Әртур Шопенгауэрдің «Еркі және Идея Әлемі» еңбегі

Кіріспе

Артур Шопенгауэрдің "Әлем ерік және бейнелеу ретінде" (WWR; Die Welt als Wille und Vorstellung, WWV) кітабы, кейде "Әлем ерік және идея ретінде" деп аударылады, неміс философы Артур Шопенгауэрдің басты еңбегі. Алғашқы басылымы 1818 жылдың соңында жарық көрді, ал кітап мұқабасында 1819 жыл деп көрсетілген. 1844 жылы екінші, екі томдық басылым шықты: бірінші том 1818 жылғы басылымның өңделген нұсқасы болды, ал екінші том бірінші томда жазылған ойларға түсіндірмелерден тұрады. Үшінші, кеңейтілген басылым 1859 жылы, Шопенгауэр қайтыс болғаннан бір жыл бұрын жарияланды. 1948 жылы Томас Манн кітаптың қысқартылған нұсқасын редакциялады. 1813 жылдың жазында Шопенгауэр "Жеткілікті себеп принципінің төрт түбірі туралы" докторлық диссертациясын қорғап, Йена университетінен доктор ғылымының дәрежесін алды. Келесі қысты Веймар қаласында өткізген соң, ол Дрезденде тұрып, 1816 жылы "Көрнеу және түстер туралы" трактатын жариялады. Шопенгауэр келесі бірнеше жылды өзінің басты еңбегі – "Әлем ерік және бейнелеу" кітабын жазумен өткізді. Шопенгауэр бұл еңбектің мақсаты – әртүрлі көзқараспен "бір ойды" жеткізу екенін айтты. Ол философиясын төрт кітапта дамытады, олар эпистемология, онтология, эстетика және этика салаларын қамтиды. Осы кітаптардан кейін Шопенгауэрдің Кант философиясын терең сынаған қосымшасы келеді. Ыммануил Канттың трансценденттік идеализмін бастапқы тұс етіп алған Шопенгауэр, адамдардың айналасындағы әлем – кеңістіктегі және уақыттағы заттар әлемі, себеп-салдар байланысымен ұштасқан әлем – тек қана "бейнелеу" (Vorstellung) ретінде ғана бар екенін, ол танып-білуші субъектіге тәуелді екенін, ал өзінен бар екені (яғни, субъектінің санасына қалай көрінетініне қарамастан) есептелмейтін әлем ретінде емес екенін айтады. Адамның заттар туралы білімі – бұл заттардың өзінен гөрі құбылыстар туралы ғана білім. Шопенгауэр заттың өзін – барлық нәрсенің ішкі мәнін – ерік ретінде анықтайды: білімсіз, соқыр, санасыз, мақсатсыз күш, кеңістік пен уақыттан тыс және көптікке ие емес. Сондықтан әлем бейнелеу ретінде – еріктің "объективтенуі" болып табылады. Эстетикалық тәжірибе адамды азаптың тамыры болып табылатын ерікке деген шексіз құлдықтан уақытша босатады. Шопенгауэр өмірден толық құтылу тек "өмірге деген ерікті" толығымен жою арқылы ғана мүмкін екенін мәлімдейді. Шопенгауэр өзінің философиясы мен Платон философиясы және ежелгі Үндістанның Веда философиясы арасындағы маңызды ұқсастықтарды атап көрсетеді. "Әлем ерік және бейнелеу" Шопенгауэрдің философиялық ой-пікірінің шыңы болды; ол өмірінің қалған бөлігін осы еңбекте ұсынылған идеяларды түбегейлі өзгертпей, нақтылап, тереңдетіп жетілдірумен өткізді. Алғашқы басылымға ешқандай назар аударылмады. 1844 жылғы екінші басылым да қызығушылық тудырмады. Ол кезде Канттан кейінгі неміс академиялық философиясы неміс идеалистерінің ықпалында болды, олардың ішінде Г. В. Ф. Гегель ең бастысы еді, оны Шопенгауэр "алдаспан" деп қатты сынады.

Book by Arthur Schopenhauer

The World as Will and Representation (WWR; Die Welt als Wille und Vorstellung, WWV), sometimes translated as The World as Will and Idea, is the central work of the German philosopher Arthur Schopenhauer. The first edition was published in late 1818, with the date 1819 on the title page. A second, two volume edition appeared in 1844: volume one was an edited version of the 1818 edition, while volume two consisted of commentary on the ideas expounded in volume one. A third expanded edition was published in 1859, the year prior to Schopenhauer's death. In 1948, an abridged version was edited by Thomas Mann. In the summer of 1813, Schopenhauer submitted his doctoral dissertation—On the Fourfold Root of the Principle of Sufficient Reason—and was awarded a doctorate from the University of Jena. After spending the following winter in Weimar, he lived in Dresden and published his treatise On Vision and Colours in 1816. Schopenhauer spent the next several years working on his chief work, The World as Will and Representation. Schopenhauer asserted that the work is meant to convey a "single thought" from various perspectives. He develops his philosophy over four books covering epistemology, ontology, aesthetics, and ethics. Following these books is an appendix containing Schopenhauer's detailed Criticism of the Kantian Philosophy. Taking the transcendental idealism of Immanuel Kant as his starting point, Schopenhauer argues that the world humans experience around them—the world of objects in space and time and related in causal ways—exists solely as "representation" (Vorstellung) dependent on a cognizing subject, not as a world that can be considered to exist in itself (i. e., independently of how it appears to the subject's mind). One's knowledge of objects is thus knowledge of mere phenomena rather than things in themselves. Schopenhauer identifies the thing in itself — the inner essence of everything — as will: a blind, unconscious, aimless striving devoid of knowledge, outside of space and time, and free of all multiplicity. The world as representation is therefore the "objectification" of the will. Aesthetic experiences release one briefly from one’s endless servitude to the will, which is the root of suffering. True redemption from life, Schopenhauer asserts, can only result from the total ascetic negation of the "will to life". Schopenhauer notes fundamental agreements between his philosophy, Platonism, and the philosophy of the ancient Indian Vedas. The World as Will and Representation marked the pinnacle of Schopenhauer's philosophical thought; he spent the rest of his life refining, clarifying and deepening the ideas presented in this work without any fundamental changes. The first edition was met with near universal silence. The second edition of 1844 similarly failed to attract any interest. At the time, post Kantian German academic philosophy was dominated by the German idealists—foremost among them G. W. F. Hegel, whom Schopenhauer bitterly denounced as a "charlatan".

