Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Жаңа немесе қарама-қарсы ақпаратты білдіретін грамматикалық категория. Лингвистикада фокус (қысқартылып) – сөйлемнің қай бөлігі жаңа, туынды емес немесе қарама-қарсы ақпаратты жеткізетінін көрсететін грамматикалық категория. Мысалы, ағылшын тіліндегі "Mary only insulted BILL" сөйлемінде "Bill" сөзіне жасалған интонациялық акцент оны Мэри қорлаған жалғыз адам ретінде анықтайды. Керісінше, "Mary only INSULTED Bill" сөйлемінде "insulted" етістігіне назар аударылады, яғни Мэри Биллге басқа ешқандай әрекет жасаған жоқ екенін көрсетеді. Фокус – тілдерде кездесетін құбылыс және лингвистикадағы маңызды тақырып. Фокусқа қатысты зерттеулер фонетика, синтаксис, семантика, прагматика және социолингвистика сияқты көптеген салаларды қамтиды.
Grammatical category for new or contrastive information
In linguistics, focus (abbreviated ) is a grammatical category that conveys which part of the sentence contributes new, non derivable, or contrastive information. In the English sentence "Mary only insulted BILL", focus is expressed prosodically by a pitch accent on "Bill" which identifies him as the only person Mary insulted. By contrast, in the sentence "Mary only INSULTED Bill", the verb "insult" is focused and thus expresses that Mary performed no other actions towards Bill. Focus is a cross linguistic phenomenon and a major topic in linguistics. Research on focus spans numerous subfields including phonetics, syntax, semantics, pragmatics, and sociolinguistics.
Функционалдық тәсілдер
Ақпараттық құрылымды көптеген лингвистер грамматикалық құбылыс ретінде кеңінен сипаттаған. Бір ақпараттың екінші ақпараттан басымдылығын немесе назар орталығын кодтайтын лексикограммалық құрылымдардың 19 ғасырдан бастау алатын ерекше тарихы бар. Кнуд Ламбрехт және Талми Гивон сияқты зерттеушілердің фокус құбылыстарын дискурстық функция тұрғысынан түсіндіруге жасаған соңғы әрекеттері көбінесе фокусты жаңа, ескі және қарама-қарсы ақпаратты ұйымдастырумен байланыстырады. Ламбрехт әсіресе фокус құрылымының үш негізгі түрін бөліп көрсетеді: предикаттық фокус құрылымы, аргументтік фокус құрылымы және сөйлемдік фокус құрылымы. Фокус сондай-ақ назарды бағыттау сияқты басқа да жалпы танымдық процестермен байланыстырылған. Мұндай көзқарастарда қарама-қарсы фокус – бұл әңгімелесушінің болжамдарына қайшы келетін ақпаратты кодтау болып түсіндіріледі. Тақырып-баяндама модельі тақырыпты (тема) және осы тақырып туралы айтылатын мәліметті (баяндама, рема немесе фокус) ажыратады.
Information structure has been described at length by a number of linguists as a grammatical phenomenon. Lexicogrammatical structures that code prominence, or focus, of some information over other information has a particularly significant history dating back to the 19th century. Recent attempts to explain focus phenomena in terms of discourse function, including those by Knud Lambrecht and Talmy Givón, often connect focus with the packaging of new, old, and contrasting information. Lambrecht in particular distinguishes three main types of focus constructions: predicate focus structure, argument focus structure, and sentence focus structure. Focus has also been linked to other more general cognitive processes, including attention orientation. In such approaches, contrastive focus is understood as the coding of information that is contrary to the presuppositions of the interlocutor. The topic–comment model distinguishes between the topic (theme) and what is being said about that topic (the comment, rheme, or focus).