Мексикалық халық музыкасы: Корридо дәстүрі

Кіріспе

Мексикалық повестік музыкалық дәстүр

Корридо (испанша айтылуы: [koˈriðo]) – баллада құрайтын белгілі повестік өлшемді әңгіме және поэзия. Әндер көбінесе зұлымдыққа қарсы күрес, тарих, қылмыскерлердің күнделікті өмірі, вакеро өмір салты және басқа да қоғамдық маңызды тақырыптарды қамтиды. Корридо Мексика революциясы кезінде және Солтүстік-Батыс Америка шекарасында кеңінен танымал болды, сондай-ақ Техано және Нью-Мексико музыкасының дамуының бір бөлігі болды, ол кейіннен Батыс музыкасына әсер етті. Корридо негізінен романстан туындайды және ең танымал түрінде әншінің сәлемі, оқиғаға кіріспе, оқиғаның өзі және әншінің нұсқауы мен қоштасуынан тұрады. Мексикада бұл жанр әлі де танымал. Мексикадан тыс жерлерде корридо Чилидегі Ұлттық мерекелерде, атап айтқанда "Фиестас Патриас" тойында жиі орындалады.

Тарих

Корридолар мексикалық және мексикалық-американдық мәдениетте маңызды рөл атқарады. Атауы испан тіліндегі *correr* ("жүгіру") сөзінен шыққан. Корридоның әдеттегі формуласы – сегіз жолдан тұратын төрт-алты шумақ, әр жолы сегіз буыннан құралған. Корридоның Мексикадағы тарихы ұзақ, ол 1810 жылғы Мексиканың тәуелсіздік соғысынан басталып, Мексика революциясына дейін жалғасты. Электрондық бұқаралық ақпарат құралдарының пайда болуымен (20 ғасырдың ортасы) корридо Мексикада ауызша таратуға ыңғайлы тілдік және музыкалық қарапайымдылығынан, тіпті бүлікші мақсаттармен де, маңызды ақпараттық және білім беру құралы болды. Корридоның мәдени тарихы – өмір сүретін дәстүрдің күрделіліктерін зерттейді, ол романтикадан өзгеше, себебі романтика көбінесе өткен дәуірлердің көркемдік көрінісі болып қала береді. Ауызша корридолар композитор, орындаушы және тыңдаушы арасындағы тығыз байланыстың көркемдік ауызша желісінде пайда болады. Ауызша орындалулар контексттік, бай және ән әртүрлі тыңдаушыларға жеткенде ауызша нұсқаларын ұсынады. Ауызша орындалулар ерекше мән-жайға байланысты және жан-жақты, ән әртүрлі тыңдаушылар арасында тараған сайын дамып келе жатқан бай тәжірибелерді ұсынады. Бұл динамикалық және интерактивті көркемдік процесс – жан-жақты мәдени контекстте шығармашылдар, орындаушылар мен тыңдаушылар арасындағы байланыс. Радио мен теледидар тарағаннан кейін жанр жаңа сатыға көтерілді және әлі де жетіліп келеді. Дегенмен, кейбір ғалымдар корридоны соңғы уақытта өлі немесе тоқырап қалған деп санайды (мысалы, Висенте Т. Мендоса, *El corrido mexicano*, 1954). Испан және мексикалық мәдениеттер оқшаулаудың арқасында сақталған ауылдық жерлерде романтика корридоға байланысты басқа да формаларға ие болды. Мысалы, Нью-Мексикода отарлау кезеңінде пайда болған ән – Индита, ол корридо форматына ұқсас, бірақ ән айтудың орнына