Ағылшын тіліндегі аудармалары

Ағылшын тілінде бұл еңбек үш түрлі атаумен белгілі. Шопенгауэр туралы ағылшын тіліндегі жарияланымдар оның философ ретінде танылуына үлкен үлес қосса (1851 жылдан, өмірінің соңына дейін, 1860 жылға дейін) және Р. Б. Холдейн мен Дж. Кемптің «Әлем – ерік және идея» атты үш томдық аудармасы 1883–1886 жылдары жарық көргенімен, осы тақырыптағы, «Әлем – ерік және бейнелеу» атты еңбектің кеңейтілген басылымының алғашқы ағылшын тіліндегі аудармасын Е. Ф. Дж. Пейне (Шопенгауэрдің басқа да бірнеше еңбектерін аударған) 1958 жылы (қайта басылымдары 1966 және 1969 жылдары) жариялады. Кейін Ричард Э. Аквила Дэвид Каруспен бірлесіп жасаған ағылшын тіліндегі аудармасы «Дүние – ерік және ұсыну» (2008) деп аталды. Джудит Норман, Алистер Уэлчман және Кристофер Джанавейдің соңғы аудармасы «Әлем – ерік және бейнелеу» (Том 1: 2010, Том 2: 2018) деп аталады. Шопенгауэрдің философиясындағы маңызды ұғым болып табылатын және оның негізгі еңбегінің атауында қолданылатын Vorstellung ұғымын ағылшын тілінде қалай жеткізудің ең дұрыс жолы туралы пікірталас бар. Шопенгауэр Vorstellung-ты санадағы (ерікке қарама-қарсы, себебі Vorstellung ретінде бізге көрінетін әлемнің өзі) алдымен келетін нәрсені сипаттау үшін қолданады. Әдетте, Vorstellung-ты «идея» деп аударуға болады (сондықтан Холдейн мен Кемптің аудармасының атауы осылай). Алайда, Кант Vorstellung ұғымын талқылағанда латынша repraesentatio терминін қолданады («Таза ақыл-ойының сын-қатесі» A320/B376). Сондықтан, қалыпты жағдайда, Vorstellung-ты аудару үшін ағылшын тіліндегі ‘representation’ терминін қолдануға болады (Е. Ф. Дж. Пейн аудармасында қолданылғандай). Норман, Уэлчман және Джанавей де ағылшын тіліндегі ‘representation’ терминін қолданады. Кіріспеде олар Шопенгауэрдің Vorstellung-ты Кант сияқты қолданатынын көрсетеді: «Өкілдік» – бұл ақыл-ойының кез келген формадағы тәжірибесі, білімі немесе танымдық процесінде саналы болатын нәрсе, санада бар нәрсе. Сондықтан, «Әлем – ерік және бейнелеу» еңбегіміздегі бірінші міндетіміз – әлемді біздің санамызда қалай көрінетінін қарастыру. Vorstellung ұсынылған нәрсені де, оны ұсыну процесін де білдіре алады. Шопенгауэрдің пікірінше, «ұсыну» – әлемді біреудің алдына «ұсыну» ретінде қою – осы процесті жүзеге асыратын танып-білуші субъектінің өзі. Аквила жазғандай, Шопенгауэр қолданған Vorstellung-тың негізгі мағынасы – бұл субъектіге ұсынылған нәрсе: ұсынылған объект (ұсынылған ретінде, оның «өзінде» дегенге қарама-қарсы). Аквила Vorstellung сөзін ‘representation’ деп аудару «білімді субъектіге оның объектісі ретінде «ұсынылған» және онда айналысатын субъектінің ұсыну қызметі» екі жақты ұғымын жеткізе алмайды және Шопенгауэрдің негізгі идеясынан жаңылыстыруы мүмкін деп санайды.

In the English language, this work is known under three different titles. Although English publications about Schopenhauer played a role in the recognition of his fame as a philosopher in later life (1851 until his death in 1860) and a three volume translation by R. B. Haldane and J. Kemp, titled The World as Will and Idea, appeared already in 1883–1886, the first English translation of the expanded edition of this work under this title The World as Will and Representation appeared by E. F. J. Payne (who also translated several other works of Schopenhauer) as late as in 1958 (paperback editions in 1966 and 1969). A later English translation by Richard E. Aquila in collaboration with David Carus is titled The World as Will and Presentation (2008). The latest translation by Judith Norman, Alistair Welchman, and Christopher Janaway is titled The World as Will and Representation (Volume 1: 2010, Volume 2: 2018). There is some debate over the best way to convey, in English, the meaning of Vorstellung, a key concept in Schopenhauer's philosophy and used in the title of his main work. Schopenhauer uses Vorstellung to describe whatever comes before in the mind in consciousness (as opposed to the will, which is what the world that appears to us as Vorstellung is in itself). In ordinary usage, Vorstellung could be rendered as "idea" (thus the title of Haldane and Kemp's translation). However, Kant uses the Latin term repraesentatio when discussing the meaning of Vorstellung (Critique of Pure Reason A320/B376). Thus, as is commonly done, one might use the English term 'representation' to render Vorstellung (as done by E. F. J. Payne in his translation). Norman, Welchman, and Janaway also use the English term 'representation'. In the introduction, they point out that Schopenhauer uses Vorstellung the same way Kant uses it — 'representation' "stands for anything that the mind is conscious of in its experience, knowledge, or cognition of any form — something that is present to the mind. So our first task in The World as Will and Representation is to consider the world as it presents itself to us in our minds." Vorstellung can refer to what is presented or to the process of presenting it. Schopenhauer argues that what does the "presenting" – what sets the world as 'presentation' before one – is the cognizant subject itself. The primary sense of Vorstellung used by Schopenhauer, Aquila writes, is that of what is presented to a subject: the presented object (qua presented, as opposed to what it is "in itself"). Aquila argues that translating Vorstellung as 'representation' fails to "bring out the dual notion of that which is 'set before' a cognizant subject as its object, and the presentational activity of the subject therein engaged" and is potentially misleading from Schopenhauer's principal point.

