Кіріспе

Пайыздық мөлшерлемелердегі өзгерістердің әсерін азайту стратегиясы

Қаржы саласында пайыздық мөлшерлемені иммундау – пайыздық тәуекел және қайта инвестициялау тәуекелінің өзара теңестіретін әсерін пайдалануға бағытталған портфельді басқару стратегиясы. Теориялық тұрғыдан алғанда, иммундау активтер портфелінің (әдетте облигациялар немесе басқа да белгілі кіріс әкелетін қағаздар) құнының, белгіленген міндеттемелер жиынтығының құнымен бірдей мөлшерде өсуіне немесе азаюына кепілдік беру үшін қолданылуы мүмкін, осылайша пайыздық мөлшерлемелердің өзгеруіне қарамастан капиталдың меншікті бөлігі өзгеріссіз қалады. Ол зейнетақы қорларының, сақтандыру компанияларының, банктердің және жинақ-несие одақтарының қаржылық басқаруында қолданылады. Иммундауды ақша ағынын сәйкестендіру, ұзақтығын сәйкестендіру және құбылмалылық пен дөңгелектеуді сәйкестендіру сияқты бірнеше әдістермен жүзеге асыруға болады. Бұған қоса, облигациялық форвардтық шарттармен, фьючерстермен немесе опциялармен сауда жасау арқылы да қол жеткізуге болады. Басқа қаржылық тәуекелдер, мысалы, валюталық тәуекел немесе қор нарығы тәуекелі де ұқсас стратегияларды қолдану арқылы иммундауға болады. Иммундау толық емес болса, мұндай стратегиялар әдетте қорқыныштан сақтану (хеджирлеу) деп аталады. Иммундау толық болса, бұл стратегиялар әдетте арбитраж деп аталады.

Тарих

Иммундау 1940-1950 жылдардың басында бірнеше зерттеушілер тарапынан тәуелсіз түрде ашылды. Бұл жұмыс 1970-жылдардың басында қайта қолданысқа енгізілгенге дейін көбінесе назарсыз қалды, одан кейін кеңінен танымал болды. Толығырақ ақпарат үшін "Бірыңғай портфель теориясы" бөлімінің "#Тарих" тармағына қараңыз.

Реддингтон

Фрэнк Реддингтон иммундау стратегиясын қалыптастырушы деп есептеледі. Реддингтон Ұлыбританиялық актүар болған. 1952 жылы ол «Өмір сақтандыру бағалау принциптеріне шолу» деген еңбегін жариялады, онда иммундауды «бар бизнестің пайыздық ставканың жалпы өзгеруінен қорғалған активтерге инвестициялау ретінде» анықтады. Реддингтон компанияның (мысалы, өмір сақтандыру компаниясының) инвестициялық портфелінің активтерін өзінің міндеттемелерімен бірдей ұзақтықта құрылымдаса, және жоспарлау кезеңінде нарықтық пайыздық ставкалар төмендесе, қайта инвестицияланған ақша ағындарынан алынған кірістің төмендеуі жоспарлау кезеңінің соңында қалған портфель активтерінің құнының артуымен толықтырылатынына сенді. Керісінше, егер нарықтық пайыздық ставкалар өссе, дәл осындай теңгерімдеу әсері болады: қайта инвестицияланған ақша ағындарынан алынған кірістің артуы портфель құнының төмендеуімен толықтырылады. Екі жағдайда да баланстың екі жағында өзара теңгерілген әсерлер болғандықтан, бизнестің акционерлік капиталының құны пайыздық ставкалардың өзгеруінен қорғалған болады.

Фишер және Вейл

1971 жылы Лоуренс Фишер мен Роман Вейл мәселені былай қойды: портфельді иммундау үшін "облигация портфелінің орташа мерзімі жоспарлау горизонтындағы қалған уақытқа тең болуы керек, ал активтердің нарықтық құны портфельдің ішкі қайтарым ставкасымен есептелген міндеттемелердің қазіргі құнынан жоғары немесе тең болуы керек".

