Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Мартин Опава, О.П. (1278 жылы қайтыс болды), сондай-ақ Польшалық Мартин деп те белгілі, 13 ғасырдағы доминикандық монах, епископ және жылнамашы.
Martin of Opava, O. P. (died 1278) also known as Martin of Poland, was a 13th century Dominican friar, bishop and chronicler.
Өмір
Латын тілінде Frater Martinus Ordinis Praedicatorum (Үгітшілер орденінің Мартин ағасы) деп белгілі, ол белгісіз күні, сол кезде Моравия маркграфтығының құрамында болған Силезиядағы Опава қаласында дүниеге келген деп саналады. 13 ғасырдың ортасынан бастап Мартин Римде Папа Александр IV және оның ізбасарлары Урбан IV, Климент IV, Григорий X, Иннокентий V, Адриан V және Иоанн XXI (1277 жылы қайтыс болған) үшін мойынша тартқан және капеллан қызметін атқарды, соңғысы оның жылнамаларында кездесетін Папа болды. 1278 жылдың 22 маусымында Папа Николай III Витербо қаласында оны Гнезно архиепископы етіп тағайындады. Жаңа епископтық орнына жол жүріс кезінде Мартин Болоньяда қайтыс болды, ол орденінің негізін қалаушының қабіріне жақын Сан-Доменико базиликасына жерленді.
Known in Latin as Frater Martinus Ordinis Praedicatorum (Brother Martin of the Order of Preachers), he is believed to have been born, at an unknown date, in the Silesian town of Opava, at that time part of the Margraviate of Moravia. From the middle of the 13th century, Martin was active in Rome as confessor and chaplain for Pope Alexander IV and his successors, Urban IV, Clement IV, Gregory X, Innocent V, Adrian V and John XXI (d. 1277), the last pope to appear in his chronicles. On 22 June 1278, Pope Nicholas III, while in Viterbo, appointed him archbishop of Gniezno. While travelling to his new episcopal see, Martin died in Bologna, where he was buried at the Basilica of San Domenico, near the tomb of the founder of his Order.
Шығармалары
Мартиннің латын тіліндегі хроникасы – Chronicon pontificum et imperatorum мектепке арналған еді. Оның мазмұны көбінесе басқалардан алынған, сондықтан қазіргі тарихшылар үшін құндылығы шектеулі. Дегенмен, оның маңыздылығы материалды ұсыну жолында, ол дидактикалық әдістемеде үлкен қадам болды. Гениалдылығы оның құрылымында: әрбір екі беттік 50 жылды, әр бетінде 50 жолдан көрсетеді. Сол жақ беттердегі бір жол әр жылдың паптық тарихын, ал оң жақ беттердегі бір жол императорлардың тарихын көрсетеді, екі жазба қатаң түрде салыстырылады. Бұл графикалық дизайн саласындағы революциялық тәсіл болды, бірақ оның барлық замандастары оны бағаламады: көптеген қолжазбалар мәтінді беттік құрылымды сақтамай көшірді, нәтижесінде шатасқан хронология пайда болды. Хрониканың әсері зор болды; 400-ден астам қолжазба белгілі, сондай-ақ көптеген кейінгі жылнама жазушыларға оның әсері анық көрінеді. Ол көптеген ортағасырлық тілдерге, соның ішінде орта ағылшын тіліне аударылды, ал Себастьен Мамеро 15 ғасырдың соңында оны ескі француз тіліне аударды. Мартиннің хроникасы "Папа Жанна" жырларының ең ықпалды көзі. Бұл Рашид ад-Дин Хамаданидің "Жами әл-Таварих" еңбегі үшін де бастау болды. Оның басқа да еңбектерінің ішінде – "Promptuarium Exemplorum".
Martin's Latin chronicle, the Chronicon pontificum et imperatorum, was intended for the school room. It is mostly derivative in content and is therefore of limited value to modern historians. However, its importance is in the way the material is presented, which is a quantum leap forward in didactic method. The genius lies in its layout: each double page covers fifty years with fifty lines per page. The left hand pages give the history of the papacy, with one line per year, and the right hand pages give the history of emperors, the two accounts being kept strictly parallel. This was a revolutionary approach in graphic design, which was not appreciated by all his contemporaries: many manuscripts simply copy the text without retaining the page layout, which results in a rather chaotic chronology. The chronicle was enormously influential; over 400 manuscripts are known, and the influence on many dozens of later chroniclers is palpable. Translations were made into many medieval vernaculars, including Middle English, as well as an Old French translation by Sébastien Mamerot in the late 15th century. Martin's Chronicon is the most influential source for the legend of "Pope Joan". It was also a source for Rashid al Din Hamadani's Jami al Tawarikh. Other of his works include the Promptuarium Exemplorum.