Бұрынғы философиялық еңбектермен байланысы

Шопенгауэр өзінің 1813 жылы жарық көрген «Жеткілікті себеп қағидасының төрт еселі тамыры туралы» докторлық диссертациясын «Дүние ерік пен бейнелеу ретінде» (WWR) алдында кіріспе ретінде оқып шығуды талап етеді. «Төрт түбір туралы» сөздер келтіре отырып, Шопенгауэр WWR-дың бірінші басылымының алғы сөзінде: «Оқырман осы кіріспе мен пропедевтикамен таныс болмаса, осы еңбекті шын мәнінде түсіну мүмкін емес, ал бұл эссе мазмұны кітапқа енгізілгендей деп қарастырылады» дейді. Бұдан әрі Шопенгауэр кітабының басында оқырманның Иммануил Кант философиясын бұрыннан білуі керектігін айтады. Шопенгауэр өзінің философиясы Канттың табиғи жалғасы екенін мәлімдеді, ал кейбіреулер оны Канттың 1781 жылғы «Таза ақыл-ойды сындау» еңбегінде жазылған трансценденттік идеализмнің метафизикалық жүйесіне, басқа кейінгі неміс идеалистерінен гөрі, жақын тұрады деп санайды. Дегенмен, «Дүние ерік пен бейнелеу ретінде» кітабында «Канттық философияны сынау» деген қосымша бар, онда Шопенгауэр Канттың этикасының көп бөлігін, сондай-ақ оның эпистемологиясы мен эстетикасының маңызды бөліктерін қабылдамайды. Шопенгауэр былай түсіндіреді: «Ұлы Канттың жетістіктерін бастапқы нүкте ретінде қабылдағаныммен, оның еңбектерін зерттеу маған маңызды қателерді анықтауға мүмкіндік берді. Мен осы қателерді бөліп, олардың дұрыс еместігін көрсетуге мәжбүр болдым, содан кейін оның теорияларындағы шындық пен құнды нәрсені осы қателерден арылтып, таза түрде қолдана аламын». Шопенгауэр адамның еркін әлемді бейнелеудің артындағы шындыққа, яғни біздің ақыл-ойымыз арқылы қабылдайтын сыртқы әлемге апаратын жалғыз терезе деп қарады. Шопенгауэрдің пікірінше, ерік – бүкіл әлемнің «ішкі мәні», яғни Канттың өзінің нәрсесі (Ding an sich), және жеткілікті себеп қағидасының әлемді бейнелеу ретінде басқаратын формаларынан тәуелсіз. Шопенгауэрдің ойынша, біз Канттың ноуменін тікелей білуге мүмкіндік алмасқа да, белгілі бір дәрежеде оның туралы білім ала аламыз (Канттан айырмашылығы, ол үшін ноумен мүлдем білуге болмайтын нәрсе). Себебі, Шопенгауэрдің пікірінше, әлемді бейнелеу мен әлемді «өзінде» арасындағы қарым-қатынасты біздің денелеріміз (материалдық заттар, яғни бейнелеулер, кеңістікте және уақытта бар) мен біздің еркіміздің арасындағы қарым-қатынасты зерттеу арқылы түсінуге болады. Шопенгауэр мен Канттың философиясы арасындағы тағы бір маңызды айырмашылық – Шопенгауэрдің Канттың түсініктердің он екі категориясы туралы ілімін қабылдамауы. Шопенгауэр Канттың он бір категориясы сәулеттік симметрия үшін артық «көрнекі терезелер» дейді. Шопенгауэр біздің санамыз әлемді өзімізге түсінікті ету үшін үш априорлық форманы қолданады: уақыт, кеңістік және себептік байланыс. Шопенгауэр кіріспесінде «Дүниедегі ерік пен бейнелеу» теориясын түсіну үшін оқырман «құдайлық Платон» мектебінде біраз уақыт болғанда жақсы дайындалатынын айтады. Шопенгауэр Платонның өз теориясын дамытуға тигізген әсерін жиі мойындайды және әсіресе эстетика саласында Платондық формалар бейнелеу мен ерік арасындағы аралық онтологиялық деңгейде орналасқандығы туралы айтады. Оқырманға, егер ол Упанишадтарда қамтылған ежелгі үнді философиясымен таныс болса, одан да көп артықшылық болады.

