Кіріспе

Жираф түрлері
Түрлер қорабы
| сурет = GiraffaCamelopardalisTippelskirchi Masaai Mara.JPG
| сурет түсірілімі = Кенияның Масаай Мара ұлттық паркіндегі ересек масаи жирафы.
| статусы = EN
| статустық жүйе = IUCN3.1
| статустық сілтеме = Масаи жирафы (Giraffa camelopardalis tippelskirchi), кейде Килиманджаро жирафы деп те аталады, жирафтың бір түрі немесе түршесі. Ол Шығыс Африкаға тән. Масаи жирафын Кенияның орталық және оңтүстік бөліктерінде, сондай-ақ Танзанияда кездестіруге болады. Оның ерекше белгісі – мойнынан бастап аяқтарына дейін созылатын, тік бұрышты, жапырақ сияқты дақтары. Масаи жирафы қазіргі уақытта Танзанияның ұлттық жануары болып табылады.

Таксономия

IUCN қазіргі уақытта жырафтың тек бір түрін, оның ішінде тоғыз кіші түрін мойындайды. Масай жырафы 1898 жылы неміс зоологы Пол Матчи сипаттап, оған Giraffa tippelskirchi деген есім берген, бірақ қазіргі таксономия Масай жырафын Giraffa camelopardalis tippelskirchi деп атайды. Масай жырафы 1896 жылы Германияның Шығыс Африкасына, қазіргі Танзанияның солтүстігіне ғылыми экспедицияға барған Херр фон Типпельскирхтің құрметіне аталған. Типпельскирх Еяси көліне жақын жерден масаи жырафының аналық терісін әкелді, ол кейін Giraffa tippelskirchi деп танылды. Балама таксономиялық гипотезалар Масай жырафының жеке түр болуы мүмкін екенін көрсетеді.

Сипаттама

Масай жирафы денесінде тіксіз, дөңгелек емес дақтармен ерекшеленеді. Оның географиялық ареалы Шығыс Африканың әртүрлі аймақтарын қамтиды. Бұл – ең ірі денелі жираф түрі, осылайша ол Жер шарындағы ең биік құрлықтағы жануар болып табылады. Бұқалар әдетте сиырлардан ірілеу және ауыр болады, салмағы шамамен 1300 килограммға жетеді және биіктігі 5,5 метрге дейін созылады. Табиғатта олардың өмір сүру ұзақтығы 30 жылға жуық, ал көбінесе тұтқындықта одан да ұзақ өмір сүреді. Масай жирафының ең танымал ерекшелігі – жеті омыртқадан тұратын мойны, ол оның дене биіктігінің шамамен үштен бірін құрайды. Оның ұзын, күшті тілі 50 сантиметрге дейін жетеді, ол жабыса алатын қасиетке ие және басқа жануарларға қол жеткізе алмайтын биік ағаштардың жапырақтарын жұлып алуға мүмкіндік береді. Тілдің қара пигменті табиғи күннен қорғағыш крем ретінде жұмыс істейді деп саналады және күн күйігінің алдын алады. Басының үстінде қалың терімен жабылған және ұштарында қара түктері бар екі сүйек тірекшесі – оссикондар орналасқан. Бұлар төбелес кезінде қарсыласты ұру үшін қолданылуы мүмкін. Бұқалардың көздері арасында қосымша оссикон болуы жиі кездеседі. Шапқанда, Масай жирафының жылдамдығы сағатына 64 километрге (40 миль) жететіні тіркелген. Жираф балаларының тірі қалуы туған мезгіліне, сондай-ақ гну мен зебраның маусымдық көшіп-қонуына байланысты. Метапопуляциялық талдау көрсеткендей, қорғалатын аймақтар жирафтарды кеңірек аумақта сақтау үшін маңызды. Масай жирафтарын олардың табиғи ортасында сақтау жөніндегі жұмыстарды бірнеше мемлекеттік органдар, соның ішінде Кенияның жабайы табиғат қызметі, Танзанияның ұлттық парктері, Замбияның жабайы табиғат басқармасы, сондай-ақ PAMS қоры мен Wild Nature Institute сияқты үкіметтік емес ұйымдар жүзеге асырып жатыр. Жергілікті қауымдастықтармен құрылған жабайы табиғатты қорғау аймақтары да жирафтарды қорғауда тиімді екені дәлелденген. АҚШ-тағы AZA аккредиттеген зоопарктерде 100-ден астам Масай жирафы адам күтімінде өмір сүреді. Көптеген зоопарктерде Масай жирафтары жүкті болып, сәтті туған. Масай жирафтары жираф тері ауруына шалдығуы мүмкін, бұл этиологиясы белгісіз бұзылыс, ол алдыңғы аяқ-қолдарда зақымдануға әкеледі. Бұл аурудың өлім-жітімділігін жақсырақ түсіну үшін қосымша зерттеулер жүргізілуде.