Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Психикалық бұзылу, созылмалы депрессиямен сипатталатын, мольдың туысы.
Mental disorder characterized by chronic depression
the genus of moth
Дистимия (///d//ɪ//s/'/θ//aɪ//m//i//ə/ dihsTHIYmeeuh), сондай-ақ тұрақты депрессиялық бұзылу (PDD) деп те аталады, бұл көбінесе көңіл-күйдің бұзылуы болып табылады. Үлкен депрессиялық бұзылу сияқты танымдық және физикалық проблемаларды қамтиды, бірақ симптомдары ұзаққа созылады. Роберт Шпиццер бұл ұғымды 1970-ші жылдардың соңында "депрессивті тұлға" терминін алмастыру үшін пайдаланған. Психикалық бұзылулардың диагностикалық және статистикалық нұсқаулығы IV (DSM IV) бойынша, дистимия – кем дегенде екі жылға (балалар мен жасөспірімдер үшін бір жылға) созылатын созылмалы депрессияның ауыр түрі. Дистимия үлкен депрессиялық бұзылыстың жеңіл түрі емес, және кейбір жағдайларда одан да қабілетсіздікке ұшыратуы мүмкін. Дистимия созылмалы ауру болғандықтан, диагноз қойылған жағдайда, ауыратындар көп жыл бойы симптомдарды бастан кешіруі мүмкін, тіпті диагноз қойылмауы да мүмкін. Осының салдарынан, олар депрессияның өз мінез-құлқының бір бөлігі деп ойлауы мүмкін, сондықтан олар өз симптомдары туралы дәрігерлермен, отбасы мүшелерімен немесе достарымен бөліспеуі мүмкін. DSM 5-те дистимия тұрақты депрессиялық бұзылумен ауыстырылды. Бұл жаңа жағдайға созылмалы үлкен депрессиялық бұзылу және бұрынғы дистимиялық бұзылу да кіреді. Бұл өзгеріс екі жағдайдың арасында маңызды айырмашылықтардың жоқтығына байланысты жасалды.
Dysthymia (///d//ɪ//s/'/θ//aɪ//m//i//ə/ dihsTHIYmeeuh), also known as persistent depressive disorder (PDD), specifically a disorder primarily of mood, consisting of similar cognitive and physical problems as major depressive disorder, but with longer lasting symptoms. The concept was used by Robert Spitzer as a replacement for the term "depressive personality" in the late 1970s. In the Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders IV (DSM IV), dysthymia is a serious state of chronic depression, which persists for at least two years (one year for children and adolescents). Dysthymia is not a minor form of major depressive disorder, and for some may be more disabling. As dysthymia is a chronic disorder, those with the condition may experience symptoms for many years before it is diagnosed, if diagnosis occurs at all. As a result, they may believe that depression is a part of their character, so they may not even discuss their symptoms with doctors, family members or friends. In the DSM 5, dysthymia is replaced by persistent depressive disorder. This new condition includes both chronic major depressive disorder and the previous dysthymic disorder. The reason for this change is that there was no evidence for meaningful differences between these two conditions.
Белгілері мен симптомдары
Дистимияның ерекшеліктері – ұзаққа созылған депрессивті көңіл күй, сонымен қатар кемінде екі басқа симптоммен қатар жүреді, олар ұйқысыздық немесе гиперсомния, шаршау немесе энергияның төмендеуі, тамақтанудағы өзгерістер (көбейіп немесе азайып), өзіне сенімсіздік немесе үмітсіздік сезімі болуы мүмкін. Концентрацияның төмендеуі немесе шешім қабылдаудағы қиындықтар да мүмкін симптом ретінде қарастырылады. Балалар мен жасөспірімдерде жиі кездесетін симптомның бірі – тітіркену. Дистимияның жеңіл түрлері адамдардың стрестен қашуына және сәтсіздікке ұшырау мүмкіндігінен сақтануына әкелуі мүмкін. Дистимияның ауыр түрлерінде адамдар күнделікті іс-әрекеттерден шеттеуі мүмкін. Олар әдеттегі қызығушылықтарынан және ойын-сауықтарынан ләззат алмайды. Дистимияны диагностикалау қиын болуы мүмкін, себебі симптомдардың айқындығы төмен, ал пациенттер оларды әлеуметтік жағдайларда жасыра алады, бұл симптомдарды анықтауды басқалар үшін қиын жасайды. Сонымен қатар, дистимия көбінесе басқа психологиялық аурулармен бірге кездеседі, бұл дистимияның болуын анықтауды күрделендіреді, әсіресе аурулардың симптомдары үлкен ортақ белгілерге ие болғанда. Дистимиямен ауыратын адамдарда бірнеше аурудың бірдей кездесу ықтималдығы жоғары. Өзін-өзі өлтіруге бейімділік дистимиямен ауыратын адамдар үшін ерекше мәселе болып табылады. Сондықтан, үлкен депрессия, паникалық бұзылыс, жалпы алаңдаушылық, алкоголь және есірткіге тәуелділік, сондай-ақ жеке тұлғаның бұзылу белгілерін анықтау өте маңызды.