Schopenhauer demands that his doctoral dissertation On the Fourfold Root of the Principle of Sufficient Reason, which appeared in 1813, be read before WWR as an introduction. Referring to On the Fourfold Root, Schopenhauer states in the preface to the first edition of WWR that it is "absolutely impossible to truly understand the present work unless the reader is familiar with this introduction and propaedeutic, and the contents of that essay are presupposed here as much as if they had been included in the book". Furthermore, Schopenhauer states at the beginning that his book assumes the reader's prior knowledge of the philosophy of Immanuel Kant. Schopenhauer asserted that his philosophy was the natural continuation of Kant's, and is regarded by some as remaining more faithful to Kant's metaphysical system of transcendental idealism, expounded in the Critique of Pure Reason (1781), than any of the other later German idealists. However, The World as Will and Representation contains an appendix entitled "Critique of the Kantian philosophy", in which Schopenhauer rejects most of Kant's ethics and significant parts of his epistemology and aesthetics. As Schopenhauer explains: "However much I take the achievements of the great Kant as my point of departure, a serious study of his works has nonetheless enabled me to discover significant errors, and I have had to separate these errors out and show them to be unsound so that I could then presuppose and apply what is true and excellent in his theories in a pure form, freed from these errors." Schopenhauer saw the human will as our one window to the reality behind the world as representation, i. e. the external world as we experience it through our mental faculties. According to Schopenhauer, the will is the 'inner essence' of the entire world, i. e. the Kantian thing in itself (Ding an sich), and exists independently of the forms of the principle of sufficient reason that govern the world as representation. Schopenhauer believed that while we may be precluded from direct knowledge of the Kantian noumenon, we may gain knowledge about it to a certain extent (unlike Kant, for whom the noumenon was completely unknowable). This is because, according to Schopenhauer, the relationship between the world as representation and the world as it is 'in itself' can be understood by investigating the relationship between our bodies (material objects, i. e. representations, existing in space and time) and our will. Another important difference between the philosophies of Schopenhauer and Kant is Schopenhauer's rejection of Kant's doctrine of twelve categories of the understanding. Schopenhauer claims that eleven of Kant's categories are superfluous "blind windows" meant for the purposes of architectonic symmetry. Schopenhauer argues that there are three a priori forms by which our minds render our experience of the world intelligible to ourselves: time, space, and causality. Schopenhauer also states in his introduction that the reader will be at his best prepared to understand the theories in The World as Will and Representation if he has lingered in the school of "the divine Plato": Schopenhauer frequently acknowledges Plato's influence on the development of his theories and, particularly in the context of aesthetics, speaks of the Platonic forms as existing on an intermediate ontological level between the representation and the Will. The reader will be at an even further advantage if they are already familiar with the ancient Indian philosophy contained within the Upanishads.

Жұмыстың дамуы мен құрылымы

Шопенгауэрдің идеяларының дамуы оның мансабының ерте кезеңінде (1814–1818) өтті және 1819 жылы «Ерiк және Бейнелеу» атты еңбегінің бірінші томының жариялануымен аяқталды. Бұл бірінші том төрт кітаптан тұрды – оның эпистемологиясы, онтологиясы, эстетикасы және этикасы ретімен келтірілді. Өмірінің кейінгі жылдарында, 1844 жылы Шопенгауэр екінші басылымын екі томдық етіп шығарды, біріншісі – түпнұсқаның дерлік қайта басылымы, ал екіншісі – бірінші томға түсіндірмелер мен қосымша ойлардан тұратын жаңа жұмыс. Оның көзқарастары едәуір өзгерген жоқ. Шопенгауэр бірінші басылымның алғы сөзінде «Ерiк және Бейнелеу ретiнде Дүние» «бір ғана ойды жеткізуді» мақсат етеді дейді. Сондықтан, оның сөзінше, жұмыстың құрылымы «тізбектей емес, органикалық», кітаптың барлық алдыңғы бөлімдері кейінгі бөлімдерді «соңғыларының алдыңғыларын болжағандай» болжайды. Осы еңбектің төрт негізгі бөлігі «бір ойға қатысты төрт перспектива [Gesichtspunkte]» ретiнде жұмыс iстейдi. Сондықтан Шопенгауэр кітапты бiрнеше рет оқуға, алғашқы ретте айқын шыдамдылықпен оқуға кеңес береді. Шопенгауэр жұмыстың құрылымына IV кітаптың 54-бөліміндегі келесі үзіндіде тоқталады:

1851 жылдан кейін оның кеш танылуы оның маңызды еңбегіне жаңа қызығушылықты тудырып, 1859 жылы, ол қайтыс болғанға дейін бір жыл бұрын, 136 беттен тұратын үшінші және соңғы басылымға әкелді. Соңғысының алғы сөзінде Шопенгауэр: «Егер мен де ақыры жеттім де, өмірімнің соңында менің ықпалымның басталуын көруден қанағат алсам, онда бұл ескі қағидаға сәйкес, оның басталуының кешігуіне қарай оның ұзақтығы артады деген үмітпен» деп жазды.

1- том

Шопенгауэр ерік сөзін адамның ең таныс атауы ретінде қолданды, бұл ұғымды тілек, ұмтылыс, қалау, күш салу және итермелеу сияқты басқа сөздермен де білдіруге болады. Шопенгауэрдің философиясы бойынша, барлық табиғат, адамды қоса алғанда, тоймас еріктің көрінісі болып табылады. Адамдар барлық құрылыстарын ерік арқылы, барлық болмыстың өзі арқылы сезінеді. Осы құрылыстың себебі – көбірекке деген құштарлық. Ол тек эстетикалық ләззат ғана еріктен уақытша босатуды қамтамасыз етеді деп санайды. Шопенгауэрдің қалау туралы түсінігі буддалық ойлармен үлкен байланыста. Буддизм адамның толыққанды қанағатсыздық сезімін құштарлықты тудыратын күш ретінде анықтайды, бұл Шопенгауэрдің өмірге деген ерік деп атаған нәрсесіне ұқсас. Екеуі де осы жағдайға ем іздеудің жолдары ретінде терең ойлау мен аскетизмді ұсынады. Бірінші томның эпиграфы Иоганн Вольфганг фон Гётеден алынған: "Ob nicht Natur zuletzt sich doch ergründe?" ("Табиғат соңында өзін-өзі түсіне алмай ма?"). Бұл цитата 1816 жылдың 27 қыркүйегінде Штат министрі фон Войтқа арналған өлеңнен алынған.

Эпистемология (I кітап)

Шопенгауэрдің еңбегінің бастапқы сөйлемі – Die Welt ist meine Vorstellung: «әлем – менің өрнегім» (басқаша айтқанда, «идея» немесе «ұсыныс»). Бірінші кітапта Шопенгауэр әлемді өрнек ретінде қарастырады. Атап айтқанда, бірінші кітап жеткілікті себеп принципіне бағынған өрнек туралы сөз етеді (неміс тілінде: Satz vom Grunde). III кітапта Шопенгауэр әлемді өрнек ретінде қарастыруға қайта оралады; бұл жолы ол жеткілікті себеп принципінен тәуелсіз өрнекке назар аударады (яғни Платондық идея, еріктің тікелей және толыққанды нысанасы, ол өнердің нысаны). Шопенгауэр WWR-ді әлемді біздің санамызда көрінетіндей қарастырудан бастайды: кеңістік пен уақытпен және себеп-салдар қатынастарымен міндетті түрде реттелген нысандар. Біздің тәжірибемізде әлем жеткілікті себеп принципіне сәйкес реттелген. Біз бір-бірімен қажетті байланыстағы көптеген нысандарды қабылдаймыз.

