Хафсидтер династиясы: Солтүстік Африка тарихынан (Hafsidter dinastiasi: Soltüstik Afrika tarihynan)
Hafsid dynasty
Хафсидтер: Солтүстік Африкадағы 1229-1574 жылдар аралығындағы бербер әулеті. Тарихы, негізін қалаушысы Әбу Хафс Омар ибн Яхья және Альмохад дәуірінен бастау алады.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1229–1574 жылдар аралығында Солтүстік Африкадағы сүнни берберлер династиясы, Крит династиясы.
1229–1574 Sunni Berber dynasty in North Africa
the Cretan dynasty
Алмохад Ифрикия
Хафсидтер бербер тегінен шыққан. Династияның атасы (олардың аты одан шыққан) – Әбу Хафс Омар ибн Яхья әл-Хинтати, қазіргі Мароккодағы ірі Масмуда конфедерациясына жататын Хинтата тайпалық конфедерациясынан бербер. Ол Альмохадтардың ең жоғары саяси органдарының бірі – Ондық Кеңестің мүшесі және Альмохад қозғалысының негізін қалаушы Ибн Тумарттың жақын серігі болды. Ол Альмохадтар провинцияның әкімшілік астанасы ретінде таңдаған Тунисте орналасты. Оның тағайындалуы аймақтағы Альмохад билігіне қарсы шабуыл жасаған Яхья ибн Ғанияның жеңілісінен кейін болды. Әбу Мұхаммед Абд әл-Вахид тәртіпті сақтауда өте тиімді болды. Халифа оған басқаруда елеулі дербестік берді, ішінен оны осы қиын қызметті қабылдауға көндіру үшін. Бұл болашақ Хафсид мемлекетінің негізін қалады. Сол жылы Сиджилмаса мен Сеута (Сабта) да оның билігін мойындады.
The Hafsids were of Berber descent, The ancestor of the dynasty (from whom their name is derived), was Abu Hafs Umar ibn Yahya al Hintati, a Berber from the Hintata tribal confederation, which belonged to the greater Masmuda confederation in present day Morocco. He was a member of the Council of Ten, one of the highest Almohad political bodies, and a close companion of Ibn Tumart, the Almohad movement's founder. He was established in Tunis, which the Almohads had chosen as the province's administrative capital. His appointment came in the wake of the defeat of Yahya Ibn Ghaniya, who had launched a serious attack against Almohad authority in the region. Abu Muhammad Abd al Wahid was ultimately quite effective in keeping order. The caliph had granted him a significant degree of autonomy in governing, partly to help persuade him to accept this difficult position in the first place. This laid the groundwork for a future Hafsid state. That same year, Sijilmasa and Ceuta (Sabta) also recognized his authority,
Оның билігі тұсында Франция королі Людовик IX басқарған Екінші крест жорығы сәтсіз аяқталды. Карфагенге қонғаннан кейін, Людовик 1270 жылы әскерінің арасында тараған аурудан, дизентериядан қайтыс болды. 1277 жылы әл-Мустансир қайтыс болғаннан кейін Хафсидтер арасында іріткі салу туды, оған Арагонның араласуы одан әрі күшейтті. Бастапқы бөліністен кейін, алғашқы сәттілікті қайта біріктіруді батыс тармағының билеушісі Әбу Яхья Әбу Бакр II жүзеге асырды, ол Тунисті бақылауға алды.
It was during his reign that the failed Eighth Crusade took place, led by Louis IX of France. After landing at Carthage, Louis died of dysentery in the middle of his army decimated by disease in 1270. After al Mustansir's death in 1277, the Hafsids were riven by internal conflict, aggravated by interference from Aragon. After the initial split, the first successful reunification took place under Abu Yahya Abu Bakr II , the ruler of the western branch who managed to take control of Tunis.
