Кіріспе

Бенджамин Дизраэлидің 1880 жылғы романы «Эндимион» – 1880 жылы Ұлыбританияның бұрынғы консервативті премьер-министрі, Биконсфилдтің 1-ші графы Бенджамин Дизраэли жазған роман. Ол үшін оған 10 000 фунт стерлинг (1880 жылы 10000,0 сомасы қазіргі жылдары шамамен <есептелген сомаға> тең) аванс төленді. Бұл Дизраэлидің өлімінен бұрын жарық көрген соңғы романы болды. Ол қайтыс болған кезде «Фальконет» атты тағы бір роман жазып жатқан, ол өлімінен кейін аяқталмай жарияланды.

Өмірбаян

Дизраелидің көптеген романдары сияқты, «Эндимион» да романтикалық туынды, бірақ Дизраели оқиғаны 1819 және 1859 жылдар аралығында өткізуге ерекше батылдық танытты. Бұл романдағы басты кейіпкер – Эндимион Феррарс – тори емес, виг болуы тиіс екенін білдірді. Дизраели таңдаған кезеңде вигтер үстемдік құрды, жас және дамып келе жатқан тори үшін мүмкіндіктер шектеулі болған болар еді. Осыған байланысты, Дизраели өзі өскен және мансапты бастаған ортада соңғы рет болу үшін осы уақыт аралығын таңдаған болуы мүмкін.

Сюжет

Уильям Питт Феррарс, тори саясаткері, кабинеттік үміттерімен, 1832 жылы Веллингтон герцогының тори министрлігінің құлауынан және сол жылғы парламент сайлауларында партиясының күйреуінен көңілі қалады. Ол Лондонның Хилл-стриттегі сәнді үйінен Хёрстлидегі қарапайым ауылдық үйге көшеді. 1835 жылы сэр Роберт Пилдің қысқа мерзімдік министрлігіне қайта кіре алмауы және келесі сайлауларда парламенттік мандат ала алмауы оның әйелінің қайғы мен көңілсіздіктен қаза болуына, соңында өзіне-өзі қол жұмсауына әкеледі. Ол екі жасөспірім баласын – әкесінің мұрасын қайтаруға бел буған Эндимион мен Мираны қалдырады. Эндимион Сомерсет Хауста, үкіметтік кеңседе, кеңсе қызметкері болып орналасады және Роднилердің үйінде жатақханада тұрады. Сомерсет Хауста ол әріптестері Тренчард, Сеймур Хикс және бастаушы, бірақ мақтанғақ романист Сент-Барбемен танысады. Тренчард оны саяси көзқарасы бар Берти Тремейннің пікірсайыс клубына енгізе отырып, оның болашақ мансабының негізін қалайды. Осы уақытта оның қарындасы үлкен виг саясаткері және банкир Адриан Нойшательдің қызына серік болып жұмысқа орналасады. Мира үйдің сүйікті мүшесіне айналады, ал оның орны Эндимионды виг партиясының жоғары қоғамымен таныстыруға мүмкіндік береді. Мираның өзі Мельбурн министрлігіндегі мемлекеттік хатшы Лорд Рохэмптонның қызығушылығына ие болады. Бұл оған Эндимионның мансабын ілгерілетуге мүмкіндік береді және ол оны әкесінің ескі досы, виг кабинетінің министрі Сидни Уилтонға жеке хатшы ретінде ұсынады. Оның ағасы өзін ерекшелендіреді. Алайда 1841 жылғы сайлауда вигтер биліктен қуылып, Эндимион лауазымын жоғалтады. Ол бұл үшін виг лорды Монфорт басқаратын сайлау округінде парламентке сайлану арқылы өтемақы алады, оның әйелі Эндимионмен достық қарым-қатынаста болады. Парламентте Лорд Рохэмптонның басшылығымен Эндимион виг оппозициясында өзін таныстырады; ал оның партиясы 1846 жылы билікке оралғанда, ол Лорд Рохэмптонның мемлекеттік хатшысы болады; соңғысы шамадан тыс жұмыс істеуден қайтыс болған кезде Эндимион оның ізбасарымен қызмет етуден гөрі отставкаға кетеді. Осы арада, өз елінен қуылған, Эндимион Етоннан танысқан, принц Флорестан елге оралып, тағына сәтті отырады. Ол енді жесір Мираға (оның Нойшательдерде кездескенін) өзінің патшайымы ретінде тәжін ұсынады. Ол келіседі. Әпкесінен айырылған Эндимион күйеуі қайтыс болған Леди Монфорттың махаббатында жұбаныш табады. Партиясы көп ұзамай үкіметтен қуылса да, ол қазір Сидни Уилтон басқаратын биліктен тыс вигтердің көрнекті мүшесі; Тори министрлігінің құлауымен Сидни Уилтон премьер-министр болады, ал Эндимион оның мемлекеттік хатшысы болады. Шетелдік соғыстардағы табыстары мен континентпен қарым-қатынасты табысты басқару арқылы Эндимион өзін Сидни Уилтонның табиғи ізбасары етеді. Соңғысы отставкаға кеткен кезде Эндимион патшайыммен келесі үкіметті құруға міндеттеледі.

Тақырыптар

Роман саяси сабақтар мен фантазияларға толы, ал оның аристократиялық топтардың бейнелеуі, сәнді қоғамның королевалары өздерінің «Эндимиондары» атынан Англия істерін жартылай министрлік деңгейде басқару арқылы, Дизраэлидің өмірінің романтикасын ғана емес, сонымен қатар сахна артындағы жағдайларды да ашады. Бәлкім, Англияның бұрынғы еврей премьер-министрі осы өзінің ерекше, оқиғаларға толы өмірін әдеби тұрғыдан аяқтауда осылай жақсы жасай алмаған болар. Дизраэли романының осы ішкі көрінісі оның нағыз мағынасын береді.

Жарияланым

Интернет мұрағаты: 1-том, 2-том, 3-том. (Автордың аты тек кітаптың омыртқасында көрсетілген.)