әнделеді, бұл түпкілікті американдықтардың әндеріне ұқсас, сондықтан Индита деп аталды. Корридоның ең көне үлгілері – испан романстары мен еуропалық ертегілердің бейімделген нұсқалары, көбінесе ұятқа қалдырылған немесе идеалданған махаббат немесе діни тақырыптар туралы. Бұлардың ішінде (басқалармен қатар) *La Martina* (*La Esposa Infiel* романсының бейімделуі) және *La Delgadina* бар, олар кейінірек негізгі корридолардың негізгі стильдік ерекшеліктерін көрсетеді (1/2 немесе 3/4 темп және *verso menor* лирикалық композиция, яғни сегіз немесе одан аз буыннан тұратын, алты немесе одан аз шумаққа топтастырылған өлеңдер). Мексиканың тәуелсіздік соғысынан (1810–1821) басталып, Мексика революциясында (1910–1921) аяқталған кезде жанр өркендеп, жоғарыда сипатталған үш кезеңді баяндау құрылымымен бірге "эпикалық" реңктерге ие болды. Бұл әндер тек Мексика революциясының тарихи баяндамасын ғана емес, сонымен қатар Мексика мен АҚШ-тағы байланысты музыка индустриясының дамуын көрсетеді. Бұл кезең жазба және маркетингтік күш-жігердің елеулі өсуін көрсетті, оны көбінесе "жазбадағы корридоның алтын дәуірі" деп атайды, бұл жанр үшін өте өнімді кезеңді білдіреді. Орталық тұлғалар әдетте ерлік мінез-құлық көрсетеді, жергілікті элиталармен бетпе-бет келіп, заңға қарсы тұрады. Көбінесе, осы кейіпкерлер қарсыластарын алдап, ақырында қамауға алынып, өлім жазасына кесіледі. Олар мексикалық мәдениетте жоғары бағаланатын қасиеттерді, мысалы, жүрек тазалығы мен зор батылдықты бейнелейді, бұл мексикалық ерлердің нағыз үлгісін көрсетеді. Олардың жергілікті сипатына қарамастан, бұл әндер оқшаулану, қуғын-сүргін және өлім тақырыптарын зерттейді, бұл танымал корридоларда кездесетін қайғылы мотивтерді қайталайды. Кейбір корридолар махаббат оқиғалары. Көбінесе кісі өлтіру балладаларында жас әйелді сүйіктісі немесе жұбайы өлтірген жағдай суреттеледі. Бұл корридолар тарихи тұрғыдан жас әйелдердің мойынсұнуын қамтамасыз ету үшін дидактикалық құрал ретінде қызмет етті, бұл әйелдердің мінез-құлқы мен мойынсұнуына қатысты қоғамдық күтулерді көрсетеді. Романтикалық корридолар жеке тұлғалардың динамикасына назар аударады, сонымен қатар әйелдердің қоғамға енген патриархаттың жүйелі күштеріне қарсы тұруын көрсетеді, бұл Мексикадағы мәдени маңызына қызмет етеді. Бұл тек ерлер ғана емес, сонымен қатар әйелдер туралы корридолар бар, мысалы, *La Venganza de Maria*, *Laurita Garza*, *El Corrido de Rosita Alvirez* және *La Adelita*, немесе жұптар, мысалы, *La Fama de la Pareja* әнін Los Tigres del Norte орындаған. Кейбір әндер композиторларының ойдан шығарған хикаяларын қолданады. Радионың кең таралуына дейін танымал корридолар ауызша дәстүр ретінде таратылды, көбінесе оқиғалар туралы хабар тарату үшін (мысалы, *La cárcel de Cananea*) және халыққа танымал кейіпкерлер мен юмор жеткізілді, олардың көпшілігі революциядан кейінгі білім беру жүйесінің жақсаруына дейін сауатсыз болды. Революция кезінде жазылған корридолардың академиялық зерттеуі олардың Мексика бойынша жаңалықтарды таратуға, Порфирио Диас үкіметінің газеттерде таратып жатқан үгітіне жауап ретінде қолданылғанын көрсетті. Танымал корридолардың ноталық жазбалары сатылды немесе басылымдарға қосылды. Басқа корридо жазбалары көшбасшыларды, армияларды және саяси қозғалыстарды мақтау үшін немесе кейбір жағдайларда оппозицияны қысымға алу үшін үгіт ретінде тегін таратылды. Ең танымал революциялық корридо – "La Cucaracha", бұл Пачо Вилла армиясының ерліктерін мақтау және оның қарсыласы Викториано Уэртаны қызықтыру үшін қайта жазылған ескі ән. "Президенттік жүйенің" консолидациясымен (Мексика революциясынан кейінгі саяси кезең) және электрондық бұқаралық ақпарат құралдарының табысымен корридо бұқаралық коммуникация құралы ретіндегі басымдығын жоғалтты, бір жағынан фольклорлық культтың бөлігіне айналды, екінші жағынан – жаңа бүлікшілердің дауысы болды: қанағаттанбаған жұмысшылар, есірткі өсірушілер немесе сатушылар, солшыл белсенділер және эмигрант шаруалар (көбінесе АҚШ-қа). Ғалымдар бұл жанрдың "тоқырау" кезеңі деп белгілейді, ол "революциялық" немесе дәстүрлі корридоның стильдік немесе құрылымдық ерекшеліктерін өшіруге бейім, оның эволюциясын нақты және біртұтас түсінбейді. Бұл көбінесе "наркокорридо" арқылы көрінеді, олардың көпшілігі есірткі сатушылар төлеген, анонимді және жартылай сауатты композиторларға жазылған, бірақ сонымен қатар ең танымал *norteño* және *banda* әртістерінен шыққан және ең табысты және ықпалды *ranchera* композиторларының бірі жазған. Местизо мексикалық мәдени аймағында корридоның үш түрі (романтикалық, революциялық және заманауи) тірі және орындалады, сонымен қатар *valona* (Мичоакан штаты), *son arribeño* (Сьерра Горда, Гуанахуато, Идальго және Керетаро штаттары) сияқты туысқандық баяндау жанрлары да бар. Оның жандылығы мен икемділігі корридо сөздерін мексикалық емес музыкалық жанрларға, мысалы, блюз бен скаға немесе испан тілінде емес сөздермен, мысалы, Марти Роббинстің "El Paso" әніне, мексикалық аборигендер қауымдастықтары немесе АҚШ-тағы "Чикано" халқы жазған немесе аударған корридоларға негізделгенге мүмкіндік береді. Мысалы, корридо 1960 жылдары Калифорниядағы мексикалық және мексикалық-американдық шаруаларды ұйымдастыруда Луис Вальдес басқарған Teatro Campesino қолданған сүйікті құрал болды. Корридо 21 ғасырда қайта жанданды. Заманауи корридоларда есірткі сату (наркокорридолар), көші-қон, мигранттық еңбек және тіпті чупакабра сияқты заманауи тақырыптар көтеріледі.

