Кіріспе
Corylus maxima, filbert, – қайың тұқымдасына жататын қарақұмық, Оңтүстік-Шығыс Еуропа мен Оңтүстік-Батыс Азияда, Балқаннан Түркиядағы Ордуға дейін табиғи түрде өседі. Бұл жапырақты бұта, биіктігіне дейін жетеді, сабақтарының қалыңдығына дейін. Жапырақтары дөңгелек пішінді, ұзындығы – ені – шамасында, жиектері екі қатар тісті. Гүлдері желмен тозаңданатын, қыстың соңында гүл шоқтарын (ұрғашы және аталық гүлшоқтар) шығарады; аталық гүлшоқтары (тозаңды) ақшыл сары түсті, ұзындығы – шамасында, ал аналық гүлшоқтары жарық қызыл және ұзындығы – шамасында. Жемісі – 1–5 данадан топталған жаңғақ; әр жаңғақ ұзындығы – шамасында, толыққандай ұзын, түтікшелі қабықшаға (қабық) жабылады. Фильберт C. avellana – қарақұмыққа ұқсас, бірақ жаңғағы түтікшелі қабықшамен толығырақ жабылады. Бұл ерекшелік Солтүстік Американың C. cornuta және Шығыс Азияның C. sieboldiana түрлеріне де тән.
Corylus maxima, the filbert, is a species of hazel in the birch family Betulaceae,
native to southeastern Europe and southwestern Asia, from the Balkans to Ordu in Turkey. It is a deciduous shrub tall, with stems up to thick. The leaves are rounded, long by broad, with a coarsely double serrated margin. The flowers are wind pollinated catkins produced in late winter; the male (pollen) catkins are pale yellow, long, while the female catkins are bright red and only long. The fruit is a nut produced in clusters of 1–5 together; each nut is long, fully enclosed in a long, tubular involucre (husk). The filbert is similar to the related common hazel, C. avellana, differing in having the nut more fully enclosed by the tubular involucre. This feature is shared by the beaked hazel C. cornuta of North America, and the Asian beaked hazel C. sieboldiana of eastern Asia.
Қолданылуы
Фильберт жаңғағы жеуге жарамды және қаражаңғаққа (кобнут) өте ұқсас. АҚШ-та оның негізгі қолданылуы – аралас жаңғақтардың көп бөлігінде ірі толтырғыш ретінде (жержаңғақ кішкентай толтырғыш ретінде қолданылады). Фильберттер кейде жаңғақ алу үшін бау-бақшаларда өсіріледі, бірақ жалпы қаражаңғаққа қарағанда бұл сирек кездеседі.
Тіл
Орегон штатында "фильберт" жалпы саудалық фундукты білдіреді. Осылай қолдану, Орегонның фундук өсірушілерінің өнімдерін жаһандық нарықтарға тартымды ету және шатасуды болдырмау үшін таңбалауға жасаған күш-жігерінің нәтижесінде азайды. "Филберт" сөзінің этимологиясы нормандық француз тіліне қатысты болуы мүмкін. Әйіпті Сент-Филиберттің мерекесі 20 тамызда (ескі стиль бойынша) тойланады және жаңғақтар осы күні пісіп жетілгендіктен, өсімдік оның құрметіне аталған болуы мүмкін.