Қолданбалар

Зейнетақы қорлары қазіргі нарықтық ставкаларды, олардың тиімділігі жоғары болған кезде, белгілі бір жоспарлау мерзімі ішінде бекіту және зейнеткерлерге зейнетақы төлемдерінің болашақ ағынын қаржыландыру үшін иммундауды пайдаланады. Банктер мен жинақ-несие одақтары активтер мен міндеттемелер арасындағы қатынасты басқару мақсатында иммундануға көшеді, бұл олардың капитал талаптарына әсер етеді. Сақтандыру компаниялары институционалдық инвесторларға сатылатын құрылымдалған қаржы құралдары – кепілдік берілген инвестициялық келісімшарттарды қамтамасыз ету үшін иммундалған портфельдерді құрастырады.

Портфельдер қалай иммундалады

Иммунизация теориясы табыстылық қисығының тегіс екенін және пайыздық ставкалардың өзгеруі сол табыстылық қисығы бойынша жоғары немесе төмен қарай параллель жылжу болып табылатынын болжайды.

Ұзақтығы сәйкес келеді

Иммундаудың тағы бір әдісі – ұзақтықты сәйкестендіру. Мұнда портфель менеджері міндеттемелердің ұзақтығына тең ұзақтығы бар облигация портфелін құрастырады. Айналымды шынымен пайдалы ету үшін, өзгеретін пайыздық ставкалар кезінде активтер мен міндеттемелер активтердің жалпы дөңгелектегіші (конвекстілігі) міндеттемелердің дөңгелектегішінен (конвекстілігінен) жоғарылайтын етіп орналастырылады. Басқаша айтқанда, активтер мен міндеттемелердің баға функцияларының бірінші туындыларын (пайыздық ставкаға қатысты) сәйкестендіріп, активтердің баға функциясының екінші туындысы міндеттемелердің баға функциясының екінші туындысынан үлкен немесе тең болуын қамтамасыз етуге болады.

Теңгерімдеу

Иммунизация активтер мен міндеттемелердің орташа мерзімін әрқашан тең ұстауды қажет етеді. Бұл портфельдік инвестицияларды үнемі қайта теңгеріп отыруға себеп болады, себебі жоспарлау кезеңінің қалған жылдары әр жыл сайын азаяды. Купондық кіріс, қайта инвестициялаудан түскен кіріс, мерзімі біткеннен түскен түсімдер және сатудан түскен түсімдер портфельдің мерзімін жоспарлау кезеңінің қалған жылдарымен тең ұстайтын бағалы қағаздарға қайта инвестициялануы керек.

Иммундау іс жүзінде

Иммундау стратегиясы пайыздық мөлшерлемелер өзгергенде, пайыздық тәуекел мен қайта инвестициялау тәуекелі бір-бірін теңестіретіндей етіп жасалады. Дегенмен, доктор Фрэнк Фабоззи атап көрсеткендей, Маколей ұзақтығының көрсеткіші және иммундау теориясы жоспарлау кезеңіндегі табыс қисығының кез келген өзгерісі параллель болады, яғни пайыздық мөлшерлемелер құрылымының әрбір нүктесінде теңдей болады деген болжамға негізделген. Бірақ табыс қисығы параллель емес өзгеріске ұшырағанда, портфельдің ұзақтығы міндеттемелердің ұзақтығымен сәйкес болса да, иммундалмай қалу қаупі бар. Иммундау тәуекелін анықтау арқылы осы тәуекелді азайтатын портфель құруға болады. АҚШ Үкіметтік облигацияларының табыс қисығының өзгеруін талдау көрсеткендей, табыс қисығының 90% астам өзгерісі параллель өзгерістер болып табылады, одан кейін еңіс өзгерісінің үлесі аз, ал қисықтық өзгерісінің үлесі одан да аз. Осы білімді пайдаланып, қисықтың ұзақ және қысқа бөліктерінде ұзақ позициялар құру арқылы, ал қисықтың ортасындағы бөлікте қысқа позиция құру арқылы иммундалған портфель жасауға болады. Бұл позициялар параллель өзгерістерден және еңіс өзгерістерінен қорғайды, бірақ қисықтық өзгерісіне сезімтал болады. Иммундауды бір типті активтерден тұратын портфельде, мысалы, мемлекеттік облигацияларда, табыс қисығы бойымен ұзақ және қысқа позициялар құру арқылы жүзеге асыруға болады. Көбінесе портфельді ең көп таралған тәуекел факторларына қарсы иммундауға болады.