Онтология (ІІ кітап)

II кітапта Шопенгауэр ерік-жігерді Канттың өзінің нәрсесі ретінде көрсетеді: барлық заттар мен құбылыстардың астында жатқан жалғыз мән. Кант кеңістік пен уақытты құбылыстар әлемін қабылдауымызға қажетті интуициямыздың формалары деп есептеді, ал бұл факторлар өзінің нәрсесінде болмайды. Шопенгауэр уақыт пен кеңістікке жатпайтын ешбір нәрсе ерекшелене алмайтынын, сондықтан өзінің нәрсесі бірегей болуы керек екенін көрсетті. Барлық нәрсе, адамдар да оның ішінде, осы түпкі бірлікке жатады. Бір ерік-жігердің біз сезінетін көптеген заттарға айналуы – ерік-жігердің объективтенуі. Көптеулік уақыт пен кеңістік арқылы ғана пайда болады және мүмкін болады, сондықтан Шопенгауэр оларды individualationis принципі деп атайды. Ерік-жігер, өзінің нәрсесі ретінде, жеткілікті негіздің принципінен (барлық түрлерінде) тыс жатыр, демек, негізсіз (бірақ ерік-жігердің әрбір құбылысы осы принципке бағынады). Individualationis принципінен тыс жатқан ерік-жігер барлық көптеуліктен бос (оның кеңістікте және уақыттағы құбылыстары сансыз болса да). Барлық құбылыстар маңызды күш-жігерді бейнелейді: мысалы, электр және гравитация ерік-жігердің негізгі күштері ретінде сипатталады. Шопенгауэрдің пікірінше, адамның тану қабілеті ерік-жігердің талаптарына бағынады. Сонымен қатар, ерік-жігерге ие болған әрбір нәрсе қасірет көреді. Шопенгауэр пессимистік картина ұсынады, онда орындалмаған тілектер ауырсыну тудырады, ал ләззат – тек осындай ауырсынуның жойылған сәтіндегі сезім. Дегенмен, көптеген тілектер ешқашан орындалмайды, ал орындалғандары бірден орындалмаған тілектермен ауыстырылады.

Эстетика (ІІІ кітап)

III кітапта Шопенгауэр эстетикалық толғаныс тәжірибесін зерттейді. Біз бір нәрсені эстетикалық тұрғыдан қарастырғанда, нысанды жеке бір зат ретінде емес, жалпылама Платондық Идея (die Platonische Idee) ретінде танимыз. Соның нәтижесінде, адам эстетикалық толғаныс нысанында өзін жоғалтып, қысқа ғана сәтте орындалмаған құштарлықтың айналысынан "таза, еріксіз білім субъектісі" (reinen, willenlosen Subjekts der Erkenntniß) ретінде босап шыға алады. Бұл жеткілікті негіз қағидасына бағынған таным әдісінен (ерік пен ғылымға қызмет етуге жарамды жалғыз тәсіл) бас тартуды білдіреді. Эстетикалық тәжірибе кезінде біз күреспен байланысты ауырсынудан уақытша жеңілдік аламыз. Көптеген басқа эстетикалық теориялар сияқты, Шопенгауэрдің теориясы да гений ұғымына негізделген. Шопенгауэрдің пікірінше, гений әртүрлі деңгейде барлық адамдарға тән және эстетикалық тәжірибеге қабілеттіліктен тұрады. Жоғары дәрежелі гений иелері осы эстетикалық тәжірибелерді басқаларға жеткізуді үйрене алады, ал осы тәжірибелерді жеткізетін нысандар – өнер туындылары. Біз нысандарды олардың таза объективті толғанысты, еріксіз сананы жеңілдетуіне және адамзат сияқты "жоғары" Идеяларды білдіруіне қарай әдемі деп санаймыз. Шопенгауэр әдемі нысанға деген сезімді өркениетті нысанға деген сезіммен (das Erhabene) салыстырады – соңғы жағдайда біз толғаныс нысанына деген табиғи қарсылығымызбен күресіп, одан жоғарылаймыз. Эстетикалық тәжірибе біздің ерік-жігерімізді қозғайтын нысанның әсерінен тумайды; сондықтан Шопенгауэр жалаңаш әйелдердің бейнелерін және аштық қоздайтын тағамдарды сынға алды, себебі олар құштарлықты оятып, көрерменнің "таза, еріксіз білім субъектісіне" айналуына кедергі келтіреді. Үшінші кітаптың қалған бөлігінде әртүрлі өнер түрлері туралы айтылады, олардың ішінде сәулет, ландшафтық бағдарламалау, ландшафтық сурет, жануарлар суреті, тарихи сурет, мүсін, жалаңаш, әдебиет (өлең және трагедия) және соңында музыка. Шопенгауэрдің эстетикасында музыка ерекше орынға ие, өйткені ол оның ерікпен ерекше байланысы бар деп санайды. Басқа өнер туындылары тек Идеялар арқылы ғана (еріктің толыққанды объективтенуі) тілекті жанама түрде объективтейді, ал біздің әлеміміз – бұл Идеялардың көптігіне енуінен туындаған Идеялардың көптігінен басқа ештеңе емес. Шопенгауэр музыка Идеяларды асып түседі, сондықтан ол құбылыстар әлемінен тәуелсіз. Ол былай деп жазады:

