Кіріспе

2004 жылғы салдары

Үндістандағы ресми мәліметтер бойынша, 2004 жылғы 26 желтоқсанда Индонезияның Суматра аралына жақын жерде болған Үнді мұхитының жер сілкінісінен туындаған цунами оңтүстік жағалауды шапқанда 10 749 адам қаза тапты, 5 640 адам жоғалып кетті және мыңдаған адам үйсіз қалды. Жер сілкінісінің магнитудасы 9,1–9,3 болды және бұл соңғы 50 жылдағы ең ірі жер сілкінісі еді. Андаман және Никобар аралдарында күшті сілкіністер жалғасты. Жер сілкінісінен қаза тапқандардың саны 1500 адамды құрады.

Тиісті мемлекеттер мен аймақтар

Бұл апат барлығы он төрт облысты қамтыды. Андаман және Никобар аралдарында 572 арал бар, оның 38-і материктен келген адамдар мен жергілікті тайпалармен мекенделген. Аралдар жер сілкінісінің эпицентрінен солтүстікке орналасқан, ал цунамидің ең биік деңгейіне Оңтүстік Никобар аралдарында жетті. Ресми мәліметтер бойынша, 1310 адам қаза тапты, 5600 адам із-түзсіз жоғалып кетті. Көрсетілмеген өлім саны (жоғалып кеткендер мен қаза болған деп есептелетіндерді қоса алғанда) 7000 деп бағаланды. Бұл мұхиттық жер сілкінісі тарихқа ең қасіретті жер сілкінісі ретінде енді. Ол он төрт облыста 230 мыңнан астам адамның өмірін қиды және одан екі есе көп адамды жарақаттады. Ұлы Никобар және Кар Никобар аралдары жер сілкінісіне жақындығы мен салыстырмалы түрде тегіс жер бедеріне байланысты ең көп зардап шекті. Жер сілкінісі аймақты қозғалтты, Никобар аралдарының тұрғындарының бестен бірі қаза тапты, жарақат алды немесе жоғалып кетті. Шоура аралы 1500 тұрғынының үштен екі бөлігін жоғалтты. Бүкіл аралдар су астында қалды, ал Тринкет аралы екіге бөлінді. Нанкоури аралдарымен байланыс үзілді, олардың кейбіреулері су астында қалды. Кар-Никобарда цунами әуе базасына ауыр зақым келтірген кезде 111 әскери қызметкер мен олардың отбасы мүшелері суға кетті. Сент-Томас соборы (миссионер және парламент мүшесі Джон Ричардсонның құрметіне Джон Ричардсон шіркеуі деп те аталады) су астында қалды. 1930 жылы салынған бұл шіркеу аймақтағы ең көне және танымал шіркеулердің бірі болды. Джон Ричардсонның есімімен аталған крикет стадионы мен оған арналған ескерткіш те су астында қалды. Андаман аралдарының халқының көп бөлігі материктен, негізінен Батыс Бенгалия және Тамил Надудан келген адамдар. Андаман және Никобар аралдарының жергілікті тұрғындары – жойылып бара жатқан тайпалар, мысалы, жаруа, сентинель, шомпен, онге және үлкен андамандықтар. Олар антропологиялық тұрғыдан маңызды, себебі олар әлемдегі ең алғашқы тайпалардың бірі болып саналады. Олардың көпшілігі ғасырлар бойы өз өмір салтын сақтап келеді, ал үкіметтің саясаты – араласпау. Көптеген жергілікті арал тұрғындары цунамиден аман қалды, өйткені олар биік жерде немесе жағалаудан алыс жерде тұрды. Зерттеу топтары онге тайпасы (2001 жылғы санақ бойынша 96 адам), жаруа (240), сентинель (39) және үлкен андамандықтар (43) тайпаларына жетті. Сентинель тайпасы аралдық қорықта сырттан келгендерге қарсы тұрады және оларды тексеруге жіберілген тікұшақтарға жебелер атып жібереді. Никобар аралдарында Оңтүстік-Шығыс Азия тегінен шыққан Nicobarese тайпасы (2001 жылғы санақ бойынша 28 653 адам) шамамен 656 адамның өмірін жоғалтты, 3000 адам жоғалып кетті. Зерттеулер Ұлы Никобар аралында орналасқан Шомпен тайпасы (2001 жылғы санақ бойынша 398 адам) арасында жүргізілді. Үндістанның жалғыз белсенді жанартауы Баррен 1 (Порт-Блэрдің солтүстік-шығысындағы Баррен аралында) сейсмикалық белсенділіктің күшеюіне байланысты 30 желтоқсанда атқылады. Халық эвакуацияланды, зардап шеккендер болған жоқ. Индира нүктесі (6°45’10″С және 93°49’36″Ш), Ұлы Никобар аралының ең оңтүстік нүктесі және Үндістанның өзі цунами кезінде шөгіп, оның маяғы зақымдалды.

Метеорологиялық және сейсмикалық есептер

Үндістан метеорологиялық департаменті жағалау аймақтарындағы адамдарды күшті толқындар мен цунами қаупіне байланысты сақ болуға шақырды. Үндістан үкіметі Үндістанның жағалау бойында цунами туралы ескерту жариялады, бұл паникаға себеп болды және түсіндіру қажеттігін тудырды.

Төлемдер

Үкіметке өтемақы Үндістан Үкіметі Премьер-Министр әр қаза тапқан адамның жақындарына (бір лакх рупия) көлемінде өтемақы төленетінін жариялады. Төлем Премьер-Министрдің Ұлттық жеңілдету қорынан жасалады. Тамил Наду Үкіметі Бас министр әр құрбан болған адамның отбасына (бір лакх) рупия көлемінде өтемақы төленетінін жариялады. Керала Үкіметі қаза тапқандардың жақындарына 50 000 рупия, ал қайтыс болғандардың отбасыларына жаназа шығындарына 10 000 рупия көмектесу ақшасы төленеді. Пудучерри Одақтық аумағы Бас министр Н. Рангасами қаза тапқандардың жақындарына (бір лакх) рупия көлемінде өтемақы төленетінін жариялады. Әкімшілік сондай-ақ жаназа шығындарына 5000 рупия төлейді. Апатта зардап шеккендерге әкімшілік 5000 рупия көмектеседі. 10 000 рупия көмегімен үйсіз қалғандар өз үйлерін қайта жаңарта алады.