Кіріспе

Ресей мемлекет қайраткері, Барон Петр Павлович Шафиров (Пётр Павлович Шафиров; 1670–1739) – Ресей мемлекет қайраткері және Ұлы Петрдың жақын серігі.

Ерте өмір және мансап

Шафиров поляк еврей отбасында дүниеге келген. Оның әкесі, Павел Шафиров, Ресей Сыртқы істер министрлігінде аудармашы болған, ал оның ата-анасы 1654 жылы Польша Смоленскті Ресейге өткізгеннен кейін орыс православиесіне көшкен. Петер Шафиров алғаш рет шетел тілдерін өте жақсы білуімен көзге түсті. Ол көп жыл бойы Ресей Сыртқы істер министрлігінде бас аудармашы болып жұмыс істеді, соңынан патша Петрдің саяхаттарына қатысты. Ол барондық титул алып, Ресей дворяндығына көтеріліп, вице-канцлер шеніне ие болды. Ол жоғары санаттағы дипломат деп есептелді.

Дипломатиялық өкілдіктер

Шафиров 1711 жылғы жорық барысында Прут бейбіт шартын жасастырды. Петр оны түріктерге кепіл ретінде қалдырып, бейбітшілік бұзылғаннан кейін Жеті мұнараға қамады. Бірақ, ағылшын және голланд елшілерінің көмегімен ол Швеция королі Карл XII және оның агенттерінің дипломатиялық әрекеттерін жеңіп, Адрианополь шарты (1713 жылдың маусымы) арқылы Ресей мен Түркия арасындағы жақсы қарым-қатынасты нығайтты. 1718 жылы Шафиров Сыртқы істер департаментінің вице-президенті және сенатор болып тағайындалды.

Үкім және өмірдің соңы

Алайда 1723 жылы ол барлық лауазымдарынан айырылып, өлім жазасына кесілді. Өлім жазасы соңғы сәтте күштен шығарылып, алдымен Сібірге, кейін Новгородқа жер аударылды. Шафировқа қарсы қойылған айыптар – парақорлық және сенаттағы тәртіпсіздік. Петр қайтыс болғаннан кейін Шафиров түрмеден босатылып, қайтыс болған билеушісінің өмірбаянын жазуға міндеттелді. Бірақ, оның орнын басып алған Андрей Остерманның сәтті бәсекесі Шафировқа өмірінің соңғы он төрт жылында ең жоғары лауазымдарға тағайындалуына тосқауыл қойды.

Шығармалары

1717 жылы ол «Швеция мен Ресей арасындағы соғыстың әділ себептері туралы сөз» деген трактат жазды, бұл Карл XII-ге қарсы соғыс тарихына арналған еңбек. Шафиров патша реформатордың ең маңызды ерліктерін сипаттады.