In Book III, Schopenhauer explores the experience of aesthetic contemplation. When we contemplate something aesthetically, we have knowledge of the object not as an individual thing but rather as a universal Platonic Idea (die Platonische Idee). The individual is then able to lose himself in the object of aesthetic contemplation and, for a brief moment, escape the cycle of unfulfilled desire as a "pure, will less subject of knowledge" (reinen, willenlosen Subjekts der Erkenntniß). This entails the abandonment of the method of cognition bound to the principle of sufficient reason (the only mode appropriate to the service of the will and science). During the aesthetic experience, we gain momentary relief from the pain that accompanies our striving. Like many other aesthetic theories, Schopenhauer's centers on the concept of genius. Genius, according to Schopenhauer, is possessed by all people in varying degrees and consists of the capacity for aesthetic experience. Those who have a high degree of genius can be taught to communicate these aesthetic experiences to others, and objects that communicate these experiences are works of art. We consider objects to be beautiful that best facilitate contemplation that is purely objective by a will less consciousness and express 'elevated' Ideas (such as those of humanity). Schopenhauer compares the experience of something as beautiful to the experience of something as sublime (das Erhabene)—in the latter case, we struggle over our natural hostility to the object of contemplation and are elevated above it. An aesthetic experience does not arise from the object stimulating our will; hence Schopenhauer criticized depictions of nude women and appetizing food, as these stimulate desire and thus hinder the viewer from becoming "the pure, will less subject of knowledge." The rest of the Third Book contains an account of a variety of art forms, including architecture, landscape gardening, landscape painting, animal painting, historical painting, sculpture, the nude, literature (poetry and tragedy), and lastly, music. Music occupies a privileged place in Schopenhauer's aesthetics, as he believed it to have a special relationship to the will. Other artworks objectify the will only indirectly by means of the Ideas (the adequate objectification of the will), and our world is nothing but the appearance of the Ideas in multiplicity resulting from those Ideas entering into the principium individuationis. Music, Schopenhauer asserts, passes over the Ideas and is therefore independent of the phenomenal world. He writes:

Этика (IV кітап)

IV кітапта Шопенгауэр әлемді ерік ретінде қарастыруға қайта оралады. Ол осы кітапта адамның этикалық мінез-құлқының таза сипаттамалық есебін беруді мақсат етеді деп мәлімдейді, онда мінез-құлқының екі түрін анықтайды: әрбір жеке тұлғаның мәнін құрайтын "өмірге деген ерік" (Wille zum Leben) растау және жоққа шығару. Шопенгауэр кейіннен өзінің этикалық философиясын екі сыйлық есебінде түсіндірді: "Еркіндік туралы" (1839) және "Мораль негіздері туралы" (1840). Шопенгауэрдің пікірінше, ерік әрбір адам мен жануарға тән эгоизм арқылы өзімен қақтығысады. Қайырымдылық – осы эгоизмді басып өтуден (жеке тұлғаның иллюзиялық қабылдауынан өтуден, соның арқасында басқаның күйзелісіне көңіл бөле аласыз) туындайды және құштарлықтан және еріктен арылу мүмкіндігінің белгісі болуы мүмкін. Шопенгауэр "ерік бостандығының" дәстүрлі мағынада бар екенін жоққа шығарады, және ерік қалай расталатынын немесе жоққа шығарылатынын ғана көрсетеді, бірақ ол өзгермейді және себептік детерминизмнің тамыры болып табылады. Шопенгауэр өзіне-өзі қол салуды кеңінен талқылайды, оның іс жүзінде ерікті немесе оның бір бөлігін ешқандай мағынада жоймайтынын, өйткені өлім – еріктің бір нақты көрінісінің соңы ғана, ол кейін қайта құрылады. Аскетизм арқылы, шығыс монахтары мен әулиелердің тәжірибелегенідей, ерікке қарсы тұру арқылы, адам жеке ерікті күшті өзіне-өзі зиян келтіруден гөрі әлдеқайда маңыздырақ әлсірете алады, ол, шын мәнінде, белгілі бір жағдайда еріктің растауы болып табылады. Шопенгауэрдің аскетизмді мақтауы оны буддизм мен Веданта индуизмін, сондай-ақ католицизмдегі кейбір монахтар ордендері мен аскетикалық тәжірибелерді жоғары бағалауға итерді. Ол протестантизмді, иудаизмді және исламды сынайды, оларды оптимистік, метафизикадан мүлдем айырылған және адам емес жануарларға қатыгез деп есептейді. Шопенгауэрдің пікірінше, мәселенің түпкі шындығы – еріктің шамадан тыс күшін арттыру жағдайында, яғни бір адам өзінің еркімен ғана емес, басқаларды дұрыс емес бақылау үшін күш қолданғанда, ол өзі зиян келтіріп отырған адаммен бір екенін түсінбейді, сондықтан ерік үнемі өзіне зиян келтіреді, ал қылмыс жасалған сәтте әділдік орындалады, себебі бір метафизикалық тұлға қылмыскер де, құрбан да болып табылады. Шопенгауэрдің пікірінше, өмірге деген еріктен бас тарту – азаптан құтылудың жолы. Құтқарылу тек жеке тұлғаның иллюзия екенін мойындаудан ғана туындайды – әлемді жеке тұлғаларға бөлуге болмайды, бұл ерікті "тыныштандырады". Мұны ұққан адам өзінің еркін "жоққа шығарады" және осылайша еріктің тоқтаусыз күресінен туындайтын өмірдің азабынан босатылады. "Шопенгауэр бізге ерік жоқ болғанда, дана адам өліп қалмай, ештеңеге айналатынын" айтады. Егер ерік жоғалса, ерік иесі де, әлем де ештеңеге айналады. "[Е]рікке қол жеткізген адам үшін бұл әлем "босқа" айналған ерік иесінің әлемі. Оның бізді ұстап тұрған күші, шынайы көрінетін нәрсесі "жойылды", сондықтан ол енді біздің алдымызда жаман түс ретінде тұр, және біз одан оянып жатырмыз". Шопенгауэр Төртінші кітапты келесі сөздермен аяқтайды: "Оларда ерік бұрылып, өзін-өзі жоққа шығарғандар үшін біздің осы шынайы әлеміміз, барлық Күндері мен Сүт Жолымен бірге – ештеңе емес". Шопенгауэр бұл "ештеңе" дегенді буддизмнің Праджапарамитасымен байланыстырады: субъект пен объект енді жоқ болатын нүкте.