Dysthymia characteristics include an extended period of depressed mood combined with at least two other symptoms which may include insomnia or hypersomnia, fatigue or low energy, eating changes (more or less), low self esteem, or feelings of hopelessness. Poor concentration or difficulty making decisions are treated as another possible symptom. Irritability is one of the more common symptoms in children and adolescents. Mild degrees of dysthymia may result in people withdrawing from stress and avoiding opportunities for failure. In more severe cases of dysthymia, people may withdraw from daily activities. They will usually find little pleasure in usual activities and pastimes. Diagnosis of dysthymia can be difficult because of the subtle nature of the symptoms and patients can often hide them in social situations, making it challenging for others to detect symptoms. Additionally, dysthymia often occurs at the same time as other psychological disorders, which adds a level of complexity in determining the presence of dysthymia, particularly because there is often an overlap in the symptoms of disorders. There is a high incidence of comorbid illness in those with dysthymia. Suicidal behavior is also a particular problem with those with dysthymia. It is vital to look for signs of major depression, panic disorder, generalised anxiety disorder, alcohol and substance use disorders, and personality disorder.
Себептер
Дистимияның барлық жағдайларына тұрақты түрде қатысты белгілі биологиялық себептер жоқ, бұл осы аурудың әртүрлі себептерден туындағанын көрсетеді. Егер дистимияға күшті депрессиялық эпизод қосылса, онда бұл жағдай "қос депрессия" деп аталады.
There are no known biological causes that apply consistently to all cases of dysthymia, which suggests diverse origin of the disorder. When an intense episode of depression occurs on top of dysthymia, the state is called "double depression."
Қос күйзеліс
Қос депрессия адамда дистимияның үстіне ауыр депрессиялық эпизод пайда болғанда дамиды. Оны емдеу қиын, себебі науқастар осы ауыр депрессиялық белгілерді өз жеке басының табиғи бөлігі немесе өмірінің бақылауынан тыс жағдайы деп қабылдайды. Дистимиямен ауыратын адамдар осы белгілердің нашарлауын қажетсіз деп санауы емдеуді кешіктіруі мүмкін. Егер мұндай адамдар ем іздесе, емдеу тек ауыр депрессия белгілерін ғана қамтыса, ал дистимиялық белгілерге назар берілмесе, тиімді болмауы мүмкін. Қос депрессияға шалдыққан науқастарда үмітсіздік деңгейі қалыптыдан әлдеқайда жоғары болады. Бұл психикалық денсаулық сақтау мамандарына емдеу кезінде пациенттермен жұмыс істегенде назар аударуға болатын маңызды симптом болып табылады. Дистимиямен ауыратын және басқа адамдар арасындағы айырмашылықтарды бағалау үшін fMRI әдістерін қолданған зерттеулер осы аурудың неврологиялық көрсеткіштеріне қосымша дәлелдер тапты. Зерттеу мидың әртүрлі жұмыс істейтін бірнеше аймағын анықтады. Миндаль безі (қорқыныш сияқты эмоцияларды өңдеумен байланысты) дистимиясы бар науқастарда көбірек белсенді болды. Зерттеу инсуланың (қайғылы сезімдермен байланысты) белсенділігінің де жоғарылағанын байқады. Сонымен қатар, цингулятты жиекте (көңіл және эмоция арасындағы байланыс қызметін атқарады) белсенділік артты. Дистимиямен ауыратын адамдарды сау адамдармен салыстырған зерттеулер осы аурудың басқа да биологиялық көрсеткіштері бар екенін көрсетті. Сау адамдар өздеріне қатысты жағымсыз сипаттамалардың азырақ болатынын күтсе, дистимиямен ауыратын адамдар болашақта өздеріне қатысты жағымды сипаттамалардың азырақ болатынын күтеді. Биологиялық тұрғыдан бұл топтардың айырмашылығы дистимияға шалдыққандарға қарағанда сау адамдардың барлық оқиғаларға (жағымды, бейтарап немесе теріс) неврологиялық күту деңгейі жоғары болғандығында. Бұл дистимиямен ауыратын адамдардың эмоцияларды басып тастау арқылы, сау адамдармен салыстырғанда, өте күшті жағымсыз сезімдерден қорғануға үйренгенін көрсететін неврологиялық дәлел болып табылады. Депрессияның барлық түрлеріне, соның ішінде дистимияға генетикалық бейімділік бар деген дәлелдер бар. Бір жұп және әртүрлі жұп егіздерді зерттеуде, бір жұп егіздердің екеуінің депрессияға шалдығуының ықтималдығы әртүрлі жұп егіздерге қарағанда жоғары екені анықталды. Бұл дистимияның дамуына тұқым қуалаушылықтың әсер ететінін көрсетеді. Әдебиетте жақында HPA осіне (мидегі стресске жауап ретінде белсендірілетін құрылымдар) және оның дистимиямен байланысына (мысалы, кортикотропин босататын гормонның (CRH) және аргинин вазопрессинінің (AVP) фенотиптік вариациялары, сондай-ақ бүйрек үсті безінің қызметінің төмендеуі) және мидың алдыңғы бөлігіндегі серотонергиялық механизмдерге қатысты жаңа модель пайда болды. Бұл модель әлі болжамдық сипатта болғандықтан, одан әрі зерттеулер қажет.
