Кіріспе
Кашмир шалы – тибет антилопасының түгінен тоқылған. Шахтуш (парсы тілінде شاهتوش – «жүннің патшасы»), сондай-ақ Шатуш деп те аталады. Сондай-ақ, чирудың түгінен жасалған шалдар шахтуш деп аталады. Шахтуш – ең жоғары сапалы жануар түгі, одан кейін викунья түгі келеді. Чиру – жабайы, үйретілмеген жануар болғандықтан, оларды қырқу мүмкін емес, сондықтан оларды осы мақсат үшін өлтіреді. 20-ғасырдың екінші жартысында чиру популяциясы 90%-ға төмендегендіктен, 2016 жылға дейін олар халықаралық деңгейде жоғары қауіпті түрлерге жатқызылды. Қара нарықта шахтуш шалының бағасы 5000-нан 20000 долларға дейін жетеді. Өте жіңішке түйіндік диаметрінің арқасында чирудың түгі барлық жануар түктерінің ең жұқасы болып табылады. Түйіндік түк толқынды және мозаика тәрізді қабатталған, 100 микронға 5,3 қабаттан тұрады. Түктің шеті қалыңдау келеді, сондықтан түйіннің диаметрі түктің бойымен біркелкі емес. Түктің түсі неғұрлым ақылды болса, соғұрлым ашық түстерге бояуға болады. Қорғаушы түктер төменгі түктерден сұрыптау арқылы бөлінеді. Дегенмен, түйіннің нәзіктігі мен төмен тартылу күшіне байланысты сұрыптау тек қолмен және толық емес жүргізіледі, нәтижесінде шарфтарда қорғаушы түктер кездеседі. Шахтуштағы ұсақ ауа көпіршіктерінің арқасында қорғаушы түктер жарық микроскопы астында қалыпты тас плиталар сияқты көрінеді. Сондықтан 1950 жылдары шамамен бір миллионға жуық болған популяция 1998 жылы шамамен 45 000-ға немесе 2000 жылы 75 000-ға дейін күрт төмендеді, ал түрлерді қорғаудың арқасында 2009 жылға қарай шамамен 150 000 жануарға дейін қалпына келді. Шахтуш түгін иіріп, тоқып, тікбұрышты қара тоқыма немесе алмаз тәрізді тоқыма (шашме бульбул – «көкжұлдыз көзі» немесе «алмаз тоқыма») түрінде жасайды. Әйелдерге арналған шалдардың көлемі көбінесе 2 м × 1 м және салмағы шамамен 100 г, ал ерлерге арналған шалдардың көлемі көбінесе 3 м × 1,5 м (дошала деп аталады). 2000 жылдың сәуір айында британдық билік 138 шарфты заңсыз сақтағаны үшін Лондондағы сауда компаниясына айыппұл салды. 2010 және 2018 жылдар аралығында Швейцарияда барлығы 295 шарф тәркіленді, бұл жылына орташа есеппен 33 шарфқа тең келеді. (жарық микроскопы немесе сканерлік электронды микроскоппен өлшеу).
Shahtoosh (from Persian شاهتوش 'king of wools'), also known as Shatoush, is a wool obtained from the fur of the chiru (Pantholops hodgsonii, also called Tibetan antelope). Also, shawls made from the wool of the chiru are called shahtoosh. Shahtoosh is the finest animal wool, followed by vicuña wool. As undomesticated wild animals, the chirus cannot be shorn, so they are killed for this purpose. Due to the severe decline of the chiru population by 90% in the second half of the 20th century, they were internationally classified as a critically endangered species until 2016. On the black market, shahtoosh shawls fetch prices ranging from $5,000 to $20,000. Because of the small fiber diameter, the down hair of the chirus is the finest of all animal hairs. The down hair is wavy and mosaic scaled with a scale spacing of 5.3 scales per 100 microns. At the scale edge, the hair is thicker, making the fiber diameter uneven along the length of the hair. The lighter the hair color, the lighter shades can be dyed. The guard hairs are separated from the down hair by sorting. However, due to the fineness and low tensile strength of the fiber, sorting can only be done manually and incompletely, resulting in guard hairs in scarves. Due to tiny air bubbles in the hair, the guard hairs of shatoosh show a pattern like laid stone slabs under a light microscope. Therefore, the population of about one million in the 1950s dropped drastically to an estimated 45,000 (1998 estimate) or 75,000 (2000 estimate) and recovered to about 150,000 animals by 2009 due to species protection. Shahtoosh wool is spun and woven, either in rectangular plain weave or diamond shaped plain weave (called chashme bulbul 'eye of the nightingale' or 'diamond weave'). Shawls for women are often 2 m × 1 m in size and weigh circa 100 g, while shawls for men are often 3 m × 1.5 m (called doshala). In April 2000, British authorities fined a London based trading company for the illegal possession of 138 scarves. Between 2010 and 2018, a total of 295 scarves were confiscated in Switzerland, corresponding to an average of 33 scarves per year. measurement under a light microscope or a scanning electron microscope).
Тарих
Император Акбардың тұсында императорлық киім-кешек кең көлемде тус немесе шахтұзды пайдалана бастады. Бұл ең қымбат, ең жылы және ең нәзік шал еді. Ол саусақтың жүзігінен өте алатындай жұмсақ болатын. Оның табиғи түстері – қара, ақ және қызыл. Әңгімеге қарағанда, Акбар бірде ақ түсті шалды қызылға бояуға бұйрық берген, бірақ шал бояуды қабылдамаған. Содан бері адамдар оны тек табиғи түстерінде ғана қолдана бастады.