Жанна, өзіне қарағанда адалдықтан тайғанын жоққа шығарады, бірақ оқиғаға қатысқандықтан белгісіз мерзімге қамалады. Молайдың өлім жазасын орындағаннан қырық күн өткен соң, Климент қызбадан қайтыс болады; көп ұзамай Маауттың күйеу баласы Беатрис д’Хирсон уланған шам арқылы Ногареттің азапты өлімін ұйымдастырады. Филипп Молайдың қарғысына кінәлі деп қорқады; көп ұзамай ол миға қан құйылып, аң аулау кезінде құлап түседі және бірнеше күннен кейін қайтыс болады.
Теледидарлық бейімделулер
"Көктегі патшалар" француз теледидары үшін екі рет бейімделді. Марсель Джульян бейімдемесімен және Клод Барма режиссерлігімен, романды "культтықтан кең танылуға" жеткізді. 2013 жылы "Le Figaro" газетінің журналисі Бертран Гуаяр осы туындының сапасы мен актерлік құрамын жоғары бағалады. 2005 жылдың 7 қарашасынан 28 қарашасына дейін France 2 телеарнасында көрсетілген бес бөлім романдардың 1-3 және 5-6 бөлімдерімен аталды (бір бөлімнің атауы "La Loi des mâles" романынан өзгеше). Сериалдың тұсаукесерін 8,6 миллион көрермен көрді, ал соңғы бөлімін 6,2 миллионнан астам көрермен тамашалады. Барлығы "Көктегі патшалар" сериалды орта есеппен 7,2 миллион көрермен көрді, бұл көрермендердің 27,9% құрады.
Қабылдау
Джон Личфилд, The Independent француз тілшісі және Друонның досы, былай деді: "Les Rois maudits өте тез ақша табу үшін жазылған, [Друон] өзі бұған аса мақтан тұтқан жоқ". Бұл шығарма Дрюонның ең танымал туындыларының бірі саналады. Личфилд атап өтті: "Лес Ройс Маудитс" (Қарғысқа ұшыраған патшалар) 1960 жылдары Кеңес Одағында орыс тілінде жарық көрген аз ғана батыс әдебиетінің туындыларының бірі болды. Осылайша, қатал және радикалды Жан-Поль Сартр немесе Альберт Камю емес, ойыншыл және консервативті Морис Дрюон, жас Владимир Путин сияқты орыс библиофильдері үшін Францияның дауысы болды. Путин Ресей президенті болғаннан кейін, әдебиеттегі қаһарманымен күтпеген достық қарым-қатынас орнатты. Massie былай қосты:
Blockquote|Les Rois maudits (The Accursed Kings) was one of the few works of contemporary western literature to be published in Russian in the Soviet Union in the 1960s. Thus, the playful, arch conservative Maurice Druon, not the dour and radical Jean Paul Sartre or Albert Camus, became the voice of France to Russian bibliophiles, including the young Vladimir Putin. When Putin became president of Russia, he started an unlikely friendship with his literary hero. Massie added:
Blockquote|There are murders galore in these books—one queen is strangled, one king poisoned and another thought to be poisoned while still a baby at his christening. There is skulduggery, conspiracy and civil war. There are men of great ability and few scruples, and scarcely a page without dramatic incident The characters are impressive, but few are admirable. Almost the only likeable one is the young Siennese banker Guccio—and bankers are important figures in the novels, for Druon never lets us forget that even in his world of kings, barons and knights, it is money that rules, money that oils the wheels of war and politics The novels are not recommended to the squeamish, but anyone with strong nerves will delight in them. Few figures in literature are as terrible as the Countess Mahaut, murderer and maker of kings. In a 2013 Booklist Starred Review, David Pitt called the novel "historical fiction on a grand scale, full of political intrigue, family drama, and characters who, while drawn from life, are larger than it". Russell Miller wrote for Library Journal:
Blockquote|Adding to the intrigue is Druon's marvelous depiction of the swirl of those lives that move around him Seasoned with sex, betrayal, brutal warfare, cold pragmatic calculating, and curses from the lips of martyrs dying at the stake, this tale cuts a memorable swath through the reader's imagination. The flavor of the times, the smells, sounds, values, and superstitions give this work a fine readability as well as a sensation of reality. The Times Literary Supplement described it as "barbaric, sensual, teeming with life, based in wide reading and sound scholarship among the best historical novels".