Corridos play an essential part in Mexican and Mexican American culture. The name comes from the Spanish word correr ("to run"). A typical corrido's formula is eight quatrains with four to six lines containing eight syllables. Corridos have a long history in Mexico, starting from the Mexican War of Independence in 1810 and throughout the Mexican Revolution. Until the arrival and success of electronic mass media (mid 20th century), the corrido served in Mexico as the leading informational and educational outlet, even with subversive purposes, due to an apparent linguistic and musical simplicity that lent itself to oral transmission. The cultural history
of corridos delve into the complexities of a living tradition, contrasting with the romance, which has predominantly remained an artistic expression of bygone eras. The oral corridos emerge within an artistic verbal network of close interaction between composer, performer and audience. Oral performances are contextually, rich, and provide verbal versions as the song is transmitted along diverse listeners. Oral performances are notably contextual and immersive, offering rich experiences that evolve as the song is transmitted among diverse listeners. This dynamic and interactive artistic process is a connection between the creators, performers, and the audiences within a vibrant cultural context. After the spread of radio and television, the genre evolved into a new stage and is still in maturation. Some scholars, however, consider the corrido dead or moribund in more recent times (see, e. g. Vicente T. Mendoza, El corrido mexicano, 1954). In more rural areas where Spanish and Mexican cultures have been preserved because of isolation, the romance has also taken on other forms related to the corrido. In New Mexico, for example, a story song emerged during the colonial period known as an Indita, which loosely follows the format of a corrido, but is chanted rather than sung, similar to a Native American chant, hence the name Indita. The earliest living specimens of corrido are adapted versions of Spanish romances or European tales, mainly about disgraced or idealized love or religious topics. These, which include (among others) "La Martina" (an adaptation of the romance "La Esposa Infiel") and "La Delgadina", show the same basic stylistic features of the later mainstream corridos (1/2 or 3/4 tempo and verso menor lyric composing, meaning verses of eight or less phonetic syllables, grouped in strophes of six or fewer verses). Beginning with the Mexican War of Independence (1810–1821) and culminating during the Mexican Revolution (1910–1921), the genre flourished and acquired its "epic" tones, along with the three step narrative structure as described above. These songs not only capture the historical narrative of the Mexican Revolution but also illustrate the evolution of the associated music industry in both Mexico and the United States. This era marked a significant surge in recording and marketing efforts, often referred to as the 'Golden Era of the recorded corrido', representing a highly productive period for the genre. Central figures typically exhibit heroic behavior, confronting local elites and defying the law. Often, these protagonists display cunning to outsmart their adversaries but ultimately face tragic capture and execution. They embody traits highly valued in Mexican culture, such as purity of heart and profound courage, representing the archetype of real Mexican men. Despite their localized focus, these songs explore themes of isolation, persecution, and death, echoing the tragic motifs found in more renowned corridos. Some corridos are love stories. Often murder ballads will depict scenarios where a young woman is murdered by her lover or spouse. These corridos have historically served as didactic tools to enforce obedience among young women, reflecting societal expectations of female behavior and obedience. Romance corridos focus on individual character dynamics but also highlight the woman's resistance against the systemic forces of patriarchy embedded within society, serving its cultural significance within Mexico. These are not exclusively male; there are also corridos about women, such as La Venganza de Maria, Laurita Garza, El Corrido de Rosita Alvirez and La Adelita, or couples, such as La Fama de la Pareja sung by Los Tigres del Norte. Some even employ fictional stories invented by their composers. Before the widespread use of radio, popular corridos were passed around as an oral tradition, often to spread the news of events (for example, La cárcel de Cananea) and famous heroes and humour to the population, many of whom were illiterate before the post Revolution improvements to the educational system. The academic study of corridos written during the Revolution shows that they were used to communicate news throughout Mexico as a response to the propaganda being spread in the newspapers, which the corrupt government of Porfirio Díaz owned. Sheet music of popular corridos was sold or included in publications. Other corrido sheets were passed out free as a form of propaganda to eulogize leaders, armies, and political movements or, in some cases, to mock the opposition. The best known Revolutionary corrido is "La Cucaracha", an old song rephrased to celebrate the exploits of Pancho Villa's army and poke fun at his nemesis Victoriano Huerta. With the consolidation of "Presidencialismo" (the political era following the Mexican Revolution) and the success of electronic mass media, the corrido lost its primacy as a mass communication form, becoming part of a folklorist cult in one branch and, in another, the voice of the new subversives: oppressed workers, drug growers or traffickers, leftist activists and emigrated farm workers (mainly to the United States). Scholars designate this as the "decaying" stage of the genre, which tends to erase the stylistic or structural characteristics of "revolutionary" or traditional corrido without a clear and unified understanding of its evolution. This is mainly signified by the "narcocorrido", many of which are egocentric ballads paid for by drug smugglers to anonymous and almost illiterate composers, but with others coming from the most popular norteño and banda artists and written by some of the most successful and influential ranchera composers. In the Mestizo Mexican cultural area, the three variants of corrido (romance, revolutionary and modern) are both alive and sung, along with popular sister narrative genres, such as the "valona" of Michoacán state, the "son arribeño" of the Sierra Gorda (Guanajuato, Hidalgo and Querétaro states) and others. Its vitality and flexibility allow original corrido lyrics to be built on non Mexican musical genres, such as blues and ska, or with non Spanish lyrics, like the famous song El Paso by Marty Robbins, and corridos composed or translated by Mexican indigenous communities or by the "Chicano" people in the United States, in English or "Spanglish". The corrido was, for example, a favourite device employed by the Teatro Campesino led by Luis Valdez in mobilizing predominantly Mexican and Mexican American farmworkers in California during the 1960s. Corridos have seen a renaissance in the 21st century. Contemporary corridos feature contemporary themes such as drug trafficking (narcocorridos), immigration, migrant labour and even the chupacabra.