Апигейі
Маринидтер қатері аяқталғаннан кейін Хафсидтерді қайта біріктіруге жасалған әрекеттер 1370 жылы Бежая және Константиннің әмірі Әбу әл-Аббас Ахмад II Тунисті жаулап алғанға дейін сәтсіз аяқталды. 1424 жылы ол Зайянид сұлтаны Әбу Мәлік Абд әл-Вахидті жеңіп, тағы бір Зайянидті, Әбу Абдалла Мұхаммед IV-ті Тлемсен тағына өзінің вассалы ретінде отырғызды. Шамамен сол уақытта (болжам бойынша 1426 жылы), Әбу Фарис Әбд әл-Әзиз Әбд әл-Хақ II-ні Фездегі Маринидтер тағына отырғызуға көмектесті – Әбу Закария Яхья әл-Ваттасидің регенттігімен – және осылайша одан Хафсидтердің жоғарылығын мойындауға қол жеткізді. 1429 жылы Хафсидтер Мальта аралына шабуыл жасап, 3000 құлды алып кетті, бірақ аралды жаулап алмады. Каид Ридаван шабуыл кезіндегі әскери жетекші болды. Алған пайда үлкен құрылыс жобаларына, сондай-ақ өнер мен мәдениетті қолдауға жұмсалды. Дегенмен, пираттық христиандардың қарсы шараларына әкеп соқты, олар бірнеше рет Хафсидтердің жағалау қалаларына шабуыл жасады және крест жорықтары ұйымдастырды, мысалы, Барбария крест жорығы (1390), Бона крест жорығы (1399) және 1423 жылы Джербаны басып алу. Әбу Фарис Абд әл-Әзиз II 1434 жылы Тлемсенге қарсы кезекті жорық кезінде қайтыс болды. Ол 1462 және 1466 жылдары Тлемсенге екі жорық ұйымдастырды және Зайянидтерді өзінің вассалдарына айналдырды, ал Мароккодағы Ваттасид мемлекеті де оның билігін ресми түрде қабылдады. Осылайша, Мағриб аймағының барлығы қысқа мерзімге Хафсидтердің жоғарылығына бағынды. Османдық қатеріне байланысты, Хафсидтер 1535 жылдан кейін Испанияның вассалдары болды. Османдықтар 1569 жылы Тунисті қайта басып алып, оны төрт жыл бойы өздерінің билігінде ұстады. 1573 жылы оны Австрияның Дон Хуан князі қайта басып алды. Османдықтар 1574 жылы Тунисті қайта басып алды, ал Хафсидтердің соңғы халифасы Мұхаммед VI Константинопольге жеткізіліп, Испаниямен байланысы болғаны және Осман сұлтаны Мекке мен Мединаны бақылауға алғаннан кейін Халифа титулын иеленгісі келгендіктен өлім жазасына кесілді.
After the Marinid threat ended, attempts to reunify the Hafsids failed until Abu al Abbas Ahmad II , the emir of Béjaïa and Constantine, conquered Tunis in 1370. In 1424, he defeated the Zayyanid sultan, Abu Malik Abd al Wahid, and placed another Zayyanid, Abu Abdallah Muhammad IV, on the throne of Tlemcen as his vassal. Around the same time (probably in 1426), Abu Faris Abd al Aziz also helped to install Abd al Haqq II on the Marinid throne in Fez – under the regency of Abu Zakariya Yahya al Wattasi – and thus obtained from him a recognition of Hafsid suzerainty. In 1429, the Hafsids attacked the island of Malta and took 3000 slaves, although they did not conquer the island. Kaid Ridavan was the military leader during the attack. The profits were used for a great building programme and to support art and culture. However, piracy also provoked retaliation from the Christians, which several times launched attacks and crusades against Hafsid coastal cities such as the Barbary crusade (1390), the Bona crusade (1399) and the capture of Djerba in 1423. Abu Faris Abd al Aziz II died in 1434 during another expedition against Tlemcen. He led two expeditions to Tlemcen in 1462 and 1466 and made the Zayyanids his vassals, while the Wattasid state in Morocco also formally accepted his authority. The entire Maghreb was thus briefly under Hafsid suzerainty. Due to the Ottoman threat, the Hafsids were vassals of Spain after 1535. The Ottomans again conquered Tunis in 1569 and held it for four years. Don Juan of Austria recaptured it in 1573. The Ottomans reconquered Tunis in 1574, and Muhammad VI, the last Caliph of the Hafsids, was brought to Constantinople and was subsequently executed due to his collaboration with Spain and the desire of the Ottoman Sultan to take the title of Caliph as he now controlled Mecca and Medina.