Double depression occurs when a person experiences a major depressive episode on top of the already existing condition of dysthymia. It is difficult to treat, as patients accept these major depressive symptoms as a natural part of their personality or as a part of their life that is outside of their control. The fact that people with dysthymia may accept these worsening symptoms as inevitable can delay treatment. When and if such people seek out treatment, the treatment may not be very effective if only the symptoms of the major depression are addressed, but not the dysthymic symptoms. Patients with double depression tend to report significantly higher levels of hopelessness than is normal. This can be a useful symptom for mental health services providers to focus on when working with patients to treat the condition. Another study, which used fMRI techniques to assess the differences between individuals with dysthymia and other people, found additional support for neurological indicators of the disorder. This study found several areas of the brain that function differently. The amygdala (associated with processing emotions such as fear) was more activated in dysthymia patients. The study also observed increased activity in the insula (which is associated with sad emotions). Finally, there was increased activity in the cingulate gyrus (which serves as the bridge between attention and emotion). A study comparing healthy individuals to people with dysthymia indicates there are other biological indicators of the disorder. An anticipated result appeared as healthy individuals expected fewer negative adjectives to apply to them, whereas people with dysthymia expected fewer positive adjectives to apply to them in the future. Biologically these groups are also differentiated in that healthy individuals showed greater neurological anticipation for all types of events (positive, neutral, or negative) than those with dysthymia. This provides neurological evidence of the dulling of emotion that individuals with dysthymia have learned to use to protect themselves from overly strong negative feelings, compared to healthy people. There is some evidence of a genetic basis for all types of depression, including dysthymia. A study using identical and fraternal twins indicated that there is a stronger likelihood of identical twins both having depression than fraternal twins. This provides support for the idea that dysthymia is caused in part by heredity. A new model has recently surfaced in the literature regarding the HPA axis (structures in the brain that get activated in response to stress) and its involvement with dysthymia (e. g. phenotypic variations of corticotropin releasing hormone (CRH) and arginine vasopressin (AVP), and down regulation of adrenal functioning) as well as forebrain serotonergic mechanisms. Since this model is highly provisional, further research is still needed.
Алдын алу
Дистимияның пайда болуына толыққанды жолмен алдын алу мүмкін болмаса да, оның әсерін азайтуға көмектесетін бірнеше ұсыныс бар. Дистимия көбінесе бала кезінде басталатындықтан, тәуекел топтарына жататын балаларды анықтау маңызды. Балаларға стресті басқаруға, жағдайға төзімділікті арттыруға, өздеріне сенімділікті дамытуға және берік әлеуметтік қолдау желісін құруға көмектесу тиімді болуы мүмкін. Бұл шаралар дистимиялық белгілердің пайда болуын болдырмауға немесе оларды кейінге қалдыруға көмектеседі.
Though there is no clear cut way to prevent dysthymia from occurring, there are some suggestions to help reduce its effects. Since dysthymia often appears first in childhood, it is important to identify children who may be at risk. It may be beneficial to work with children in helping to control their stress, increase resilience, boost self esteem, and provide strong social support networks. These tactics may be helpful in warding off or delaying dysthymic symptoms.
Емдеу әдістері
Тұрақты депрессиялық бұзылысты психотерапия және фармакотерапия арқылы емдеуге болады. Емдеудің жалпы қарқыны мен табыстылығы созылмаған депрессияға қарағанда сәл төмен, ал психотерапия мен фармакотерапияны бірге қолдану ең жақсы нәтижелерді көрсетеді.
Persistent depressive disorder can be treated with psychotherapy and pharmacotherapy. The overall rate and degree of treatment success is somewhat lower than for non chronic depression, and a combination of psychotherapy and pharmacotherapy shows best results.