Наркокоридос

Қазіргі заманғы суретшілер тарихи корридоның жаңаша түрін жасады. Бұл жаңа түрді корридолар наркокорридостар (“есірткі балладалары”) деп аталады. Корридоның ең алғашқы түрі Мексика революциясы кезінде пайда болды және революциялық көшбасшылар мен шайқастар туралы әңгімелерді баяндады. Наркокорридостар көбінесе есірткі тасымалдау, зорлық-зомбылық, кісі өлтіру, кедейлік, жемқорлық және қылмыс сияқты оқиғаларды айту үшін нақты даталар мен орындарды пайдаланады. Рио-Гранде шекаралық аймағы наркокорридоның туған жері деп саналады. Бұл 1960-шы жылдары Мексика мен АҚШ шекарасындағы есірткі империяларының қарқынды өсуімен басталды. Есірткі барондарының ықпалы артқан сайын, адамдар оларды қастерлеп, наркокорридолар арқылы құрметтерін білдіре бастады. Коммерциялық корридолар жалпы қолжетімді болса, жеке наркокорридолар есірткі сатушыларының жиі баратын түнгі клубтарда немесе көшеде сатылатын дискілер арқылы қолжетімді. Есірткі барондары әншілерге өздері туралы ән жазып, қарсыластарына хабар жіберу үшін ақы төлейді. Мұндай әндер YouTube-та ең көп танымал, көбінесе “Картель мақұлдаған” деген баннермен жарияланады. Бұл типтегі корридолар дәстүрлі тарихи корридолардың қалыпты форматынан өзгеше. Тарихи үшінші тұлғадан айтудың орнына, енді бірінші тұлғадан әңгіме айтылады. Мексика үкіметі олардың ашық және даулы мәтініне байланысты наркокорридостарға тыйым салуға тырысты. Мексика халқының көп бөлігі қылмыс пен зорлық-зомбылықтың наркокорридостардың пайда болуына кінәлі екенін айтады. Алайда, Мексика үкіметінің тыйым салу әрекеттеріне қарамастан, Мексиканың солтүстік штаттарында осы әндерді АҚШ радиостанциялары арқылы тыңдауға болады, олардың сигналы Мексиканың солтүстігіне жетеді. Наркокорридостар YouTube және iHeartRadio сияқты веб-сайттарда кеңінен қолжетімді. Бүгінде наркокорридостар Боливия, Колумбия, Перу, Гватемала және Гондурас сияқты Латын Америка елдерінде танымал. Наркокорридостар АҚШ-та да танымал болып келеді және американдық қоғамның назарына ілікті. Жақындағы наркокорридостар тіпті американдық тыңдарманға арналған, ал кейбіреулері ағылшын тілінде жазылған. Көптеген суретшілер сияқты, наркокорридо әншілері де концерттер өткізу үшін американдық қалаларды таңдайды, себебі американдық тыңдарман концерт билеттерін орташа мексикалық азаматтан гөрі қымбатқа сатып ала алады.

Modern artists have created a modern twist to the historical corridos. This new type of corridos is called narcocorridos ("drug ballads"). The earliest form of corridos emerged in the Mexican Revolution and told stories of revolutionary leaders and battles. Narcocorridos typically use accurate dates and places to tell mainly stories of drug smuggling, including violence, murder, poverty, corruption, and crime. The border zone of Rio Grande has been credited with being the birthplace of narcocorridos. This began in the 1960s with the fast growth of drug empires in the border states of Mexico and the United States. As drug lords grew in influence, people idolized them and began to show their respect and admiration through narcocorridos. While commercial corridos are available to the public, private narcocorridos are restricted to nightclubs that are frequently attended by drug dealers or through CDs bought on the street. Drug lords often pay singers to write songs about them to send a message to rivals. These songs are found to be most popular on YouTube; many have a banner "Approved by the cartel". These types of corridos are changing from the formula historical and typical corridos would usually take. A first person voice is now being sung instead of the historic third person point of view. The Mexican government has tried to ban narcocorridos because of their explicit and controversial lyrics. Most of the Mexican public argues that crimes and violence are to blame for narcocorridos. However, despite the efforts of the Mexican government to ban narcocorridos, the northern states of Mexico can still get access to these songs through US radio stations whose signal still reaches the conditions of the north of Mexico. Narcocorridos are also widely available on websites like YouTube and iHeartRadio. Today, narcocorridos are popular in Latin American countries like Bolivia, Colombia, Peru, Guatemala and Honduras. Narcocorridos has grown in popularity in the United States, and the American public has targeted them. More recent narcocorridos are even targeted towards the American people; some are even written in English. Like many artists, narcocorrido singers have chosen American cities to perform concerts because the American public can buy concert tickets for a higher price than the average Mexican citizen.

