Нацистік концлагерь күзетшісінің қылмыстары және кешірімсіздігі

Кіріспе

Неміс соғыс қылмыскері және нацистік концлагерь күзетшісі Элис Орловски (30 қыркүйек 1903 – 21 мамыр 1976) – Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Германия басып алған Польшада (1939–1945) бірнеше нацистік концлагерьде күзетші болып қызмет еткен. Соғыстан кейін Польша соты оны адамзатқа қарсы қылмыстар жасағаны үшін кінәлі деп тапты және ол Польшада 10 жыл түрмеде отырды. 1973 жылы 70 жастағы Орловски Батыс Германияда зейнеткер болып тұрғанда, Холокостқа сілтеме жасап, "жұмыстың жартысы ғана бітті" деген сөздерді айтты. Ол дереу тұтқындалып, антисемиттік мәлімдеме жасағаны үшін айыпталып, 10 айға бас бостандығынан айырылды.

Соғыс уақыты

1903 жылы Берлин қаласында Алиса Минна Элизабет Эллинг дүниеге келді. 1941 жылы Германиядағы Равенсбрюк концлагерінде күзетшілікке оқытыла бастады. 1942 жылдың қазан айында ол Германияның Польшадағы Люблин қаласына жақын орналасқан Майданек лагеріне Штуцштаффель (СС) Ауфсехерин ретінде таңдалды. Ол жерде Гермин Браунштейнермен бірге ең қатыгез бақылаушылардың бірі ретінде танылды. Олар газ камераларына жіберілетін әйелдерді жүк көліктеріне тиеп жүретін. Егер бала қалса, екеуі оны ересектердің үстіне, жүктейтіндей етіп лақтырып, есікті жауып қоятын. Орловски әйелдердің жаңа топтарының келуін жиі күтетін. Содан кейін ол тұтқындарды, әсіресе көздерін қамшымен сапырып жазалайтын. Майданекте Орловски сұрыптау алаңдарында Kommandoführerin (Жұмыс бөлімшесінің бастығы) шеніне көтерілді. СС Ауфсехерин ретінде Орловски 100-ден астам әйелдерді бақылады, олар газбен өлтірілген тұтқындардан алынған заттарды сұрыптайтын: сағаттар, терілер, пальтолар, алтын, зергерлік бұйымдар, ақша, ойыншықтар, көзілдіріктер және т.б. Лагерь эвакуацияланғаннан кейін, немістер Орловскиді Польшаның неміс оккупациясы астындағы Краков қаласына жақын орналасқан, атышулы Краков Плашов концлагеріне жіберді. Плашовта Орловски Лагерь көшесіндегі жұмыс тобын басқарды және қатыгездігімен танымал болды. 1945 жылдың қаңтар айының басында Орловски Аушвиц-Биркенауға өлім шеруіне жіберілген СС әйелдерінің қатарында болды. Осы кезде оның бұрынғы қатыгездік және садизмге толы мінез-құлқы көбірек адамгершілікке толы болып өзгерді. 1945 жылдың қаңтар айының ортасында Аушвиттен Лослауға жасалған өлім шеруінде Орловски тұтқындарға демеу берді, тіпті олармен бірге сыртта жерде ұйықтады. Ол шөлдегендерге су да әкелді. Оның мінез-құлқының неге өзгергені белгісіз, бірақ кейбіреулер ол соғыстың аяқталуға жақын екенін сезінгендіктен, оны соғыс қылмыскері ретінде соттауға дайын болған деп болжайды. Орловски күзетші ретінде Равенсбрюкке қайта оралды. 1973 жылы Орловски Кельндегі дүкенде тұрғанда, "жұмыстың жартысы ғана аяқталды" деп шағымданды, бұл еврейлерді жоюға қатысты еді. Осыған байланысты ол жек көрушілік сөздер айтқандығы үшін тұтқындалды. Батыс Германия соты оны антисемиттік пікірлер білдіргені үшін кінәлі деп танып, 10 айға бас бостандығынан айырды, оның 8 айын ол өтеді. 1975 жылы Батыс Германия билігі Орловскині Майданекте жасаған қылмыстары үшін екінші рет тұтқындады. Ол үшінші Майданек процесінде сотталды. Орловски 1976 жылдың 21 мамырында сот барысында табиғи себептерден қайтыс болды.

Born as Alice Minna Elisabeth Elling in Berlin in 1903, she began to train as a guard at the Ravensbrück concentration camp in Germany in 1941. In October 1942, she was selected as one of the Schutzstaffel (SS) Aufseherin to be posted at the Majdanek camp near Lublin, in German occupied Poland, where, along with Hermine Braunsteiner, she came to be regarded as two of the most brutal overseers. They regularly loaded trucks of women destined for the gas chambers. When a child was left over, the two would throw him or her on the top of the adults like luggage, and bolt the door shut. Orlowski often awaited the arrivals of new transports of women. She would then whip the prisoners, especially across the eyes. In Majdanek, Orlowski was promoted to the rank of Kommandoführerin (Work Detail Overseer) in the sorting sheds. As the SS Aufseherin, Orlowski supervised over 100 women, who sorted through items taken from prisoners who had been gassed: watches, furs, coats, gold, jewellery, money, toys, glasses, and so on. When the camp was evacuated, the Germans sent Orlowski to the notorious Kraków Płaszów concentration camp near Kraków, in German occupied Poland. In Plaszow Kraków, Orlowski was in charge of a work detail on the Camp Street (Lager Strasse) and was known for her viciousness. In early January 1945, Orlowski was among the SS women posted on the death march to Auschwitz Birkenau and it was during this time that her behaviour, previously observed as being brutal and sadistic, became more humane. On the death march in mid January 1945 from Auschwitz to Loslau, Orlowski gave comfort to the inmates, and even slept alongside them on the ground outside. She also brought water to those who were thirsty. It is unknown why her attitude changed, but some speculate that she sensed the war was almost over and she would soon be tried as a war criminal. Orlowski ended up back at Ravensbrück as a guard. In 1973, Orlowski was at a counter in Cologne when she complained that only "half the work" had been finished, referring to the extermination of the Jews. In response, she was arrested for hate speech. A West German court found her guilty of making antisemitic remarks and sentenced her to 10 months in prison, of which she served 8 months. In 1975, the West German authorities arrested Orlowski a second time, for crimes committed in Majdanek. She was put on trial in the Third Majdanek Trial. Orlowski died from natural causes during her trial on 21 May 1976.