Емдеу
Дистимияны емдеуде психотерапия тиімді болуы мүмкін. 2010 жылғы мета-анализ зерттеуінде психотерапияның бақылау топтарымен салыстырғандағы әсері шағын, бірақ маңызды болды. Дегенмен, тікелей салыстырулар көрсеткендей, психотерапия фармакотерапиядан айтарлықтай кем тиімді. Емдеудің көптеген түрлері бар, және кейбіреулері басқаларына қарағанда тиімдірек. Эмпирикалық тұрғыдан ең көп зерттелген емдеу түрі – когнитивтік-мінездік терапия. Бұл терапия түрі созылмаған депрессияға өте тиімді, сондай-ақ созылмалы депрессияға да тиімді болып көрінеді. Психотерапияның когнитивтік-мінездік талдау жүйесі (CBASP) жалпылама депрессивтік бұзылысты (ПДР) емдеу үшін арнайы жасалған. Бұл терапияның эмпирикалық нәтижелері нақты емес: кейінірек, тіпті ірі зерттеуде антидепрессанттармен емдеуге CBASP қосудың айқын пайдасы байқалған жоқ. Схемалық терапия және психодинамикалық психотерапия да ПДР үшін қолданылған, бірақ жақсы эмпирикалық нәтижелер жетіспейді. Адамдар аралық қарым-қатынас психотерапиясы да бұл бұзылысты емдеуде тиімді деп айтылған, бірақ антидепрессанттармен емдеуге қосылғанда, ол тек маргиналды пайданы көрсетеді.
Psychotherapy can be effective in treating dysthymia. In a meta analytic study from 2010, psychotherapy had a small but significant effect when compared to control groups. However, psychotherapy is significantly less effective than pharmacotherapy in direct comparisons. There are many different types of therapy, and some are more effective than others. The empirically most studied type of treatment is cognitive behavioral therapy. This type of therapy is very effective for non chronic depression, and it appears to be also effective for chronic depression. Cognitive behavioral analysis system of psychotherapy (CBASP) has been designed specifically to treat PDD. Empirical results on this form of therapy are inconclusive: a later, even larger study showed no significant benefit of adding CBASP to treatment with antidepressants. Schema therapy and psychodynamic psychotherapy have been used for PDD, though good empirical results are lacking. Interpersonal psychotherapy has also been said to be effective in treating the disorder, though it only shows marginal benefit when added to treatment with antidepressants.
Дәрі-дәрмектер
2010 жылғы мета-талдауда фармакотерапияның тиімділігі селективті серотонинді кері қабылдау ингибиторларымен (ССИИ) шектелген, трициклді антидепрессанттармен емес. 2014 жылғы мета-талдау бойынша, антидепрессанттар тұрақты депрессиялық бұзылысқа үлкен депрессиялық бұзылысқа қарағанда кемінде сондай тиімді. Дегенмен, осы зерттеу авторы дистимияны емдеуде МАОИ-лерді бірінші қадам ретінде пайдалануға кеңес бермейді, себебі олар көбінесе ССИИ сияқты препараттарға қарағанда нашар қабылданады.
In a 2010 meta analysis, the benefit of pharmacotherapy was limited to selective serotonin reuptake inhibitors (SSRIs) rather than tricyclic antidepressants (TCA). According to a 2014 meta analysis, antidepressants are at least as effective for persistent depressive disorder as for major depressive disorder. However, the author of this study cautions that MAOIs should not necessarily be the first line of defense in the treatment of dysthymia, as they are often less tolerable than their counterparts, such as SSRIs.
Комбинациялық емдеу
Фармакотерапия ғана қолданылғанда, оны фармакотерапия мен психотерапияны бірге қолданумен салыстырсақ, біріктірілген емге қатысты айқын тенденция байқалады.
When pharmacotherapy alone is compared with combined treatment with pharmacotherapy plus psychotherapy, there is a strong trend in favour of combined treatment.
Емдеуге төзімділік
Дистимияның созылмалы сипатының салдарынан, емге қарсы тұру жиі кездеседі. Бұл жағдай әйелдерде ерлерге қарағанда 38%-ға жиірек кездеседі (әйелдердің 1,8%-ы), ал ерлерде 1,3%. Америка Құрама Штаттарында дистимияның өмір бойында кездесу жиілігі 3-тен 6%-ға дейін ауытқиды. Дегенмен, жедел жәрдем көрсету орталықтарында бұл көрсеткіш 5-тен 15%-ға дейін жоғарылайды. АҚШ-тағы кездесу деңгейі басқа елдерге қарағанда сәл жоғары.
Because of dysthymia's chronic nature, treatment resistance is somewhat common. It is 38% more common in women (1.8% of women) than in men (1.3% of men). The lifetime prevalence rate of dysthymia in community settings appears to range from 3 to 6% in the United States. However, in primary care settings the rate is higher ranging from 5 to 15 percent. United States prevalence rates tend to be somewhat higher than rates in other countries.