Corridos tumbados (қоқыспен жасалған жүзіктер)

"Corridos tumbados" немесе "trap corridos" – хип-хоп пен латындық trap музыкасының ықпалымен жазылған корридо балладалары. Бұл жанрды кеңінен танымал еткен Натанаэль Кано, ал екі жанрды біріктіру идеясын Дан Санчес ұсынды. Ол Натанаэльдің алғашқы "corridos tumbados" туындысы – "Soy El Diablo" әнін жазды, кейін ол танымал реггетон және trap рэпері Bad Bunny-мен бірлесіп ремикс жасады. Басқа да белгілі әртістер қатарында Песо Плума, Fuerza Regida және Junior H бар. Көптеген "corridos tumbados" әртістері Ариэль Камачоны өзінің басты шабыт көзі деп атайды. 2023 жылдан бері бұл корридо жанрының тармағы бүкіл әлемде кең танылып, бағытты әндерде танымал әртістер жиі пайда бола бастады. Олардың ішінде Eladio Carrión, Myke Towers және аргентиналық продюсер Bizarrap бар, ол Peso Pluma-мен бірлескен музыкалық сессиясын шығарды, ол үлкен сәттілікке ие болды. "Corridos tumbados" әлемдік аренада танымал болғандықтан, америкалық хип-хоп сахнасының ірі өкілдері – Drake, Travis Scott және Lil Baby "corridos tumbados" әртістерімен бірге көрінді. Мексикада бұл жанр кейбір өлеңдерінің "зорлық-зомбылық тақырыбына" және есірткі қылмыскерлеріне қатысты болғандықтан дау тудырды.

Грегорио Кортес

Грегорио Кортес 1875 жылы Матаморос қаласына жақын жердегі ранчода дүниеге келген мексикалық еді. Кортес, оның ата-анасы және сегіз бауыры 1887 жылы Техас штатындағы Манорға көшіп келді. 1889 жылы Кортес үлкен ағасы Роналдомен бірге Техастың Гонзалес қаласына жақын орналасқан Карнес округіне көшті. Екеуі де фермаларда жұмыс істеді, ранчо және ферма жұмыскерлері болды. Олар тіпті вакеролар да болды. 1900 жылы Грегорио мен Ромальдо отбасын құрып, бірге тұрып қалады. Олар "ажырамас" еді. 1901 жылдың 12 маусымында округ шерифі У.Т. Моррис Кортез бен Романға ат ұрлығын тергеу үшін келді. Кортес пен Роман кінәсіз болғанымен, олар испан тілінде сөйледі, ал шериф испан тілін білмеді. Шериф Моррис Техас рейнджерлерінен алған нашар аудармаларға сүйенді. Кортес пен Ромальдо жағдайды түсінбеді және ойнап кетті. Шериф ат ұрлаушыны іздеп, олар атпен сауда жасағандарын сұрады. Грегорио "жоқ" деді және шерифке өзінің биесі бар екенін айтты. Біраз уақыттан кейін шериф Моррис Грегорио мен Ромальдо өтірік айтып жатыр деп ойлап, оларды жасаған жоқ қылмыс үшін айыптады. Бірақ шериф бауырластарды қамауға тырысқанда, Грегорио оған қарсы тұрып: "Мені бекер қамауға алмайсыз" деді. Шериф оның испан тілін түсінбеді және ол "Ешқандай ақ адам мені қамауға алмайды" дегенді айтқан деп ойлады. Шериф тапаншасын шығарып, Роналдоға атты, оны жаралады. Грегорио шерифке жауап ретінде атты. Бірақ Грегорио оқиға орнынан кетіп, тікелей Остин-Гонзалес аймағына бет алды. Кортес шекараға жету үшін күн сайын 80 мильді қиын-қыстау жерлермен жүріп өтті. Осы уақыт ішінде Техас рейнджерлері оның соңынан қуды, тіпті Гонзалес шерифі Роберт М. Гловерді өлтірді, ол оларды жетектеп келді. Грегорио 100 миль жол жүріп, досы Сеферино Флореске келді, ол оған ершік берді. Кортес ақырында шекараға дейін 400 мильді атпен жүруге аттанды. Грегорио 1901 жылдың 22 маусымында Абран-де-ла-Гарзадағы қой шаруашылығына келді, онда ол Хесус Гонсалес есімді адаммен сөйлесе бастады. Бірақ Гонсалес рейнджерлерді жетектеп, Кортесті тауып, оны қамауға алды. Көптеген теханолар Гонсалесті сатқын деп айыптады, ол кейін Эль Теко деп танылды. Кортез кейін сотқа тартылды. Мексика қаласының мексикалықтары мен Мексика президенті оған қол қойылған ресми хат жазып, оның ісін қаржыландыруға көмектесу үшін ақша берді. Соңында Грегорио кісі өлтіргені және ат ұрлаған деген айыппен өмір бойы түрмеге кесілді. Бірақ ол бір жылдан кейін босатылды. Бұл үкім мексикалық американдықтар үшін "жеңіс" болды және мексикалық американдықтарға жасалған әділетсіздікке қарсы күрес еді. Оның есімі мәңгілікке сақталды, ал оның тарихы корридоға айналды, онда Кортес батыр ретінде бейнеленді.