In Book IV, Schopenhauer returns to considering the world as will. He claims in this book to set forth a purely descriptive account of human ethical behavior, in which he identifies two types of behavior: the affirmation and denial of the 'will to life' (Wille zum Leben), which constitutes the essence of every individual. Schopenhauer subsequently elucidated his ethical philosophy in his two prize essays: On the Freedom of the Will (1839) and On the Basis of Morality (1840). According to Schopenhauer, the will conflicts with itself through the egoism that every human and animal is endowed with. Compassion arises from a transcendence of this egoism (the penetration of the illusory perception of individuality, so that one can empathise with the suffering of another) and can serve as a clue to the possibility of going beyond desire and the will. Schopenhauer categorically denies the existence of the "freedom of the will" in the conventional sense, and only adumbrates how the will can be affirmed or negated, but is not subject to change, and serves as the root of the chain of causal determinism. Schopenhauer discusses suicide at length, noting that it does not actually destroy the Will or any part of it in any substantial way, since death is merely the end of one particular phenomenon of the Will, which is subsequently rearranged. By asceticism, the ultimate denial of the will as practiced by eastern monastics and by saints, one can slowly weaken the individual will in a way that is far more significant than violent suicide, which is, in fact, in some sense an affirmation of the will. Schopenhauer's praise for asceticism led him to think highly of Buddhism and Vedanta Hinduism, as well as some monastic orders and ascetic practices found in Catholicism. He expressed contempt for Protestantism, Judaism, and Islam, which he saw as optimistic, devoid of metaphysics and cruel to non human animals. According to Schopenhauer, the deep truth of the matter is that in cases of the over affirmation of the will—that is, cases where one individual exerts his will not only for its own fulfillment but for the improper domination of others—he is unaware that he is really identical with the person he is harming, so that the Will in fact constantly harms itself, and justice is done in the moment in which the crime is committed, since the same metaphysical individual is both the perpetrator and the victim. According to Schopenhauer, denial of the will to live is the way to salvation from suffering. Salvation can only result from the recognition that individuality is nothing more than an illusion—the world in itself cannot be divided into individuals—which 'tranquilizes' the will. The human who comprehends this would 'negate' his will and thus be freed from the pains of existence that result from the will's ceaseless striving. "Schopenhauer tells us that when the will is denied, the sage becomes nothing, without actually dying." When willing disappears, both the willer and the world become nothing. " [T]o one who has achieved the will less state, it is the world of the willer that has been disclosed as 'nothing'. Its hold over us, its seeming reality, has been 'abolished' so that it now stands before us as nothing but a bad dream from which we are, thankfully, awaking." Schopenhauer concludes the Fourth Book with the following statement: " to those in whom the will has turned and denied itself, this very real world of ours, with all its Suns and Milky Ways, is—nothing." In a footnote, Schopenhauer associates this 'nothing' with the Prajñāpāramitā of Buddhism: the point where subject and object no longer exist.

Кант философиясының сын-пікірі (қосымша)

4-кітаптың соңында Шопенгауэр Кант философиясының артықшылықтары мен кемшіліктерін толыққанды талқылады. Шопенгауэрдің «Кантиан философиясының сыны» атты еңбегі Вольтердің «Людовик XIV дәуірі» кітабынан алынған келесі цитатасымен басталады: «C'est le privilège du vrai génie, et surtout du génie qui ouvre une carrière, de faire impunément de grandes fautes («Нағыз генийдің, әсіресе жаңа жол ашқан генийдің ерекшелігі – үлкен қателіктерді жазасыз жасау»). Шопенгауэр Канттың ең үлкен жетістігі – көрініс [Erscheinung] пен өзінің нәрсесі [Ding an sich] арасындағы айырмашылықты дәлелдегендігі, соның салдарынан интеллект әрқашан біз бен заттардың арасында тұрады және сондықтан біз нәрселерді олардың өзінде қандай екенін біле алмаймыз деп мәлімдейді. Шопенгауэр Канттың кемшіліктерінің бірі – Канттың «Таза акыл-ойдың сыны» еңбегінде өзінің нәрсесін енгізуге таңдаған дұрыс емес тәсілі екенін айтады. Шопенгауэр сондай-ақ Канттың интуитивті және абстрактілі танымды – яғни, интуитивті бейнелерді абстрактілі түрде ойланған ұғымдардан ажырата алмағанын, бұл ауыр жаңылысулар мен қателіктерге әкеп соқты деп дәлелдеді. Канттың философиялық жүйесін әдемі архитектуралық симметрияға сәйкес құруға берген басымдығын сынға алған Шопенгауэр бір сәтте Канттың он екі санатын «әлемдегі және адамдарда болатын барлық нәрсені зорлықпен сыйдыратын қорқынышты Прокруст төсегі» деп сипаттады.

2-томы

Екінші томда бірінші томда талданған тақырыптарды кеңейтетін бірнеше эсселер бар. Ең маңыздысы – өлім туралы оның толғаулары және сексуалдыққа қатысты теориясы, ол оны жалпы ерік-жігердің көрінісі ретінде қарастырды, оның арқасында тіршілік жалғасады және жақындарына деген құштарлықта адамдардың саналы ойлау қабілетінен айырылуына себеп болады. Оның генетикалық теориясы осылай айтуға болады, толыққанды жетілмеген: ол адамдар ерік-жігерін, демек мінез-құлқын әкелерінен, ал интеллектін аналарынан мұраға алады деп санайды және осы теорияны дәлелдеу үшін танымал тұлғалардың өмірбаяндарынан мысалдар келтіреді. Екінші томда Фихте, Шеллинг және Гегель сияқты замандас философтарға сын бағытталған. Екінші томның мазмұны төменде көрсетілген.