Хафсид билеушілері
С. н. АтыТуған күніӨлген күніТөкім сүруЕскертпелер – Әбу Мұхаммед Абд әл-Вахид ибн Әби Хафсбелгісіз12221207–1222Сұлтан емес, жергілікті кіші басшы. – Әбу Мұхаммед Абд Алла ибн Абд әл-Вахидбелгісіз12291222–1229Сұлтан емес, жергілікті кіші басшы.1st Әбу Закария Яхья12035 қазан 12491229–12492nd Мұхаммед I әл-Мустансир122812771249–12773rd Яхья II әл-Ватиқбелгісіз12791277–12794th Ибраһим Iбелгісіз12831279–12835th Абд әл-Азиз Iбелгісіз128312836th Ибн Әби Умарабелгісіз12841283–12847th Әбу Хафс Умар ибн Яхьябелгісіз12951284–12958th Әбу Асида Мұхаммед II1279қыркүйек 13091295–13099th Әбу Яхья Әбу Бакр әш-Шаһидбелгісізқыркүйек 1309130910th Әбу л-Бақа Халид ан-Насрибелгісіз13111309–131111th Абд әл-Вахид Закария ибн әл-Лихьяни125313261311–131712th Әбу Дарба Мұхаммед әл-Мустансирбелгісіз13231317–131813th Әбу Яхья Әбу Бакр IIбелгісіз19 қазан 13461318–134614th Әбу л-Аббас Ахмедбелгісіз1346134615th Әбу Хафс Умар IIбелгісіз13471346–134716th Әбу әл-Аббас Ахмед әл-Фадл әл-Мутаваккилбелгісіз13501347–135017th Әбу Исақ Ибраһим IIқазан немесе қараша 133619 ақпан 13691350–136918th Әбу л-Бақа Халид IIбелгісізқараша 13701369–137019th Ахмед II13293 маусым 13941370–139420th Абд әл-Азиз II1361шілде 14341394–143421st Әбу Абд Алла Мұхаммед әл-Мунтасирбелгісіз16 қыркүйек 14351434–143522nd Әбу 'Амр 'Усманақпан 1419қыркүйек 14881435–148823rd Әбу Закария Яхья IIбелгісіз14891488–148924th Абд әл-Му'мин (Хафсид)белгісіз14901489–149025th Яхья Закариябелгісіз14941490–149426th Әбу Абдалла Мұхаммед IV әл-Мутаваккилбелгісіз15261494–152627th Мұхаммед V (“Мулай Хасан”)белгісіз15431526–154328th Ахмед IIIш. 1500тамыз 15751543–1569Османдық жаулап алу (1569–1573)29th Мұхаммед VIбелгісіз15941573–1574
S. n. NameBirth dateDeath dateReignNotes –Abu Muhammad Abd al Wahid ibn Abi Hafsunknown12221207–1222Not yet a sultan, just a local minor leader. – Abu Muhammad Abd Allah ibn Abd al Wahidunknown12291222–1229Not yet a sultan, just a local minor leader.1stAbu Zakariya Yahya12035 October 12491229–12492ndMuhammad I al Mustansir122812771249–12773rdYahya II al Wathiqunknown12791277–12794thIbrahim Iunknown12831279–12835thAbd al Aziz Iunknown128312836thIbn Abi Umaraunknown12841283–12847thAbu Hafs Umar bin Yahyaunknown12951284–12958thAbu Asida Muhammad II1279September 1309 1295–13099thAbu Yahya Abu Bakr ash ShahidunknownSeptember 1309130910thAbu l Baqa Khalid An Nasrunknown13111309–131111thAbd al Wahid Zakariya ibn al Lihyani125313261311–131712thAbu Darba Muhammad Al Mustansirunknown13231317–131813thAbu Yahya Abu Bakr IIunknown19 October 13461318–134614thAbu l Abbas Ahmadunknown1346134615thAbu Hafs Umar IIunknown13471346–134716thAbu al Abbas Ahmad al Fadl al Mutawakkilunknown13501347–135017thAbu Ishaq Ibrahim IIOctober or November 133619 February 13691350–136918thAbu l Baqa Khalid IIunknownNovember 13701369–137019thAhmad II13293 June 13941370–139420thAbd al Aziz II1361 July 14341394–143421stAbu Abd Allah Muhammad al Muntasirunknown16 September 14351434–143522ndAbu 'Amr 'UthmanFebruary 1419September 14881435–148823rdAbu Zakariya Yahya IIunknown14891488–148924thAbd al Mu'min (Hafsid)unknown14901489–149025thYahya Zakariyaunknown14941490–149426thAbu Abdallah Muhammad IV al Mutawakkilunknown15261494–152627thMuhammad V (“Moulay Hasan”)unknown15431526–154328thAhmad IIIc. 1500August 15751543–1569Ottoman conquest (1569–1573)29thMuhammad VIunknown15941573–1574