Gregorio Cortez was a Mexican man born on a ranch near Matamoros, Mexico, in 1875, as the "seventh child to a family of eight." Cortez, his parents, and his eight siblings moved to Manor, Texas, in 1887. In 1889, Cortez joined his older brother, Ronaldo, in Karnes County, near Gonzales, Texas. They both worked for farmers as ranch hands and farmhands. They even worked as vaqueros. In 1900, Gregorio and Romaldo went to settle down and married. They were "inseparable". On June 12, 1901, sheriff W. T. Morris came to Cortez and Román to investigate a horse theft. Even though Cortez and Román were innocent, they spoke Spanish, and the Sheriff did not. Sheriff Morris relied on poor Spanish translations from his fellow Texas Rangers. Cortez and Romaldo got confused and played along. The Sheriff was looking for a horse thief and asked if they traded a horse. Gregorio said "no" and told the Sheriff he had a mare. After a while, Sheriff Morris assumed Gregorio and Romaldo were lying and framed them for a crime they did not commit. However, when the Sheriff tried to arrest the brothers, Gregorio stood up to him, saying "You can't arrest me for nothing". The Sheriff did not understand his Spanish and thought he said, "No white man can arrest me". The Sherriff got out his pistol and shot Ronaldo, wounding him. Gregorio shot the Sheriff in retaliation. However, Gregorio left the scene and headed straight towards the Austin Gonzales vicinity. Cortez walked eighty miles daily through rugged terrain to get to the border. All the while, Texas Rangers were following him, and he even killed the Gonzales sheriff Robert M. Glover, who led the charge. Gregorio walked 100 miles to meet a friend, Ceferino Flores, who gave him a saddle. Cortez eventually got a horse to ride 400 miles to the border. Gregorio landed at the Abran de la Garza sheep camp on June 22, 1901, where he started to talk with a man named Jesús González. González, however, led the rangers to find Cortez, and the rangers arrested him. Many Tejanos would brand González a traitor, and he would eventually be known as El Teco. Cortez was later put on trial. A formal letter was written and signed by the Mexicans of Mexico City and the president of Mexico, who gave him money to help fund his claim. Subsequently, Gregorio was sentenced to life imprisonment for murder and the supposed theft of a horse. However, he was freed after a year. This verdict was a "victory" for Mexican Americans and the unfair treatment of Mexican Americans. His name became immortalized, and his story became a corrido, where Cortez was portrayed as a hero.

