Кіріспе

Құс түрі

Кассиннің құсқұсы (Ptychoramphus aleuticus) – Солтүстік Тынық мұхитында кеңінен таралған, кішкентай, денелі теңіз құсы. Бұл Ptychoramphus туысына жататын жалғыз түр. Ол кішкентай қуыстарда ұялайды және Британдық Колумбиядағы және Калифорния жағалауындағы жақсы зерттелген аралдарда кездесетіндіктен, бұл ауктердің бірі ретінде жақсы танымал. Ол американдық орнитолог Джон Кассиннің құрметіне аталған. Кассиннің құсқұсы – кішкентай (25 см, 200 г) ерекше көзге түспейтін аук. Оның қауырсыны әдетте жоғарыдан қараңғы, төменінен ақшыл, көзінің үстінде кішкентай ақ дақ бар. Мұрасы қара түсті, бірақ ақ дағы бар, ал аяқтары көк түсті. Көптеген басқа ауктардан айырмашылығы, Кассиннің құсқұсы көбелекке тән қауырсынға ие емес, жыл бойында дерлік өзгермейді. Теңізде оны әдетте ұшу арқылы таниды, ол ұшқан теннис добына ұқсайды. Кассиннің құсқұсы Баха-Калифорния түбегінің ортасынан Алясканың Алеут аралдарына дейін Солтүстік Америка жағалауында таралған. Ол жағалаудағы аралдарда ұялайды, негізгі популяциясы Ванкувер аралының Скотт мүйісіне жақын орналасқан Үшбұрыш аралында шоғырланған, онда шамамен 55 000 жұп мекендейді. Көшпенді емес. Дегенмен, солтүстік құстар қыс айларында оңтүстікке қарай жылжуы мүмкін. Екі түршесі бар:

P. a. aleuticus – (Паллас, 1811): Алеут аралдары және Алясканың оңтүстігінен Баха-Калифорнияның солтүстігіне дейін. Курил аралдары. P. a. australis – van Rossem, 1939: Оңтүстік Баха-Калифорния. Құрып кеткен туыс немесе алдыңғы түр, Ptychoramphus tenuis L. H. Miller et Bowman, 1958, Калифорниядағы Сан-Диего формациясының кейінгі плиоцен кезеңінен белгілі.

Мінез-құлық

Кассиннің құсқұйрығы кішкентай аралдардағы қуыстарда ұялайды, ал ареалының оңтүстік бөлігінде көбею колониясында жыл бойы кездесуі мүмкін. Ол топыраққа шұңқыр қазып немесе табиғи жарықтар мен тіреулерді пайдаланып ұя салады, сондай-ақ адам жасаған құрылыстарды да оңай пайдаланады. Жұптар бір-біріне және ұялаған жерге көп жылдар бойы берілгендік танытады. Екі ата-ана да бір ақ жұмыртқаны күтіп жатады, түнде (әдетте 2300 сағаттан кейін) кезектесіп, батыс шағаласы немесе саябақ сұңқары сияқты жыртқыштардан қашу үшін ауысады. Олар да таң атпай колониядан шығып кетеді. Жұмыртқа 40 күн күтіледі, содан кейін кішкентай балапанды екі ата-анасы 35 күн бойы түнде тамақтандырады, олар ішінара сіңген тамақты (эуфаузидтер және басқа да ұсақ қабыршақтылар) арнайы жұтқыншақ қалтасында (әдебиетте көбінесе тіл асты қалтасы деп аталады) тасымалдайды. Балапан жеке қанатын жайып, теңізге қарай беттейді. Кассиннің құсқұйрығы теңіз құстары арасында ерекше, өйткені сәтті бірінші жұмыртқадан кейін кейде екінші жұмыртқа да салады (бұл Солтүстік жарты шардағы жалғыз теңіз құсы). Когортадағы көптеген жекелемелер 3 жасында (27%) көбеюге бастайды, ал 8 жасқа дейін берілген когортаның 95%-дан астамы көбейеді. Көбеюге орташа жас – 3,6 жыл. Ал кейбір популяциялар (әсіресе Фараллон аралдарындағысы) күрт азайды. Құсқұйрыққа қауіп төндіретін факторлар: әкелінген жыртқыштар (әсіресе Аляскада), мұнай төгілуі және теңіз беті температурасының өзгеруі (Эль-Ниньо құбылысының салдарынан). Кассиннің құсқұйрығы 1918 жылғы Көшпелі құстар туралы шарттық қағидасымен қорғалады. Мұхит климатының жылдық өзгеруі тіршілік ету, көбеюге бейімділік, көбеюдің сәттілігі және жаңадан қосылу сияқты көптеген демографиялық көрсеткіштерге синхронды түрде әсер етеді, бұл климаттың өзгеруіне байланысты халық санының жылдам азаюына жағдай жасайды.

2014 жылы АҚШ-та жазда көп адам қаза болды

2014 жылдың соңғы айларында мыңдаған Кассиннің құсқұйрықтары Солтүстік Калифорниядан бастап Вашингтон штатының солтүстік жағалауына дейін жағаға шықты. Жағалауды бақылау және теңіз құстарын зерттеу тобы сол жылы 50 000-нан 100 000-ға дейін құстар өлгенін бағалады. Ғалымдар осы өлімдердің себебін анықтай алмады. Вирустар, бактериялар және мұнай төгілуі себеп емес екені анықталды, бірақ себеп аштық болуы мүмкін. Ғалымдар өлген құстардың асқазанында аз ғана тамақ қалдығын тапты. Калифорниядағы Фаралон институтының ғалымдарының кейбіреулері бұл жаппай өлімдердің себебі Солтүстік Тынық мұхитының қалыптан тыс жылуымен байланысты болуы мүмкін деп санайды. Бұл жылу теңіз тамақ тізбегіне әсер етіп, әдетте суық суларда дамитын зоопланктон, криль және балықтардың басқа түрлеріне, сондай-ақ оларды жейтін құстарға, оның ішінде Кассиннің құсқұйрықтарына да әсер етуі мүмкін. Бұл оқиға жаздың соңында, құс балапандары ұшып кеткен кезде болды.