Кіріспе
14/15 ғасырдағы кастильдік саяхатшы, жазушы және дипломат Руй Гонсалес де Клавхио (2 сәуір 1412 жылы қайтыс болды) – кастильдік саяхатшы және жазушы. 1403–1405 жылдары Клавхио Кастилияның Генрих III-нің Тимур империясын құрған және оған билік еткен Тимурдың сарайына елші болып барды. Сапардың күнделігі, бәлкім, саяхат барысында жасалған толық жазбаларға негізделген, кейіннен 1582 жылы испан тілінде және 1859 жылы ағылшын тілінде жарияланды (Руй Гонсалес де Клавхионың Самарқандағы Тимур сарайына жасаған елшілік сапарының баяндамасы, 1403–1406 жылдар).
Ruy González de Clavijo (died 2 April 1412) was a Castilian traveler and writer. In 1403–05 Clavijo was the ambassador of Henry III of Castile to the court of Timur, founder and ruler of the Timurid Empire. A diary of the journey, perhaps based on detailed notes kept while traveling, was later published in Spanish in 1582 (es) and in English in 1859 (Narrative of the Embassy of Ruy Gonzalez de Clavijo to the Court of Timour at Samarcand AD 1403–6).
Самарқандағы елшілік
Мадридтің дворяны және патшаның палата қызметкері Клавхио 1403 жылы 21 мамырда Тимурдың елшісі Мухамед әл-Кази, доминикан монахы, Альфонсо Паэс де Санта-Мария, патшаның күзетшілерінің бірі Гомес де Салазар және басқа да аты-жөні белгісіз кастильдіктермен бірге Кадистен кемеге отырды. Клавхио Жерорта теңізі арқылы Майорка, Сицилия және Родостан өтіп, Константинопольға жетті. Ол өтіп өткен елдердің қазіргі атауларын пайдалана отырып, Клавхио Қара теңіздің Анатолия жағалауымен Требизондқа дейін жүзіп, содан кейін Армения және Иран арқылы Түркістанға құрлықпен өтті. Ол 1404 жылы Тегеранды аралады. Алғашқы ниеті Тимурмен Грузия Корольдігіндегі қыстақ жерінде кездесу болған, бірақ нашар ауа райы мен кеме апатқа ұшырағандықтан елшілік Константинопольге қайта оралуға мәжбүр болды және 1403–1404 жылдардың қысын сонда өткізді. Константинопольден Қара теңіз арқылы қайтадан кемеге отырғаннан кейін, олар Тимур әскерінің ізімен келесі айларды өткізді, бірақ жылдам қозғалатын, атты әскерге жете алмады. Сондықтан Кастилиялық делегация қазіргі Өзбекстанның Самарқан қаласына дейін барды, 1404 жылдың 8 қыркүйегінде жетті, бұл батыстықтардың Тимур сарайының ең толық сипаттамасын жасауына себеп болды. Клавхио қаланың тұрақты құрылыс және қайта құру циклінде екенін көрді, өмірдің мәнін іздеуде: Тимур әйелінің анасының құрметіне салған мешіт, Самарқандағы барған жерлерінің ішіндегі ең сәндісі болды, бірақ оның құрылысы аяқталмай жатып, ол кіреберіс қақпасының тым төмен екенін айтып, оны бұзуды бұйырды. Клавхионың Тимурмен көптен күткен алғашқы кездесуі «ішінде сарайы бар үлкен бақта» болды, ирандық дәстүрдегі жұмақ бақшасы, онда Клавхио оқытылған және боялған пілдерді, зергерлік және інжу-маржанмен әшекейленген жібек шатырларды, желде желбіреген тулар мен мақтаны сипаттады. Елшілік Самарқанда бірнеше ай болды, осы уақытта кастильдіктер 1402 жылдың шілдесінде Анкара шайқасында түрік сұлтаны Баязид I-ге қарсы Тимурдың жеңісін тойлады. Бұл батыстың Осман империясының Венгриядағы кеңеюінен сескенуіне және Франция королі Карл VI мен Кастилия королі Генрихтің дипломатиялық байланыс орнатуға деген ниеттерін күшейтті. Тимурдың ауруына байланысты (Тимурдың соңғы сырқаты) патшасы Генрих үшін Тимурдан хат ала алмады, сондықтан кастильдіктер 1404 жылдың 21 қарашасында Тимурдың жақын арада қайтыс болатынына байланысты Самарқанды тастап кетуге мәжбүр болды.
The Mosque which Timur had caused to be built to the memory of the mother of his wife seemed to us to be the noblest of all we visited in the city of Samarkand, but no sooner had it been completed than he began to find fault with its entrance gateway, which he now said was much too low and must be pulled down. Clavijo's long sought first audience with Timur was in "a great orchard with a palace therein", the paradise garden of Iranian tradition, where Clavijo gave detailed descriptions of the trained and painted elephants he saw, and the tent pavilions of jewel and pearl encrusted silks with tassels and banners that fluttered in the wind. The embassy spent several months in Samarkand, during which time the Castilians attended celebrations for Timur's recent victory at Ankara in July 1402 over the Turkish sultan, Bayezid I, whom he captured, relieving Western fears of Ottoman expansion in Hungary and spurring the desire for diplomatic connections on the part of Charles VI of France as well as Henry of Castile. Unable to procure a letter from Timur for their king, Henry, due to Timur's ill health (Timur's final illness), the Castilians were forced to depart Samarkand on 21 November 1404, due to Timur's impending death.