Ықпал

"Дүние ерік-жігер және бейнелеу" кітабы жарық көргеннен кейінгі алғашқы онжылдықтарда көбінесе үнсіздікпен қабылданды. Гете мен Жан-Поль – осы ережеден тыс жағдайлар. Гете Шопенгауэрдің маңызды еңбегін алғашқы күндері-ақ оқып, "Оттиль фон Гетеде бұрын-соңды көрмеген құлшыныспен оқыды". Гете келініне бір жыл бойы ләззат алатынын айтты, себебі ол оны толығымен оқиды, әдетте беттерді таңдап оқымайтын еді. Шопенгауэрдің ықпалын "Гетемен сұхбаттар" және "Urworte" еңбектерінен көруге болады. Орфиш [de]. Бұл жұмыс көбінесе назарсыз қалған жылдары Жан-Поль оны "философиялық гениальдық, батыл, әмбебап, терең ойлы және тереңдікке толы – бірақ көбінесе үмітсіз және түбі жоқ тереңдік, Норвегиядағы сол меланхолиялық көл сияқты, оның терең суында, тік жартасты қабырғалардың астында, күннің сәулесі көрінбейді, тек жұлдыздардың шағылысуын ғана көруге болады" деп мақтады. Шопенгауэр бұл мақтауға: "Менің ойымша, бір генийдің мақтауы ойсыз көпшіліктің назарсыздығын толықтай өтеуге жетеді" деді. Оның өмірінің соңғы жылдарында бұл назарсыздық аяқталды. Шопенгауэр Бірінші дүниежүзілік соғысқа дейін Германиядағы ең ықпалды философқа айналды. Әсіресе суретшілер оның еңбегіне қызығушылық танытты. Ешбір философ өнерге осылай мән бермеген: "Дүние ерік-жігер және бейнелеу" кітабының төрттен бірі эстетикаға арналған. Вагнер (Шопенгауэрдің "Тристан мен Изольдаға" тигізген әсері), Шёнберг, Малер, оның айтуынша, "Дүние ерік-жігер және бейнелеу" – ол кездескен музыка туралы ең терең жазба, Томас Манн, Герман Гессе, Хорхе Луис Борхес, Толстой, Д.Х. Лоуренс және Сэмюэл Беккетті атауға болады. Философтар Фридрих Ницше мен Филипп Майнлендер "Дүние ерік-жігер және бейнелеу" кітабын аян ретінде сипаттады. Ницше: "Мен Шопенгауэрдің кітабын алғашқы бетінен бастап, соңғы бетіне дейін оқитынын және оның айтқан әр сөзін тыңдайтынын білетін оқырмандардың бірімін". Чарльз Дарвин "Адамның тегі" еңбегінде "Дүние ерік-жігер және бейнелеу" кітабынан үзінді келтірген. Кейбіреулер онда эволюция теориясында кездесетін ойларды табады, мысалы, жыныстық инстинкт – ұрпақтың сапасын қамтамасыз ету үшін табиғаттың құралы. Шопенгауэр трансформизмді қолдап, тұқым теориясының шындығын дәлелдейтін маңызды және танымал дәлелдердің бірі – барлық омыртқалы жануарлардың ішкі құрылысындағы гомологияларға назар аударды. Шопенгауэрдің тіл және этика туралы пікірлері Людвиг Витгенштейнге үлкен әсер етті. Шопенгауэрдің кеңістіктегі жеке жүйелердің тәуелсіздігі туралы көзқарасы, индивидация принципі, Эйнштейнге әсер етті, ол оны гений деп атады. Шрёдингер "Физикалық Principium individuationis туралы ойлар жинағы" деген атпен бір бума қағаздарға Шопенгауэрлік белгіні қойды.

The first decades after its publication The World as Will and Representation was met with near silence. Exceptions were Goethe and Jean Paul. Goethe immediately started to read the magnum opus of Schopenhauer when it arrived and "read it with an eagerness as she [ Ottilie von Goethe ] had never before seen in him". Goethe told his daughter in law that he had now pleasure for an entire year, because he would read it completely, contrary to his custom of sampling pages to his liking. The influence of Schopenhauer can be read in Gespräche mit Goethe and Urworte. Orphisch [de]. In the years where the work was largely ignored, Jean Paul praised it as "a work of philosophical genius, bold, universal, full of penetration and profoundness—but of a depth often hopeless and bottomless, akin to that melancholy lake in Norway, in whose deep water, beneath the steep rock walls, one never sees the sun, but only stars reflected", on which Schopenhauer commented: "In my opinion the praise of one man of genius fully makes good the neglect of a thoughtless multitude". This neglect came to an end in the last years of his life. Schopenhauer would become the most influential philosopher in Germany until World War I. Especially artists were attracted to the work. No philosopher had given so much importance to art: one fourth of The World as Will and Representation is concerned with aesthetics. To be mentioned are Wagner (Influence of Schopenhauer on Tristan und Isolde), Schönberg, Mahler, who cites The World as Will and Representation as "the most profound writing on music he had ever encountered", Thomas Mann, Hermann Hesse, Jorge Luis Borges, Tolstoy, D. H. Lawrence and Samuel Beckett. The philosophers Friedrich Nietzsche and Philipp Mainländer both described the discovery of The World as Will and Representation as a revelation. Nietzsche commented, "I belong to those readers of Schopenhauer who know perfectly well, after they have turned the first page, that they will read all the others, and listen to every word that he has spoken". Charles Darwin quoted The World as Will and Representation in The Descent of Man. Some read ideas in it that can be found in the theory of evolution, for example, that sexual instinct is a tool of nature to ensure the quality of the offspring. Schopenhauer argued in favor of transformism by pointing to one of the most important and familiar evidences of the truth of the theory of descent, the homologies in the inner structure of all the vertebrates. Schopenhauer's discussions of language and ethics were a major influence on Ludwig Wittgenstein. Schopenhauer's views on the independence of spatially separated systems, the principium individuationis, influenced Einstein, who called him a genius. Schrödinger put the Schopenhauerian label on a folder of papers in his files "Collection of Thoughts on the physical Principium individuationis".