Баллада

Грегорио Кортестің баладасы – АҚШ пен Мексика арасындағы Рио-Гранде шекарасына жақын тұратын мексикалық американдықтарға жақсы танымал корридо. Ол 1901 жылдың 12-22 маусымы аралығында Техас штатының 33 рейнджеріне қарсы өз құқығын қорғау үшін тапанша ұстаған мексикалық Грегорио Кортестің тарихын баяндайды. Грегорио Кортестің оқиғасы корридоға айналды, ол Техас-Мексика шекарасындағы халық арасында батыр ретінде танылды. Кортес – мейірімді және еңбекқор мексикалық адам болған. Оқиғаның көп бөлігі оның нағыз өмірінен айырмашылығы жоқ, бірақ хабарламада ол мерген деп сипатталған, ал оның інісі Ромальдо Роман деп аталған. Шериф Моррис Роман мен Кортезден жылқы туралы сұрақ қойды. Ромальдоның жараланған орнына, оның інісі Роман ағасын қорғауға тырысқанда атып өлтірілді және жерге құлап түсті. Бірақ Грегорио қару алып, ағасының өліміне қысым жасау үшін шерифке атты. Оқиғада Грегорионың Техас рейнджерлерінің қуып жететініне қарамастан, мүгедек емес, елді шарлаған адам ретінде бейнеленген. Грегорио 160 шақырымды жаяу, 400 шақырымнан астамды атпен жүргені айтылады. Грегорио Рио-Грандеге жеткенше жүре берді. Бірақ Грегорио Техас штатының Голиад қаласына келгенде "Эль Теко" есімді досымен кездесті. Алайда, Эль Теко оны сатып полицияға тапсырды. Полиция Грегорионы тұтқындап, сотқа берді, тіпті бірде-бір жылқыны ұрламаған бола тұра, жылқы ұрлығы үшін федералды түрмеде "99 жыл мен бір күнге" сотталды.

Әсері

Грегорио Кортестің тарихы АҚШ-тың оңтүстік-батысында өмір сүретін мексикалық американдықтардың және жалпы мексикалық американдық мәдениетінің куәсі болып табылады. Оның оқиғасы кейіннен корридоға айналып, ауыздан ауызға тарады. Кортес халық батыры болды, ол батырлық туралы әңгімелерге шабыттандырды және "шекаралық тартыстың рухын" жеткізді. Көптеген адамдар Кортесті батыр деп санады, себебі оның өмірбаяны мен корридо екеуінде де ол Техас рейнджерлерінен қашып жүрген. Ол тұтқындалғанға дейін олардан жасырынып өтті. Бұл мексикалық американдықтарға американдық "шеттен келгендерден" өз құқықтарын қорғаған испаниялық батыр сыйлады. Оқиға да, корридо да Грегорио Кортестің мексикалық американдықтарға көмектеспейтін заң жүйесіне қарсы тұрып, Техастағы мексикалық текті адамдар үшін батыр болғанын көрсетеді. Корридо басқа да медиа форматтарына бейімделді. 1958 жылы Америко Паредес "Қолындағы тапаншасымен: Шекаралық баллада және оның батыры" атты кітап жазды. Бұл кітап корридо мен Грегорио Кортестің тарихын егжей-тегжейлі баяндайды. Ол "мексикалық-американдық прозаның классикасына" айналды. 1982 жылы "Грегорио Кортестің балладасы" атты фильм түсірілді, онда Эдвард Джеймс Олмос Грегорио Кортестің рөлін ойнады.

Нысан

Корридолар, ранчералар сияқты, кіріспе аспаптық музыкаға және өлең жолдарына сәйкес келетін әшекейлемелерге (орнаментацияларға) ие. Ранчералар сияқты, корридолар Мексиканың барлық аймақтық стильдерінде орындалуы мүмкін. Сондай-ақ, ранчералар сияқты, корридолар көбінесе полька, вальс немесе мазурка ырғағында ойнатылады.

Фильмдер

2006 "Ал Отру Ладо" ("Басқа жаққа"). Режиссері: Наталья Алмада. 2007 "El Violin" ("Скрипка") Франсиско Варгас режиссерлік еткен. 2008 "El chrysler 300: Chuy y Mauricio" Энрике Мурильо режиссерлік еткен. 2009 "El Katch" ("Катч") Оскар Лопес режиссерлік еткен.