Бұл кітаптарда өлтіру оқиғалары көп – бір патшайым тұншықтырылып, бір патша уланады, ал тағы біреуінің бала кезінде крещение кезінде уланғаны күдіктенеді. Бұл жерде жала жабу, қастандық және азаматтық соғыс бар. Үлкен қабілетке ие, бірақ аз ғибратты адамдар көп, және бір беті де драмалық оқиғасыз өтпейді. Кейіпкерлер әсерлі, бірақ көбісі құрметке лайық емес. Шамалы ғана ұнайтын кейіпкер – жас Сиендік банкир Гуччо, ал банкирлер романның маңызды тұлғалары, себебі Дрюон патшалар, барондар және рыцарьлар әлемінде де ақшаның билік ететінін, соғыс пен саясаттың дөңгелектерін ақшаның майлайтынын ешқашан ұмытпайды. Романды әлжуаз адамдарға ұсынбаймыз, бірақ мықты жүйкелері барлар оны ұнатады. Әдебиетте Махаут графинясы сияқты қорқынышты кейіпкерлер сирек, ол кісі өлтіруші және патша жасайтын адам. 2013 жылғы Booklist журналының ерекше шолуында Дэвид Питт бұл романды "саяси интрига, отбасылық драмаға толы, өмірден алынған, бірақ одан да үлкен кейіпкерлерді бейнелейтін тарихи шығарма" деп атады. Рассел Миллер Library Journal үшін жазған:
Blockquote|Les Rois maudits (The Accursed Kings) was one of the few works of contemporary western literature to be published in Russian in the Soviet Union in the 1960s. Thus, the playful, arch conservative Maurice Druon, not the dour and radical Jean Paul Sartre or Albert Camus, became the voice of France to Russian bibliophiles, including the young Vladimir Putin. When Putin became president of Russia, he started an unlikely friendship with his literary hero. Massie added:
Blockquote|There are murders galore in these books—one queen is strangled, one king poisoned and another thought to be poisoned while still a baby at his christening. There is skulduggery, conspiracy and civil war. There are men of great ability and few scruples, and scarcely a page without dramatic incident The characters are impressive, but few are admirable. Almost the only likeable one is the young Siennese banker Guccio—and bankers are important figures in the novels, for Druon never lets us forget that even in his world of kings, barons and knights, it is money that rules, money that oils the wheels of war and politics The novels are not recommended to the squeamish, but anyone with strong nerves will delight in them. Few figures in literature are as terrible as the Countess Mahaut, murderer and maker of kings. In a 2013 Booklist Starred Review, David Pitt called the novel "historical fiction on a grand scale, full of political intrigue, family drama, and characters who, while drawn from life, are larger than it". Russell Miller wrote for Library Journal:
Blockquote|Adding to the intrigue is Druon's marvelous depiction of the swirl of those lives that move around him Seasoned with sex, betrayal, brutal warfare, cold pragmatic calculating, and curses from the lips of martyrs dying at the stake, this tale cuts a memorable swath through the reader's imagination. The flavor of the times, the smells, sounds, values, and superstitions give this work a fine readability as well as a sensation of reality. The Times Literary Supplement described it as "barbaric, sensual, teeming with life, based in wide reading and sound scholarship among the best historical novels".
Бұл романға қосымша интриганы Дрюонның оның төңірегінде айналатын өмірдің құйылысын керемет бейнелеуі қосады. Секс, сатқындық, қатыгез соғыс, суық есептеу, және бағанада өлетін шейіттердің лағып айтқан қарғыстарымен дәмделген бұл әңгіме оқырманның қиялында ұзақ сақталарлық із қалдырады. Осы заманның атмосферасы, иістері, дыбыстары, құндылықтары және сенімдері осы туындыға жақсы оқылуға және шындық сезімін береді. The Times Literary Supplement бұл романды "барбарлық, сезімтал, өмірге толы, кеңінен оқылған және сағындырған зерттеулерге негізделген, тарихи романдардың ең жақсыларының бірі" деп сипаттады.
Blockquote|Les Rois maudits (The Accursed Kings) was one of the few works of contemporary western literature to be published in Russian in the Soviet Union in the 1960s. Thus, the playful, arch conservative Maurice Druon, not the dour and radical Jean Paul Sartre or Albert Camus, became the voice of France to Russian bibliophiles, including the young Vladimir Putin. When Putin became president of Russia, he started an unlikely friendship with his literary hero. Massie added:
Blockquote|There are murders galore in these books—one queen is strangled, one king poisoned and another thought to be poisoned while still a baby at his christening. There is skulduggery, conspiracy and civil war. There are men of great ability and few scruples, and scarcely a page without dramatic incident The characters are impressive, but few are admirable. Almost the only likeable one is the young Siennese banker Guccio—and bankers are important figures in the novels, for Druon never lets us forget that even in his world of kings, barons and knights, it is money that rules, money that oils the wheels of war and politics The novels are not recommended to the squeamish, but anyone with strong nerves will delight in them. Few figures in literature are as terrible as the Countess Mahaut, murderer and maker of kings. In a 2013 Booklist Starred Review, David Pitt called the novel "historical fiction on a grand scale, full of political intrigue, family drama, and characters who, while drawn from life, are larger than it". Russell Miller wrote for Library Journal:
Blockquote|Adding to the intrigue is Druon's marvelous depiction of the swirl of those lives that move around him Seasoned with sex, betrayal, brutal warfare, cold pragmatic calculating, and curses from the lips of martyrs dying at the stake, this tale cuts a memorable swath through the reader's imagination. The flavor of the times, the smells, sounds, values, and superstitions give this work a fine readability as well as a sensation of reality. The Times Literary Supplement described it as "barbaric, sensual, teeming with life, based in wide reading and sound scholarship among the best historical novels".